Literarishe bleter · 1933-06-30 · 26 (30.6.1933) · p. Seite 422

ליםערארישע בלעםער נומ. 26 (476> זײם 422 פוז גחום שטיף איך שיק אייך די דןוייקע שריפם דעם ערשםן, און'ענדפר אויסנאבעס דפל איך זי שיקן שעפטפר. ניצט אוים די נפלפגפנהיים ם׳זאל אין די ,בלעטעד׳ זיין םריהער איידפד אנדערשדו, אבעד אן אדטיקל, נישט קיין נאטיץ אין דעד כרןןניק; םארראס שר״ב איך נישט דאס אדםיקל? איך בין םיד, צושיל הןדפרע איך או-ף דעס ■לאן טון אינסט־טיט, נענעבן א שריפם, ארסיקילען זאלן דעיר״ל אנדפדע שרייבן. דאס אדטיקל, םהטת דעם נייעם נעדאנק, װעם זיבער ארױבױפן א לעבעדיקע דיםקוסיע, פאד דער *אפולאריבעט פון די ,בלעטע'״ שאט דאם נישט, שפעטעד רעל איך אפשד אויך נפםען דאם ראדט. אנב, האט ק״ן טו־א נישם: ס׳איז שוין עפעס םי*ד פאד א פאפידענעם פראיעקט: רילנעד בילדוננב-טזעד האבן דאס שײן אנגעניםען. א קאםיסיע איבעט שוין איבער דעד קאנקיעטייאציע און פאדװירקלעב־ננ פון דעם גלאן, אין רילנע האט נעװיזן, אז זי קאן פפעם. די פ־אנע רעט אנב נפשטעלם רערן אויפן שול״צונײפפאד דעם 18 אפדיל. כידעדט שוין דערפין א־ן אמעריקע (איד קאנט דאס דערציק). די נאענטםכע צ־ט רעט דאם װערן די פאםילערסטע טפסע. א״ד ז״ט א־פשנאנד איצט אנצוהיבן אין דער פיפםפ. א פאד רע־טער רענן דעם ארטיקי, ראם דא־ף געש־יבן װערן. איך האב ש״נט די זשורנאליסטישע הימלקוקע.־־ און דאס דעדן אין דפד רעלט אר״ן. ם׳דארף פריער רעפערירן, דעדצ־לן, ראס דאם איז וד• ־יבטיקסטע ראשי״פרק״ם), אז דעד ל־ענפר זאל באםת װ י ס ן שון דעם פלאן; דערנאך זאגם א״ך שוין ,םבינות־ ריפל א־עד הארץ גפלובט. בפפציעל פײזיל רפרט נפבעםן, חוץ די ,בלעםער׳ נעבן פין ט־ן שריפט אנרעסערע נאםיץאין דער ביבליאנדאפיסעד ז־ט א־ן ״ה־נט׳ װאם ער סירט זי. אן עקזעפפלאר פון דפר שד־פט קאסט זפהד טײעד (אי1 נאנץ פיילן קודבידן 3 עקזעםפלארן, אבפד נישב אין ד■ רפדאקציעם), אייב איר רעט נישט נעבן דאם ארטיקל, א־ז ז־ט אזוי נוט סיקט םיד אס רי סריפט באלד צוריק. פאסם״געלט װעל איך אין ערנםטן פאל נעטפן אויף זיך. אן אדטיקל פאד די ,בלפטעד׳ װעל איך נפב;, טבתכא נאד איןגיכן, איך װײס שױן װאס. זייט כיר געזונט אין שטארק און לאזט זיך הערן. ^שרײםב ם■- יעדענפאל אן א קארטל. א קבלה אויך דער שריפט. אײער נ. ש ט י ף *יײױ׳ יים /ח־ן 1925 ליבער זעלינ! נעבטן האב איך א־ך נעשריבן א לענגעדן בייף *־זאכען דערםיט האב א־ך א־ך א־ויםנעשיקט רעקאטענ• דירם מ ־ 1 ש ר י פ ם : ,דענן א ־דישן אקאדעםישן אינםםיטוט־. סון דעד דאז־קער ששריסט זאל די ־עדאקצ ע פון די יליטערארישע בלעטע־' טאבן אן