Literarishe bleter · 1933-07-07 · 27 (7.7.1933) · p. Seite 433

זײט 433 ליטערארישע גלעםער נום. 27 (478) װעלכע זי האט זיך, אגב, זײער קנאפ פונאניערגעקייבן, און װעלכע זי האט גארנישט חושד געװען, אז זײ װעלן זיך אזוי אנטװיקלען און צויװאס זײ װעלן דערסירן. זי איז טאקע געװען א טרײע פרוי פון דעם דאזיקן מאן און שריפשטעלער, איבער־ געשריבן זיינע ראמאנען, גצבוירן און דערצױגן זיינע קינדער. און אלץ װאלט געװיס געגאנגען רשורה, װען אין לעװטאלסטאיען װאלט נישט פארגעקומען א שינוי, װעלכער האט, אזוי צחאגן, לחלוטין פארענדערט םאפיא אנדרעיעװנאס מאן. י זי איז מיטאמאליגעויארן א פרוי פון א מאן, װעלכער איז פלוצים יפאר איר טאקע פלויציםז געװארן נישט נאר א שרײבער, נאר א פרײדיקער, װעלכער האט •אין זײן לערע און אין זײן לעבן אפגעלײקנט דאס אלץ, װאס ״אויף דעם האט זיך געהאלטן זײער גאגץ צוזאמעינלעבן, אוןי גוטגעזאגט דאסי אלץ, װאם איז אין זײער צוזאמענלעבן נישט געװען בנמצא און צװואסיסאפיא אנדרעיעװנא האט די מינדסטצ באציונג נישט געהאט. אט דאס איז געװען דערי יסוד, און די אומפארמײדדעכצ םיבה, פון װעלכע עס זענען ארױסגעקומען די אלע הײטערדיקע אינצידענטן. פין ריסיש ד. ר ■ וסוף קומטז גערעכטיקײט און אומגערעכטיקײט, לויס מײן מײנוננ, סונאנדער״ נעטיילט גלייך אויף גלייך. דעריבער טאקע איז די מחלזקװן גופא, אויף ױיפל מיר װעלן װעלן אנטשײדן װער פון די בײדע צדדים איז נערעכט אדער אומגערעכט, אומגעהײער שוזער. איך װעל אפילו זאגן, אז פאר מיר פערזענלעך זענען בײדע צדדים אלצײנס גערעכט און אומגערעכט, עס װענדט זיך בלויז אין דעם, פון װעמענס זײט מען זאל קוקן און װי מען זאל קוקן. בשעת טאלסטאי האט חוזונה געהאט מיט דער שיינינקער, ליבער, כלל נישט נארישער, און דערעיקרשט מיט דער צוציענ• דיקער פריילן סאניא בערם, האט ער נישט געקזנט טון דאס װיכטיקסטע, װאם ער האט געדארפט טון: ער האט איר נישט געװארנמ, אז מיט דער צייט װעט ער װערן יאט דער לעװ טאלסטאי, װעלכן מיר קענען הײנט, און מיט װעלכן םאפיא אנדרעייעװנא האט נאכדעם נעדארפט צוזאמענלעבן א לאנגי און פאראנטװארטלעך לעבן. זי האט חתונה געױאט מיט זייער א רייכן מאן און אריםטאקראט, ענדילעך, - מיט א שרײבער, װעלכער האט שוין פארנומען גאר אן אנגעזען ארט אין דער ליטעראטור. זי האט זיך געקליבן צו זײן א געטרײיע פרוי פון אט דעם מאן, א םרוי פון א שריפשטעלער אפילו מיט געײיםע יאידעען, אין פוי בחום שטיף ה־ינטיקן ז־פעי־, — דאם קאן איץ דא קרינן ואץ מאםקדע); א־ך דאב דאם שוץ באשטעלט. הירן אי־ך האב איך נעבעטן: די ב־יװ קאט־אנםקי׳ט, ד״ר קא־ מ־נער׳ם, ־הד״ריט, װאס זענען נעדרוקט א־ן אלטן ״הצפ־רה״, א־יך *נדע-ע פאכער־אלן פזנעט ארטן ״העע־רה״ (ל־םע־טאנם קארעם״ סאנדענ׳ן), װאם זינען נעגײע דער םאצ. רעװאר. בא־ענוננ טײ ־ידן אץ רזכלאנד, ביע־אט א־ן א־קרײנע, ד־ 70־ער יא־ן סונעם טאריקן ־ארהינדערט. א־ך בעט א-ך אזד־ סר״נטלעך זײן דאט א־פע־נעבן ם. לע־ערן א־יך, ער ז>ול נ שט א־בערש־״בן ק״ן א־בער־קם• אף יעדנסא״ (עעשע־ א־ז אין כאכקװע נ־שט פאראן אלץ>, בעט א— א״ך אזוי גיט זײן א קיק טץ א־ן ״כתב־ ם. ל־בע־פאן״ ודא א־ז ראם נ שטא) אין סאשעט אסםערקן אץ ם־ר צוװ־םן געבן: װאכערע מא״ טעריאלן וארםע־ם פץ ב־יװ, ראבעם) זײנען דארט פאראן, ראם זײנען נעג״ע םײן א־בעט. דאם דא-ף איך האבן שון קאנטראל־רענן, א־ך זאל זען, צ־ דאבן ם־ר דא דאכ אדץ, ראם א־ז געדדוקט א־ן ״מוכף לדבר״ פץ ל־בערמאנם קארעםסאנדענץ. א־ך דאנק א-ך ז-ער פא־ ־ער ס־ט״לונג רעגן.... אץ *א־ זײן אדדעם. א־ך האב אבער קײן האטענוננ נישט, אז ער זאל עפעם געבן אדער מ־ט״לן. א־ר םי־ט איכ קענען נ־שט רײנ־קע־ װי א־ך: כ׳א־ז נ־שט רער פענבש! ב־םראט א־ז שרעבט, ראם א־ך קען א־ם נ־שמ ש־ײבן א־בע־ גפװ־כע ם־בות. ם׳ראלט ש־ץ גענינ גערען, ע־ זאל נעבן דעם אדרעם םץ ליםש־צעם שרעםטע־, א־־ב זי לעבט נאך; א־ך גלי־ב אבע־ א־ן דעכ אי־ך נ־שט. עסשע־ ״עט א־ר ס־׳װן דאכ צו דע־נ־ן בײ א־ב, זאל ז״ן אסילע אץ ם״ן נאםען, — סא־• שט״ט זיך, או־ב ראט סאםט אײך, אגעװ, א־ך נערענק נ־שט, צי האב א־ך א״ך נעש־יבן: א־ך קא־עכסאנר־־ ם־ט *־םש־צעם עלטם• טע־ טאבטער (וײן, א זקינע םץ 70 ־אד). זי ש־ײבם מ־ד (אף םײן אנסרענ): דער סאטער אױ נעװען אםאל אץ ר־ן ב״ א םומע ועם־ שער א־ז דאם ל־סשיצעם שרעסטער ראם...-האט וי נעזען?). א־ך האב זי נאך א םאל א־בערנעם־ענט רעגן דער ם׳םע, אבער ז־ ענטםע־ט דארו־ף נישט זאף אנדערע זאכן ענטםע־ט ז־ ־א אץ נערן). ניקער, אז די ם־םע לעבט ש־־ן נ־שט, אדער ־עדנסאל א־ז ז־ נ־שט אץ װץ, אץ די טאבםער װײכט נ־שט א— אד־עם. 1) ־הועע מרדכי דישעיץ — גענױרן *רום 1824 -1829, געטסארבן דעם 2-סן אויניסם 1878. — קעמםער םאר ײדיש, מחבר םין רוםיש-ײדישי, *ין ײדיש-ריסישן װערטערניכער, *ײנער פין די ערשסע ײרישע סאעיאייסטן, זיך *רירכנעשרינן מיס *הרן לינערמאן, רעם רעדאקטאר סין .ה*מת־. — עי י• מ• ליפשיעעם סצ-טן יארעײס (2-סן *ויגוםס 1928) האס נ. שסיף פןר. עסנסיעכס װענן *ים א נרעסערע *ינסערעםאנסע *עהאנדיונג *ין סאסקװער .*מעס״ *ין *ין .ייםערארישע ניעסער״ 1928, נומ. 33, 34, 36. נ. מ. 2) ד״ר מ• נערקאװיסש. 3) ז. מימד, װעיכער חהמעס זיך *סט אזוי. א פעקל פרױו קיזנ־ו, |>\׳24 1928 צ׳ דער רעראקצ־ע ״ליטדראר־שע בלעטער״ א־ן ראדשע צול־ב אן ארבעם, װאט א־ך נר״ם א־צט װעגן ־. ליסש־צןז/ באדאיף א־ך נענויט־ק האבן א״ניקע װי- נ ע ר אררעםן: צ־ם אלעם ערשטן דעם אדל/ם סון דעם נ״עם ײד־שן זש־רנאל, ראם האט אנגעהײבן דא נ־שם לאנג א־ויכציגײן א־ן רץ, דאן נראם אד־עם נײנרעשעלם. עסשער א־ז םעגלעך צי ק־ינן דעם *דרעם סון בערקאר־משן,2) ראם האם סארעסנמלסבט ליבערפאנם בד־װ. א־ך ק־ק אדו־ם אף א-ער ם־טטײל־ננ אץ דאנק אײך סארו־ם. ם־ט דע־עך עיעץ נ. ש ט ' ף אדרעס וסאר ױלי-או־ג־םב) פ4ווג.ס((*ח.סז^ח יח0וו;ן יהוש1 רריכי ליםשיץ 366 ווסאיחוווןוסזזגח ,חוו״חוע אפ־1 .גו>8ס*זז0זסג.ייזי פויסס •־י*י •*י קיעװ, םישטשע-װאדיצע ||>\ 4 1928 נ. ב. ג. ט״זעל! א־ך דאב נעבטן נעקרינן אײער קארכל םינעם |(\/28 ם־ט ד־ אדװעסן, װאם א־ך האב געבעםן, אין דאנק אײך ס־ל םאל סאד דער םו־װע א־ן םאר העד ס־נקטלעכקײט. אץ סושבשס א־ז אזוי שײן אזוי װי אםאל/ נאװ םיט א סרײעװ נעםיט. א נרומ םנחם םענװל רבת־•) ש ט ־ ף אץ א־ך לדבד״ םיט דערעך עדעץ נ, קיעל, 1וץ/9 1928 ז. כ. ס־ײנט םײזיל! איך האב נאר װאם נעקרינן אײפד ברי״, טין 47X11 א״ך ז״ער םאר דעם סרײנטלסבן, ניבן ענטסער. איך האב אײך שוץ נעהאם געשריב;: דאם, װאם איז נעדרוקט אץ ״דבר׳ אץ אין ״ם־םף דאנק