Literarishe bleter · 1933-06-23 · 25 (23.6.1933) · p. Seite 407

זייט 407 ליטערארישע גלעםער נום. 25 (476) א טאבע אויף אויסדויער אוי שאםבדיליער טאבץ פארביטן געױארן אויף נייע טעמעס מיט טיפעד כ ־נה אין םא־ ציאלן שטאף און אינהאלט. דאם, װאס עם איז שוין פון יאנג דערגרייכט געװארן אין דער ווארט־קונסט, אין דער דיכטונג, אין מאלערײ, אין מוז ק — װערט די לעצטע יארן אנגעװענדט, מיט גרוים דערפאלג אין דעם טאנץ־שאפן. די שאפערישע גראטעסקע, דער קינםטלערישער שארזש, די שארפזיניקע פא■ ראדיע זענען אין די מענץ םון א רײ טענצער׳קינסטלער אויס־ געדריקט געויארן אויף א גאר אריגינעלן און איבערצײגנדיקן שטײנער. און באזונדערס האם זיך עס אנטפלעקט אין די טאנץ׳ שאפונגען פון דער בערלינער גרופע טענצער און טענצערינס, וואס אונז איז אויסגעקומען צו זען בעת דעם טאנץ־קאנקורם (יוליא מארקוס, רות אבראמאװיטש, געארג גראוקע, גאםליאר א. א.) דער טאנץ איז בײ זײ שוין כמעט אוים טאנץ, אבער דער• פאר - פיל מער וזי בלויז טאנץ. דער טאנץ איז רעאלער געװארן, ע האט צו טון מיט רעאל־םענטשלעכן שטאף און אינהאלט, דריקט אוים רעאלע װירקלעכקייט און פאםירונגען. װאם אינטערעםירן דעם לעבעדיקן היינטצייטיקן מענטש, און דעריבער רעדן זײ מיט קלארערע ״װערםער״ צו דעב צושױער און מאכן א שטארקערן אײנדרוק. דא האבן מיר געהאט גאר■ נײע טאנץ׳אויפטוען — ״גאנדי און דער בריטישער לייב״, ״גערהארדט הויפסמאן-פייערונג״, ״נײ־םאשין״, דוליא מארקוםז, ״ביי דער מאשין״, גראםעסק-פאראדיע־טענץ וגעארג גראוקע/ ״די םוכער״ (רות אבראמאװיטש) ״אלרײנע״, ״װאמפיר״ און אנדערע פאראדיע-טענץ;גאסליאר) א. א. דאס זענען אלץ־נײע, קרעפטיקע, אימפעטפולע קונםט־שטיק פון גאר א אינטערעםאנטן פארנעם. און װי װיים ס׳איז אװעק םון די שאבלאנארטיקע, פון גארנישט־זאגנדיקע הין־און־צוריק פים־ . פילערײען און^ אויף־ שפיץ םינגער־גײערײ. װי אין דער דיכטונג — אנשטאס די טרא־ דיציאנעלע םתב־לבנה־זינגער — דיכטער מיט אינערלעכן פאטאס און מיט נײעם צוגאנג צו די מאדערנע איבערלעבענישן. די גרופע בערלינער טענצער (אגב, אײניקע פין זײ — ײדן!) זענען שילער פון די בערלינער טאנץ-שטודיעם פון מערי װיקמאן און פון רודאלף פאן לאבאן, — אט די קינססלער־ באגרינדער פון דער נייער טאנץ-קונסמ. — רות אבראמאױיטש, געארג גרא קע, יוליא מארקוס זענען פועמירט געײארן דורך דער זשורי. רות אבראמאװיטש האט באקומען דעם ע־שטן פריז. .א .א װעגן דעו?זלטזר־ג^זעלשאפט איז פזילן אויף די פארשידענע װענדונגען װעגן דער גרינדונג פון צענטראלער ײדישער קולטור געזעלשאיט, טײלט מיט די ארגא• ניזיר-קאמיסיע, װאס איז אויסגעקליבן געװארן אויף ד.ר װיל,ער באראטונג, אז צוליב די געשעענישן אין דײטשלאנד, װעלכע האבן אפגעצויגן די גאנצע אויפמערקזאמקײט, זענען די װיי־ טערדיקע צונרײט־ארבעטן פארצויגן און װעלן באנײט װערן נאך די זומער־פעריען. — אויף סעפטעמבער־אקטאבער װעט אין װארשע צונױפגע־ רוסן װערן א ברײטערע באראטונג פון װארשעװער און װילנער פארשטײער מכח ארגאניזירן די פראיעקטירטע קולטור-קאנפערענץ. צװײ טאנץ-אימפרעזעס זענען לעצטנם אײנגעארדנט גע׳ װארן אין װארשע, - םאנץ-אימפרעזעס פון