Literarishe bleter · 1933-06-30 · 26 (30.6.1933) · p. Seite 425

זײט 425 ליטערארישע בלעטער נומ. 26 (477) טעאטער און קוגסש נ> די .־יירנער ט־וןע״ (?נש. מ■ מ:*ה> םע־יןזמ או־ף זומער װ*רטע און לןזן זיך ווויף גזןססשס לן מ-ס .שרײ כינע״• דערנןזך ק־מען זײ ןייריק ק-ץ װ#רשז׳ װו ם׳.*רעלן גענרײט ררןגין נײע שיעסעס. עס ײע־־פ פארגעזען ײ ם-עםע שרן ל. מלאי אין א נ־יע *־עםע פרן יעקב פ־־ענע,־. — אץ ,״נא־ואשטשי־םעאטע־•׳ רויבן ןןן זײערע נזן:טשם*רן מי־טא אין לים־ גע־בזאן. •- > א־ד# קאמ*:םקי האט איבערגענרמען די ש*־ ריגג םין *ק <מ*בסק*״:זעאשזד״. דערװ־יל װערן א**םגע:ירט אײגיקע גארר־־ן־עיעםגם. עם װעדן שן-ייטנעלען א־יגיקע נײע או־ט י־וננען. ־־ > דאט ,.צזנט-אל-שואשער״ א*ן װא״שע הןט איבע־געגימען משה לישדאן אר*1ן זימעד־סעזזןן. — > אין .םקאלא־טעאטע•״ תייבן אן ועם ד־טן ײ״י צי ששי״ן שישגת אץ מ^־*ם ליאמוו. עישטי אריטיריננ ״דע־ אירםײר״. > נ׳ןך דע- ס־גש י ״ד״ר לעוי׳*, װאט ה>ןס א־ויטנע־יץ א־ן װיל-ע נ־ויש באנ־יםטעריגגק טירט ז*גרי:ז םי״קן־ד א׳יף # נײע פ*ע:ע ״אל קאנאנע״, םא־ט*:ט די־ך סעש ב־אנעיקי. יי ח*ישט־ר*לן שם לן ז. טײקדי, די:ה הא־שי־ין, כעם בר^נעצקי. > א־ן מ״־אג׳ב א*ז פליעיס געשטן־בן דער באזיןטע׳י ח־ן א*ן זי.נע• יןשע״ע רא־ננלאט. > אין דע־ װא־שגזע־ פיײ־שע־ ש״עםע זע:ען אש:עדדיקט גיטע אשרישן רוגנן דע־ אוי■״ ש*רי:ג טץ מ. ב־אגרט (מ. װײכע־טן ״ב*שט*ן״ א*ן פייליט; טעיןטע־ א*ן זש*ןל*בןזש. > יײןטא־ כע:קץ א ז אײפנעט-אטן א*ן לארזש אין אי װ־*:ע■ — > אין לאנדאן שש־לט קײן שיש •יריש טזע־ םער גישט וע-פן־ ה ןט שן־־ז ע־ו י, ןןשטמןל דרײ ײדיש1 טעיוטע־ן. > דאש לןר;שגר רוװי־טע<זע• .עי־א־אט״ (אנו. מ. נ־*-ע״ז*ן) הןןט לעגטנט >ןרירכנע.לוןכט א טירגע אינע- א רײ שטעט שץ מערב-און מורת- גאל־עיע. א־עט הןןט ״א-א־אט״ ברעה איו*שצ.*פא־ן מיט א סיר א־בע־ או־טלא:־. הןלאני, *עלגיע. ם־אנקרײך אין ענג״יי;י• ־־ > די גאטטשייץ ש*ן אי־רװיבנ דזש־יקןבסאן אין מעי שענשולר גײען ארירך מ־ם אן אריםע־- געװײנלעכן דצ־־סאלג. — סן־יקע װאך האבן זײ אי*.וגעוירס ״ררײ שא־לינסע׳*. די א־םיםסן קלריבן ןיך ק-ין װאי־שע. > זינט עטלעכע װ$נן גײם מים דערפןלג אין װן־שעװער .טעאטער ־ פןןיםקי״ א •יעםע ״שרײלין דאקטאר״ םין א יײלישן רראמאטורג, גע־ בויט אריף א מעשה-שהיה מיט א בא־ימטער רײטשער שייאנקע. די הרייט־רןלע שפ־לט זײער א סעלענ־ סירטע שרישפילערן אירענא אײכיע־, װעלכע איז אײםגעשראםן אין דע<־ זעלבער פ*ע:ע אין לעמ־ בע־ג. — > בײם ײרישן ליםע־אשן־םארײן אין ריגע איז ארגאניזי־ס געװאוץ א מרזרק־סעקעיע םין קאגנערם-שאליםסן(זינגע־ם, ייאגיםטן. ם־דל״שזידעיי). רעדאלןטאר גחמן מײזיל > איז ,הייש לעקערס״ םץ ה. לײװ־ק א געשע־ל*בע זאך אין א־ז עלול עי ב־עגגען