Literarishe bleter · 1933-07-07 · 27 (7.7.1933) · p. Seite 432

ליסערארישפ בלעטער נומ. 27 <478) זײט 432 י ל י ע-ט ר א ג ע ד י ע קער טײל פזן זיין שאפן. מען וזאלט געקאנם זאגן, אז טאלםטאיס געשטאלט, דאס געשטאלט פון דעם .יאםנאפאליאנער זקך איז געװפן דאס לעצטע געשטאלט, װאם פר האט גפשאפן. טאלסטאיען האט זיך פארװאלט לערנען <און פר האט געלערנט), נישט בלויז מיטן װןןרט, נאר אויך פיט דעם אופן פון שטעלן זיך אליין אלס מיסטער. צי דאס האט זיך באקומען איבערצײגנדיק, גאנץ און אםתדיק - איז אן' אנדיער פראגע. זיכער איז אבער דאס, אז עד האט נישט נאר נישט פארהוילן פאר קיינעםי זײן פערזענלעך לעבן, נאר אדרבה - טאקע נאר א דאנק דעם האט ער אין א באדײטנדיקער מאס צו פארדאנקען זײן אומגעהויערע פאפולערקײט אויף גאר דער' װעלט, און די װעלט־השפעה, װעלכע ער האט געזוכט. זייןי ביאגראפיע איז צונויפגעשטעלט גפװארן דורך 'זײנע פײינט בײ זיײן לעבן. ער האט זײער נערן יצו־ געשטעלט זיינע בריװ פאר דער פרעסע און א לאנגפ צײט איז זיי שװער געװען אונטערצושיידן פון זיינע ארטיקלען. פונקט אזוי איז אײך געוזען מיט זײנע טאגביכער. אן א גוזמא קאן מען זאנן, אז זײן לעבן האט די מענטשהײט י ידערהויפט מחוץ די גרענעצן פון רוסלאנד) געלײפנט מיט מער חשק און דאס בעסער געקענט, וזי זײגע שריפטן. און בײ אזעלכע באדינגונגען איז זײן ״אװעקגײך געװאדן <און האט נישט געקאנט נישט װערן> דאם סאמע װיכטיקםטע קאפיטל פון זײן ביאגראפיע, װאס איז אין גאר דער װצלט געלײפנט געװארן. לויט די״ זכרונות פון זײן אײגענער טאכטער•), האט ער אלײן," אװעקגײענדיק, במעט אויפריכטיק זיך נישט פארגפשטעלט, א װאםפר אפקלאנג זיין אװפקגיין װעט באקו־ מען אוייף נאר דער װעלט, און אפשד האט ער זיך בלויז געמאכט נישט װיסנדייק. <אײב דער־ן האט אפילו געשטעקט א שטיק צביעות, קאן מען עס מוחל זיין: עם איז אים געװיס גפװפן אומבאקװעם צו אנערקענען און זען זײן רוםו. און װי עס זאל נישם זיין, איז דאם טראגישע קאפיטל װעגן זיין אװעקגײן געשריבן געװארן פון אים אלײן. דפר גורל האט געװאלט, אז עס זאל אײך זײן דאס לעצטע קאפיטל םון זײן לעבן. אין דפריבער איז' פם געװארן איין געמוזט װערן דאס סאסע אינטערעסאגטסטע. טאלסטאי היאט געװןילט זיין און איז טײלװײו געװען דאס געװיסן פון דער מפנטשהײט. א טײל פון דפם געװיםן פון איםלעכן פון אונז. זײן אװעקגײן איז אומגפהויער איבערגעלפבט געװארן דורך יענעם- צייטיקן דור און װפרט נאך עד־היום נישט אן דעם אינטפרעם. הייסט עס, אז פונאנדערקלײבן זיך אין די סיבות פון דעם אװעק־ גײן. באנעמען דעם זין און די גפרפכטיקײט אדפר אימגערעכטיקייט פון אט דעם פאקם, - איז נישט בלויז דאס רעכם, נאר עס קאן זײן, דער חוב פון יפדן מפנטשן, פאר װעלכן טאלסטיאים נאמען איז נישט קיין פוםטער קלאנג, נאר אויך א טייל םון דפר אייגע• נער גײםטיקער ביאגראפיפ. װי גרויס פם ואל נישם זײן די סתירה צוױשן טאלסטאיס איבערצײגונגען איון דעם װירקלפכן כאראקטער פון זײין פערזענלעכן לעבן, און וױ ער זאל זיך נישט האבן געמאטערט צוליב אט די סתירות-איז זיין אװעקגיין געװען א פועל־ױצא