אדטיקל רענן דעם אינסטיטוט פאר דעם ״פ־ץ״ ניםער׳. א־ך האב א־ך שוין נעשריבן, אז דאס פאבם זעהר סאר א פ־ץ-נוםער, און דעםא־טיקל־שר־בער בל־בם די איניציאטיד צו שטעק די סראגע: אזא אינבטיםוט דארף מען נעבן פרץ׳ס נאםען אבע־ אן אדםיקך, ניט ק־ן נאםיץ אין דעד בראניק איך בעט נא אםאל, םאטעריאל איז אין ם״ן שריסט איבעד• גענוג. איך בעט, אז אץ דעם ארטיקל זאל םען קודם בל רעבט א י נ ש א ר ם ר ן דעם לײענער, אן װאם עם נים דא, דערנאך שוץ ״םבינות׳, װיסל איהר װילט. נ. םײזיל רערט נעבעטן םפעציעל צו נעבן װענן דער שדיפט און װענן דעם אינםטיטוט א ניעםערע נא• טיץ אין דפם ביבליאנראפישן אפט־ל אין ״הינט׳/ װאם עד שירט איך שיק א־ך םײן שריפט דפם עדשטן. איר האט נעלעננה־ט ד י ע ר ש ט ע צו רעדן דערפון אין דער פרעםע׳ אין אנדפרע בלעטער װעל איך םיט א בױן שיקן שפעםער. װילנע האט שוין ם־ן פראיעקם אננענוםפן אץ שטעלט די סראנע אויסן שול־יי■ נויסאר. ם׳רפדם זיך שוץ דפרפק אין אסעריקע, לעםלאנד ובדוםיי ז־ט םיר נעזונט און שטארק און ענטשערט בלד א קבלה אײױ דער שריפט. א־ער בחים ׳שסיי׳ (ווײכעודיקע נריװ קזםען) א פעהל בריװ אץ דעם ארביװ פץ די ,ליםגדארישע בלעטער׳ נעפינען זיך א ר־ בריװ סין דעם נישט ״אננ פר״שא״שפארבסנפם נהום שטיף. בעת ז־ן װױנען אין בערלין, האט נהום שםיף זיך באם־ליקט אין דער ,ביבער-רעלט׳. ראם עם איז ארוים אונםעד ם־ן רעדאקציע נאץ פא־״אנ ,קולטי־-לינע. עם איז דאן פארעפנפידעבט נעראדן א ארעםערע אפדאנדלינג רעגן ב. —בשט־נם בוך ,די אנפשם־וננ און אנםריק־ונג סץ דער ײדישע־ שפ־אך׳ א. ד. נ. ״אן אוםזיםטער היבע־ש־עק׳ (.ביבע־״־עלם׳ 1920 ניט. 6). נאך פד־ער ראב איך אפנעדריקט אין זאנולהעפם .קולטוד״לינעי ןרארשע 1921) ז־נב א נרעבע־ן א־םיקל ״א ײדישנר ביבליאנדאפישעד אינ־ םטיםים׳, דאם נ. שביף דאם פיר נענעבן אץ 1919 סא־ דער ק־ערעד .ב־כער־העלט׳. נהיב שםיף דאט דערנאד ציגעשיקט פאר דע־ ־ארסערעד .ביבע־־דעלט׳ א שארף פאלפפישן ארטיקל קענן פ־ץ םא־קישן, דיבט פי־, כיפן נאכען ,אײף די היםא״איער בע־נ׳. (דער ארםיקי איז שפעכע־ פא־עפנםלפבט גפ־ארן אץ זשו־נאל ,דאם ־א־ס״ ובערלין), א-נםער דער רער. פץ בן-אדיר). איך האב געסונען דעב א־טיקל פא־ אן איםנערעבםן און ב־זן אין אים צוריקגעשיקט :. שטיס;. נ. שם־ף איז נערען אש־להבה א-ן דעם בעם נעם־אנ;, א לענגערע צ־ט. אז םי־ האבן נסנרים 1925;צים צענבן יא־ציט פין י. ל. פ־ץ) א נרויבן פרץ-ניכער .