שאדן דע־ געזעלש*שס? װי ם׳ג*ט אי;ז איכעי־, א*ז אונעזא־םן געװארן די *קסה אי״שןו&ירן ״ה-רש לעקערש״ דורך דעם װןרשעזער רעגירונגס־קאסי־ םאײאש. אױ עם נישש קײן מ׳םפא־שזײבניש? > ם-ןש הײגיייך לוװ/ װעיכע־ היןש אץ מש־ םץ םיל יא־ן אננעשירס מ ט דער נע־ײנע- אינ— װע־םיטעטיבינליאשעק, איז געקומצן קײן תליאביב אץ איבע־גונרמע; די ש*-ינג םרן רע• שואשיטע־ ביגליאטעק אץ תי־אכיב. > װי באקאנט, זענען *־* די ס־אטארעיאנעלע װא״ן אץ װא-שעזע־ ליסע-אטן-פא־ײן אריםנעקליבן געװארן אין דע'־ פארװאלשינג: י. איענשיאק, י. לעװ, ב. *וקםגיים, ד. מ צמיוכער, ש. י. סטײנינקי, ז. סעגאלא־ויטש, י. פאט, ל. פינקעלשטײן, *. שגפ:ער. י. אטע:שלאק א*ן ז םע א״אװישש האגן זיך אפ־ געזאנט, — זענען א־ײן אײף זײע־ע ע־סע- י. מ. אפזלגײם אץ *. כ־לינאװישש. די םאזיאל־םטן אין די ל־נקע האנן *־וק־מון א מעיה־יט, אנע־ ניטט געואלש א*בע־:עט?ן דעט פרעזיד־וש פ*ן טא־• װאלשיננ. ס׳זענעי פ^־געק״מזן עסלעכע מאל קאנ־ םט*טוא*.־ו:ג־ו*1*:נע;•. לכעה׳לה א*ז ש.י. סט*ט:*צק• אי םגעקל־בן געזא־ן אים פא־זיגע־. ש.*. ס.ײ*:**קי האט זיך אם:עזא;ט טץ דעט פא־זיגזד־י א*ן א־ײם• גוש־אטן שין רע- שא־װאלטינג. א.*־ף זײן א-ט איז א״ײן אלה:ן צײשלין. *׳לינ דע־ געשא*::ע• לאנע האגן די בי־גע־לעכע זיך אפגעזאנט צי *<ט*יל*קץ זיך א־ן פ-עײדײש. ענרלע- א-ז א *ט־ געןל־בן געיאץ א ש־טזיריום םץ נ. *יןטכ-־ם ג שעטנע־. ז־י זענען, ה־ישט עט, ד־ .דיקזאטא-ו״ שץ דע״ ״אכידת ה.>י1־־ש והעתינאיש בוישז״. — > ניסט נא־ דמ־ ק־אקעװע־ ,״אילישט־. קײיעי״ גיט ע*** ײדן, זײ זאלן ז*ך אפ׳אץ פץ ײד׳ש, אויך רע־ ת*־א:*:ע* ״רואר ה*וט״ ה^ט סן-עט:שיע:ט (אץ א :*ייױען) א שוטקייל קע:ן ײריש. *ײדיש — טע;-.ן די *נד.׳ד;*ק־וט״ -א*ז א דײטטור ש-איוקש, מיז רען ײדיש ל־יגן א*ן ח״ש׳*... אץ װאז מען ררטנש, *אשזעטישז מעי עש מ־ט סאקשן• אײף א קאננג־ט שון שא־ש*ד;ששראכ*קע לירע״ אץ תי.א:־ב׳ שגת דעש 4־טן יוני א־ן דעש זאל ש*ן מיג-אגי־סעא וע־. ראו א נאיװע־ נע־לינע־ זינגע־ שעקוזשאנםקי גע ואלש צז־שן אנדעי־ע אריך זיננען א ליד אין ײריש — איז גנװאיץ אז? װילרע- שטידעם בײם *אײרעין״ עולם, װאש תא1 אלס גזג־אכש א ה םטע־יקע היג־ סעי די קיל־םן. — באדת, א ח־פה! נזרל לאקס־, זלמן רובאשאװ, ם־ײנז פון ײר*ש׳ װאלטן נאיא־שס מיס זײע־ אי־סא־יטגט מוכן א סיף צ' אזא מין הםק־ות קעגן ײריש א-ן א״י. — > ל. םלאכם נײע םיעםע ״דער פאל אץ םקאססבא־א״ איז נענײס אר*ף די געשוענישן אץ דרום.שםאטן םון אסעדיקע, װו נײן נעגער־ײנגלצך זענעץ םארמשפש געװא־ן עום סײם אײםן סמך סץ א חשד, אז זײ האבן שארבװאלסיקס צװײ װײסז סרײען. יי פיעטע װעש אויםניםירט װערן דורך דער *װילבער סריפע-, — > אין מאנםרוי, נײ פאריז, איז םארגעקומען די סײערלסכפ דערעשעניבנ םין א ײריש״װעלסלע- כער שול. ליטעואםװ און?