פון א םעיר-באנרענפצטן קרײז םיבות: טאלסטאי איז אװעקגעגאננען נישט פון דער ״װעלטי בכלל, נאר םון זיין פרוי םאפיא אנדרפיפװנא, און טאקע נאר פון איר. מ׳קען גארנישם מאכן, בדי צו פארשטײן טאלסטאיס' אװעקגײן, בלײבט אוגז מפר גארנישט, וױ פונאנדפרצויקלײב״ן זיך אין זײנע באציונגפן צו זיין פר״וי. אלעקסאנדרא לװאװנא טאלםטאי האט אײף זיך גענומען זײער א פאראנטװארטלפיכע, און פאר איר״ אלס טאכטער, נישם נאר פון לעװ טאלסטאי, נאר אויך פון סאפיא אנדרפיפװנא, א זײער-פײנלעכפ ארבעט - צוצושטעלן אונז' די נויטיקפ פאקטן. מיר דארפן זי נישט םאראורטײלן, װי דאס טון אנדערע, נאר אנערקענפן איר מוטיקײט. אין משך פון דפר יארנלאנגער, אומאויםהפרלעכפר אינער- לעכער מחלוקת צוױשן טאלסטאיען און זיין םרוי. האבן זיך די •) *•געדרוקס זוין רעם זעירנזי ״םאװרפסעניפ זןויסקי־?7?י>ןדיס?ז}77 באד1£08ײםש ט א ל ס ט א י ס פ א מ פיל האלטן זיך ביי דער מײנונג, או װי עם זאלן נישט האבן געװען טאל• סשאיס באצױנגען צו זײן פרויי, - איז דאס זײערער א פערזענלעכער ענין און איז מיט זיי צוזאמען גע־ שטארבן און באגראבן גע־ װארן, און ויך ״בארבלען׳ אין די פאמיל־ע־אנגעלפגנ־ הייטן פון א גרויסן מענטשן טאר מען נישם. אוא מין ״בא־בלען״ זיך איז בלויז עלול צו געבן שפײז דעם נידעריקן נייגיר פון דעם עילם־גולם, באפרידיקן דעש געשמאק פון דעם המון. איך האלט אבער, אז מען קאן בשוב אופן נישט מם־ כים זײן מיט אט דער מיינונג - װייל אט די מיי־ נוננ איז קודם כל א פרא־ דוקט פון קליינלעכער און באלעבעםלדיקער פחדנות און שרעק פאר דפר נא- קעטקי־ט פון דעם היסטא־ ־ישן אמת. עס איז פאראן נאך א מיינונג, אז כדי צו פארשטיין די װפרק און דאס שאפן פון א קינ• םטלער, איז גאר לחלוטין נישט נײשיק צו קענען זײן ב־אגראפיע. מיט דער דא־ זיקער טיינונג קאן מען יא און נישש מנכים זײן. װי־ באלד מיר זאלן זיך האלטן בײ דער דאזיקער מײנונג איז די טעמע ״טאלסטאיס פאמיליען־לעבך א פאר־ חתמעטער ספר און מיר טארן זיך בכלל נישט צו־ רירן צו זײן גאנצער בי־ אגראפיע בכלל און נישם בלויז דערפאר, װאס זי יע~ סןיסט•' סןם־• טו)יםס*י איז אמא.־אליש, נאר װײל זי איז בכלל אומנויטיק. װען מיר אנערקענען אבער פאר נוצלעך און נײטיק צו קענען טאלסטאיס ביאגראפיע אין נישט בלויז די װערק זיינע, דאן מוזן סיר אן מורא און פאראורטייל אויך שטודירן דאם קאפיטל, װאם האט 'א שײכות צו זיין פאמיליען־לעבן. מען קעןיבכלל נישט פעםטשטעלן די גרענעץ־ליניע, װעלכע א ביאגראף טאר נישט אריבפרטרפטן. דפר ביאגראף, װפלכער רײדט ביאוװסטזיניק אוים די אדפר יפנפ פראגן, איז אויסער יעדער קריטיק. ער מוז ענט־ וועדפר שטרפבן צו װי&ן און דערגײן אלץ, אדער זיך אינגאנצן אפזאגן פון זיין אויפגאבפ. בנוגע טאלםטאיפן װאלט אזא אפזאג געהייםן פונקט אזײ ג־ט, וזי אפזאגן זיך בכלל צו שטודירן טאלאסטאיען. פון יענער צײט אן, זינט פר האט נישט געװאלט מער זיין'״בלויז א קינסט־ לער״ 'און איז געװארן <אדפר געו״ואלט װערן) א באגרינדער פון א גאנצפר רעליגיעז־מאראלישפר לערע, איז זײן פערזענלעך לעבןגעװארןאטײל, און מעגלעך אבאדײטנדי־