ליכ. בר־עטער׳, דאבן פיר דו־ך זעליג פיפד נעבעסן ב״ נ. שט־סן אן א־םיקיד סא־ דכם ניכע־. דע—ף דאכ נ. שביף נעענכפערט דעב ריטערדיקן ב־ייי. - ב. ם. בע־לין, דינבפאנ, דעם 111׳׳ 31 1925. ליבער זעלינ! א־ך דאב געקרינן א־פר בדיר פו:ם 3 9 און 3 25. איך נעם אן א־ער א־נלאדיננ םיבציארבעטן אץ די ,ליפערא־ רישע בלעםער׳, אבע־ םיט צר־ תנאיב: 1) איך זאל כענשליך באהאנדלט רערן. די צענזור, ראב איז נעהאנגשן איבער טי־ אץ אײע־ .ביבער-רעלט׳, ײאם איז, נאנץ אביפקמיר, — לויטער בקאנ• דאל. די םעשה טיט פ־ן פאדקיש״אדטיקל, די םודא פאר דער םליצרניק, די בר־ט-אסענע ט—; פא־ זיץ םליצה און די פא־האקט טירן פא־ א םענשן, ־אט האט א ב אסן נעיאנט דאם, ראם אלו ש-ין ה־נם אן אננעניפענע יאך, — דאם איז א שאנד, אים ניט יז זאגן םעי. איך בץ ניט רײניקע־ פא־אנטראדםדייך פא־ פ־ן שר־בן ײי א־ע- ־עדאקציע, אץ אן א געריטער סר־ה־ט קאן איך נ־ט ארבעםן. ־2) א קל־נ-ק־ם: אז ם׳־יפט א םענשן טיטא־בעבן, איז קודם ריבן* דאיף םען ד#ש בדאם. דעדמון א־־ײס בל שקט טען אים ב צו םחױ; ײנע־ איז טדאדיציע, אז א *ב ע דעד פ׳לא־ף ב־עבן םי: א־בעט, ןןדע- אד־בעם אפימו ני די עי־ קײפן דאם ב״אט, יטעד נענ־ ־ אײך. א בלאט, נ״ערם ביבע ־יז ד#ש איז ניגע נישט בלו םיר איד דעם ־ע־ט סץ ־עקלאםע. כיכיי אסילו װ־כט צינעש■ אט פרין אץ א־זנשבאם, האב א־ך אננעשריבן א נדעםפר טיקל רענן פדץ׳ם םגילות אץ .כארגסךזשורנאל׳. פיעם קלעפט זי ע!שע;-ינ דערצו. איצט װגנן א־עי ־סעציעלן ב־ט ם־וה א ס־ץ־ארטיקל. לי>: דער צי נשפעט! איך בין פא־זונקען אץ א־בעם אץ האב ק־ץ צ־ט נישט. טהכת דעט זעלבן םעם שיק איך אויך ניסט ק־ן א־טיקל אין ליטראקם סרץ-זאטלביך. זעט איר, אז א״ך בץ אביעקםיר. איך װיל א־ך אבער סוץ אקעגנק־םען אץ אן אנדער פרט אץ כאפע—אל אין אין א טעםע פא־ אן ארטיקל, ראם איז זעהר װ־בםיג. איך שיק א־ך א־־ים טארנן, רעקאםענדירט, ם־ן ש־יפט ,רעגן א ײדישן אקאדעב־שן אינבט־טוט׳. ד• פעכס אל־ן זאנט א־ך שײן עסעט, דאם איבעריקע רעט איר זסן אץ דער שריפט י2 ד־וק• בויג; ד• נרוים). דא־ט איז פאדאן אזו• סיל םאםעדיאל, אז אויב די דעדאקציע זאל זיך ניט סײלן, קאן זי אנשר־בן באפת פאד 1 טאג א אינטע־עטאנטן א־טיקל יענן דעד זאך, ם׳זאל זין נ־. איך ם־ן א-יך, אז דאם איז א טעםע פא־ די ,בלעטע־': ם׳טיז דאך א־ן םא־ פא־ אלע םאל אפעקן דערםיט, אז ליטפ־אטו־ הײםט םעשיות און לידלעך; ם׳א־ז פא־אן נאך עפסם, און, יעדנפאלם, ניסט װײ• נינער ריבםינס. סא־ דעט פ—ן-נוםפר האם דאם א אינטערפם, װײל פ־ץ איז נע־ען דע.־, װאם האט פארשטאנען דפם רערם סון ריםן אץ האם פסעם גסטאן דערפאר (דערסון קאן אנהויבן דאם ארטיקל), אין פ׳קאן אויך, א שם־נעי, שםעלן די ס־אגע רעגן נעבן רעט אינםטוטוט פרץ׳ם נאםען.