ולטוו > די װילנער ב*לרוננס־;עועלשאסט (װילני;) האש באקימען א דערלײ1ו:יש צו עפע:ען א ם-ענל־ םעמינאר, ד.ה. א ססשינאר פאי• ק*נדער*גערסנע-ינם. דאס װעט זײן די ע*שזע ײדיטע אנשטןלט פרי דעט מין א־ן פײלן. קיײן א*ז רי צאל ײדישע גע־םנעד א*ן פ ילן, װײל עז שע*ן קוזןלױיצירשע לעדע־-ינס. װ- נאר מען ,האט אנגעהײנן צו םארערן קװאל־ש־קאצ*זס םץ לנ־ע־ ח*ט מען די ס*-הא נע;ע ק*נרע־־:עי*ש ער פורמןכט. די קינדזר־גערטנער האנן א ג־וים; נאד־ישינג פא־ אינזע־ שילװעזן, װײל די ק*;־ע- נײען דאי אװעק אץ אינזעדע שילן. נײ יעיע־ שרל, א*ן די ק״ענערז שטעז, דא-ף עקײטטידן א קיניע־גא־טן. י־אן אױ אויך געדיכע-ט רע- אײס:אם אץ ע־שזן קלאש. אגכ״ די ס־אגעדור פין בוקימען די דערלײבעניש האט געדריע־ס נא:צע 2 יא־. — אץ מזיץ-אוריל ה*ש זיך א גרי׳םע ײדישע ש-ײבע-, לײט רע־ א*:יציאשיװ פין דעש געזעדר, גזלאזם אץ די ײרישע דע-סער א*ן ק-ים אץ אוק־איניו מיש דעם צװעק אי־־הצישארשן ר* קרלשיר• ל*בע׳ װי א**ך כײ ז־ך אגצוזאפן מיט;ײע אינ־ ד־וקד פא־ זײע״ע לישערא־ישע א־בוטן. ס׳זע:ען געזא־ןג מא־קיש, דאבדוש־ן, קישני־אװ א א. װען זײ זענען צי־־קנעקימען, הןבן זײ בײם פ-עזירגנט םץ געדע־ד א־יפגעהײבן די םראנז װענן דעד נײסיקײט אװעקיישזעלן די קײםיר־א-בעט אין די קײמע־ אץ אוקיא־בער ײדישצ קארעקש־װע ז־ױ* שאפשן אייף א הוכע־ע• מד־גה. זײ האצן אויך אנגעװױן, אז ס׳איז ש־ץ געק סון די צײט אנגו־ ש־ײבן די געשיבשע םץ דער נײע־ ײדישע- קא־ לאײזאציע. דעם 10־סן מוי יױ סארגזקימען א םשזציעלע נא־אטרנג צו באש־אכשן די אלע םאי־ שיאנן. אץ דער באראטעג האבן זיך באט׳יליקט: דאבױשץ, ליסװאקאװ, םא־ק*ש, סטזרל*ץ, גאריגער״ קידזשניץ, האפששײן. האלקין, ראשקעס, קישניראװ, װײנשטײן א. א. ם׳איז בןשלאסן געװא־ן אײ־םגי• לאזן א זאטלביך, װאם זאל דע־שײ:ע צי דצ־ שנ*ש־;ײש, ארן װו די ש־ײנע- זאלן איבערגענן זײע-ע דערםא-וננען אין -די ײדישפ רעדםע-. אי*ך איז באשלןסן געװא־ן, אז די ײדישע ש־ײגע־ זאלן מעד נ-שט מאבן קײן אייל־קע װױישן אין די דע־- םעי״ נאד זיך באזעצן אץ זײ צי העישן רפ־ קולטו־-סארשפיײסינג אין די ײר־שע קא״עקטיװע װירםשאפטן, און כײ גדיגסלעכע־ אלײן זיך צי נאהעשטן מ*ס דפר איבעט אץ דא־ף. די באםײ־ לי?סע אין דע־ באראסונג הא*ן אגנעװיזן, אז דער ענץ ב*בליאסעקן איז נישט אװעקגעשסעלס אין די דערםער װי עס *אדאיף צי זײן 1> זינסאנ דעפ 4־שן ױ:י איז אייפגעדפקם געלאין די מצבה אויסן קבד םין מארים װינ־ סשעװ&קי אין ניו״יארק. די אײשדעקיננ איז םאר־ געקיםצן בײש בײ זײן םון סיל םאציאליםטישע אין געזעלשאפסלפכע סוער. > װי מיר האנן שײן מיסנעשײלס, אױ גע־ גריניעס געװארן אין סאריז א ײרישע קינםס־ אקאדעםיע. > דעם 30־םן ױני לאיס ןױיס דןם קאװנער ,״סןלקס־בלןם״ דעס 1000 םן נימער.