Literarishe bleter · 1933-06-30 · 26 (30.6.1933) · p. Seite 424

ליטעראריםע בלעםער נומ. 26 (477> זײס 424 13ו״בי- וו/נלט^^יט/בראט^ר ■■■■■■■■■■■^■■^^^^^^^■■^^■■■■■ס^ו^^■^■■■■■■■■■^^^■■ פרײץ אויף ניכער אץ ראטנפארבאנד א םןזםקװקר צייטיננ װ*ר*ם פאװ די סןןװעםישע סא־רענן אין בייקר די .םאװעפנקאיא ליםעראכורא׳, װאס ז״ שטעלן צי• הויבע ■דייזן אייף ביבער. #•א ביך, דגשר, װי .צװערף בענקלעך׳ םון אילף און ■עטראװ, װאם קאכם יעם ■ארלאנ 2 רובל םים י6 קאפ• װעװם םאװקייפם םאר 15 ריבל. ואנב, אין רינע קאסט דאם זערבע ביכל 1 לאט, דאם ה״כט א נירדן םים 53 נרנשן׳. — אויך די ■־יזן אײף גנדערע גיבער זענען ז״פר הויך, נןר נ־שם אין ■-אסאוין פים די זעיבבקאסטן. — מ. אלדאנאװ אנגעשריבו א מאנאגראפיע װעגן ראטענוי ט. אלדאנאװ, דער באװיבגער ״דיש־ריםישער שװיפשגערער, דער אי־פאװ םון סיל ראטאנען און כאנאנראםיעם, האם לעצטנם פאדעפנכרעבם א םאנאגדאפיע װעגן דעם לעבן און םעטיק״ט פץ ־אלכע־ ־אבעניי, װעלבע־ איז אוםגפקוםפן צור־ק םים עטלעכע יאר פון פערדע־־שע הענט. גערהארדט הויפטמאן עװײגט נאך אלץ צ־װיק פ־ט א דר״ װאבן האט דער באקאנפעד ד״טשער ■־בד־ציבט בפעפאן נראככאן זיך געװפנדם פיט א נרייפן אפענעם בריװ צי נפװדא-װפ הויגככאן, — װעלנע־ איז נעהען אכאל איויעכפ־נד• לעך אויף עװלוח אין פארפאלנוננפן׳ - הלכא־ פר ז־צט ז־ך א־ן דער שפיל, אין ז״ן װילפ א־ן װאאאד-יא און נעםפ נישם ק־ן שפעלוננ צו דעם כע־אר, װאם העדשט א־ן ד״כשלאנד. .קאנםם שװ״נן, הו־גככאן׳ א־ן איא צ״מ?!* ׳א, װ״זט או־ד, אז פר קאן שװ״נן און ש-״נט טאקע. — אנטי־מלוזמה אויפרוף פון שריפטשטעלער א ר״ באװובטפ אםעד־קאנער שר״בער, צויישן ייעלבע פם נעפונען זיך שערװוד אנדערםא;, פעאדאװ דר־זעד, אפטאן ם־נקלער, זענען ארו־כגעטװאטן פיט אן אויפרוף צו קעפפן קפנן די טלחפה• נעשיענבכער. א־ן אייפרוף װערט צװ־שן אנדערן נעזאנט: ,םלחםה, װאם איי שפפנדנק נפװען אזוי נאענט, איז ק״נםאל אבער נ־שט גפװען א־וי ש־עקלעך נאענט װי איצט. אפילו ב״ אינז רעלט םען בסדר װפגן פלהםה, פפן ם״נם, אז א קריג װעט צור־קקערן דפם װוילז״ן פון לאנד, אין םפן פארנפםט אבעד, אז ב״ די א־צטיקע באדינגונגען באפ״ט א םלחמה א םוף צו דפר נאנצער ציװיליזאצ־ע. דאם א*היטן פון פלום אױ אפהענניק פין די •אליט־שע טוער אין דיסלאםאטן. דאם קען לפננער נ־שט געדולדפט װערן. ם׳איז געקוטען די צ־ט, װען ם ר פײן װ״זן םעש־ם׳. יאפאנישע שרײבער װעגן היטלערישן רעזשים 83 אננפזפפנע יאאאנישע שריפכשטעלפד האבן אונטערנעשריבן א שארפן ■װאטעכט קעגן דעם היכלפרישן אויכאידא־פע. עם װערט נפשטעםנלט אלם שאנד ■ון דפר ד״טשער קולטוד און אלם אן ארויםרוף קפנן דעד ציױיליזאציע. — טעאטער־אלימפיאדע אין מאסלװע אין דער פעאכער־אליכ*יאדפ, װאם איז פארנעקוםען ה״ני טיקן הודש א-ן טאכקװע, האבן אנט״ל נענוםען 400 ארסיסטן פון 22 לענדער. די אל־םאיאדע דאט זיך אננעהויבן םיט דער פארשםע- לוננ ,אדריאנא לעקװורער׳ פון בקריב אין רוםישן קאםפר״פפאפפר.י אלפקכאנדד כאיראװ האט נעהאלטן אן ארינפיר־ײאדט• — געשטארבן ללארא צעטקין אץ טאםק־ע איז *ץ עלכלר פין 76 יאר נעשטאדבן קלארא צעטק ן. די פא־שםארבענע איז נעװען א״נע פין די אקטיװםפע טוע׳ רינס אין דע״ פרייען־בפרענונג א־ן דפ- ד-בלע־ם.