אינטערנאציאנאלן מאםשטאב: אינטערנאציאנאלער קאנקורס פון טאנץ אויף אוים־ דויער און דער קאנקורס אויף די שענסטע און בעסטע טענץ. די ערשטע טאנץ׳אימפרעזע איז םארגעקומען צוריק מיט א פאר װאכן אין װארשעװער צירק, - די צװײטע — די לעצטע װאך אין דער װארשעװער אפערע. אויף די בײדע טאנץ־קאנקורסן זענען געװען פארטראסן פארשטײער פון פארשידענע לענדער און פעלקער, די בײדע טאנץ־קאנקורסן האבן צוגעצויגן די אויפמערקזאמקײט און פאראינטערעסירטקייט םון יעם ברייטן עולם און פון דער פרעסע. אבער װי םארשידן עם זענען אט די צװײ, — אין פלוג ענלעכע, קרובהשע, — אונםערנעמונגען! איך בין ארײנגעפאלן אין צידק, װען מ׳האט שוין גע־ האלטן בײ דער 280־טער טאנץ־שעה. ם׳איז געװען פארנאכט, און א משונהדיקע מידקײט און שלעפעריקײט האט געהערשט אין דער גרויסער צירק־געבײדע. אין מיטן דער ארענע האבן זיך ארומגעשלעפט, װי פאראורטײלטע, נײן, נישט־טאנצנדיקע, :אר קריכנדיקע, פיס-שלעפנדיקע פאריעך, װעלכע האבן קוים■ קוים געזשלפעט. עם איז געװען א גאטס־רחמנות אויף זיי און אויף די צושויער. ם׳האט שוין אזוי אין מאטערניש דערשלעפט זיך צו דער 280-טער שעה, פיל טענצגרס זענען שוין >.ין דער ״שלאכט״ געפאלן, און די איבערגעבליבענע האבן מיט די לעצסע פוחזח זיך נאך געשלעפמ. װאס פאר א בייז-װוגדער, און װער באדארף עס אמ דעם ״קאנקורם-אומזין״׳׳ פיפיקע םפע־ קוליאנטן־אונטערנעמער האבן ארגאניזירט אט די לאננװײליקע ״טויטן־טענץ״ און מיט דער הילף פון ביליקער רעקלאמע■ האבן זײ באװיזן .וציען דעם הםון, װאס איז נייגעריק אױף די פאר־ שידענע אידיאטישססע פארמעססונגען. עם איז געװען אומעס■ סעטיש צוצוקוקן אט די נײן פגריפ־פארלעך, װעלכע האבן בא• װיזן אויסצוהאלטן די 12 מעת־לעת כםדרדיקן ארומשלעפן זיך איבער דער צירק־ארענע, — װער אין צעריבענע שטעקישיך, װער אין צעקנײמשטע אפגעפארענע מאנטלען, און אלע םיט פ רחושכסע, אויסגעמוסשעטע, אויסגעבליאקעװעטע סניסער. — סענערע פון זיי לײנט מען אין דער ערד אריין! און ס׳איז טאקע געװען זײער גליק, װאס די כאכט האט אינמיטן איבער־ געריסן אס דאם אידיאסיעע שפיל. די עװלה איז סר, װאס מ׳האט עם פון לנתחילה גאר דערלויבט!... און אט-דער איצסיקער טאנץ-קאנקורס, װאס האט געדוי־ ערט אין װארשע די לעצטע װאך. עס זענען געקומען א 120 כענצער און םענצערינם פון א ס2 לענדער. איך בין ביױע־ װען אויף עפלענע פריסארגנס. און םאר א פרייד עם האט איאפגעשלןגן פון דער גרוינער גרוימער אפערע׳סצענע אין זאל ארײן ׳. א ריי אויסלענדישע סענצער און טענצערינס האבן ממש איבערראשט. װײזט זיך ארוים, אז אייך אויף דעם טאנץ־ נעביט איז די לעצטע יארן אויפגעטון געװארן פיל עכט־שאםע׳ ייסם און גײסטיק־אינסעלעקטועלס. מען האט דעם טאנץ ארוים־ ׳עבלעפס פון זײן קאנםערװאטיװער פארגליװערטקײט און ארײנ־ געבלאזן אין אים א נײעם אינהאלט. די זיטלעכע, סענטיםענ־ טאלע שװעבענישן און באװעג נגען האבן אפגעטראטן דאם ארט פאר נײעם דראנג, פאר נײע אויסדרוקן, װאס זענען אין אײנ־ ללאנג מיט די הײנטצייטיקע איבערלעבענישן און היינטצײטיקע לײדנשאפטן. די אויסערלעכע באװעגונג־פאזעם. און די כלערלײ לאלעס׳קונצן, א; אינהאלט און אן נשמהדיקע װײען, זענען