ד. שפפכער אין א־ן דלר קאכ. באװענוננ. ז• דאפ פאװפאכט א רי ב־בער איבלװ דלר פװויען־באװעגוננ, װ• או־ך ז־עװ אינטפדעםאנפע זברינית װענן לענינען און אנד. װירדיהער ענטפער פון א ײדיש דײטשן װינער שרײבער נ־שט אלע ״ד־ש־ר״םשפ װינפ־ שװ־פשטעלעד זענען פפליקם םאלטענם. עם זענען דא אייך אנדלװע, םיט םער װירדע א־ן א־־ם- נעהאלםנק״ם. אין דער זעלבע־ .נ״ער פ־״ע פ-עבע׳ װו פ. :אר־ טען איז ט־כדפדאקכאר, איז דא נאך א פ־כרעדאקכאר — די- ק־רט זאנפנפעלד. ער אױ ז־נט יארן א פאפילע־עװפ־ ד״גשער שר־בע־. אין 1914 חאט ער ארו־םנענפבן א זאםליננ ל־דפר ״כדו־ם א־ן רי־ש״. אץ 1924 — א ־אטאן ״חענט', װאם איז שפעכער דודך א־ם דרא■ טאטיייװט געװא־;. אץ 1929—1933 האט ער פארעבנכלעבט צרי ראפאנען ״עראם אין דער װאנזינ־קפר׳ און ״פר״לין נא־צים׳ ודפר לפצפע־ ראכאן אױ פץ דעם לעבן פין א ש־נקיפם־קענינן). ה״-יאד האט פ־ אװײםנענעבן א ראכאן ״דאם חתינה האבן פון ד׳ר ־אזק׳, װאם האט נעהאט נריים דעװפאלג. לעצטנם דאם ד׳ר קוװט זאנענ־ םעלד כאקיפען א בװיװ ם•; א בערל־נער פילם־פידספ, אץ װעלכן ם׳ל״נט אים םאר צו פ־לםיװן ז־ן .־אכאן. דערייף האם ד׳ר קי־ם זאנענםעלד אפנעענבפעװט אן אפענעם בריװ אין דפד ״נ״ער פר״ער פיעםפ' צו דעם דיװעקטא־ םץ דער פ־לב־פירפע ה׳ שרעדער, אין װפלבן ע־ ש־־בט צװ־שן אנדערן: ״...איך םיל םיך סילבאם םאל־דאר־ש ם־ט די דאײקע, ־אם םיזן ל״דז פארמאלנוננפן א־ן ד״נםיקן ד״פשלאנר ס״ פא־ זײע־ אפשטאכוננ אלם ־דז, און בי םא־ ז״פר איבעװצ־נינג אװם פאציפ־ככן׳ אנטיט־ליבאר־כטן, צענכרום־ אננעהער־קע, םאציאלדעכאקדאכן אדער קאכונ־בכן׳. ״א־ך װאלט נ־שט װעלן באק־פען ס־לב-דאנאװא־ פץ א ייאנד, װאם זין װעזשים פא־ביענט ביבע־ פון טאלבכאי, יאלא, ז־נט־נד פרייד, ארכ־װ שנ־צ־ לער, ה״נר־ך כאן, ־עקב ראגפ-כא;, פדאנץ װעװפעל׳. ״אזוי װי עם אױ כעגלפך, אז ת־ פא-לאנ, אין װפלבן ״ד׳- װאנק׳ איז דע־שינען׳ װפמ ז־ך אפשר אנדעדש באצ־ען צו א״פר פאדשלאנ, צול־ב געשעפטלפכע א״ברעבעניננעי, דע־קלער איך או־בדריקלעך׳ אז א־ך פ־אכפככ־װ אין ־עדע־ פאװם קענן דפר פארםילםוננ סון ם־ן װאכאן אץ ד״נט־קן ד״בשלאנד׳... אר/כטירט ראמאן גול װי די צײגונגען ב״לן איז אין בערלץ א־־עבטירט א־ן איבערגעשי^ט גפד>רן אין א ל|$נצ?[נםר#צ'ע~ל*ג,ער דעד ***ולעדפד שריפשםעלעד ד^םאן נלל, דכד םדב• םין ^גענעראל ב$י״ אין *דײבע כארעאלן״. — די אהאדעמיע פון פלאטאן דע־ נריב־שער אדביכעקט א־יכבאפאן, דער םיבגליד פץ דע־ אבענפד קונכם־אקאדעםיע, דאכ גפ*כרט פיל צ״ט אץ א נריים םארםענן אויף אייבצונעפ־נען די רזאינען פין דפר אםאליקער ■לאטאן-אקאדעםיע. כיף בל כיף האבן ז״נע באםױננען נעבראבט א נוטן דעײלכאט. אנהויב ױני דןפ די א-בעאלאגיעע קאםיב־ע, װאם דאט נעארבעט אונטעד ז״ן א־יפײבט, אאנענ־אבן ד■ װפשכלפך םון דעם בנץ, װו *לאטאן האט נעלע־נט גיכ ד• ױננע אטענער פילא־ סאפן. — דפרװ״ל זענפן באפ—ט נפװאין פ־ן אונםער דפר ערד די איבע־בל״בענ־שן פץ ז־לן איז ־ענט פץ דפם זאל, װו די תלפיװ־ם פון דפר *לאכאן־אקאדפסיע דאבן זיך סארנ־םען םיט ניפנאבטיק אין שװיםען. דער א־ביטעקט א־יסטאנואן האפט נאך צו דפדשלאנן זיך אי־ך צי דעם זאל, װו עם זע׳ען פארנעקיפען די באר־טפע שטועםן פון *לאכאן כיט ז״נפ שילער• —