Literarishe bleter · 1933-06-23 · 25 (23.6.1933) · p. Seite 405

זייט 5ס4 1 ל״״-ערארישע בלעטער נימ. 25 (476) 17נאסיש$רסקי לענין און ליטעדאטויד־פדאפלעמען הויבן זײ זי מוז אין זײ אײםװעקן די קינסטלער און אנט׳ װיקלען זײ. איז צי דארפן מיר מכבד זײן די קלײנע מינדער■ הייט מיט די אײדלסטע מארציפאנעס, בשעת די ארבעמער און פויערים-מאםן נויטיקן זיך אין פשוטן ראזאװן־ברויט? איך מײן דאס, פ־<.רשטײט זיך- נישט אין בוכשטעבלעכן זין סון װארט, נאר אויך םיגורעל; מיר מוזן שטענדיק אין זין האבן די אר• בעטער און די פויערים. פון זײערט ױעגן מיזן מיר זיך אויס■ לערנען באלעבאטעװען, חשבונען. און דאם נעמלעכע מוז אויך געשען אויםן געב״ט פון קונסט און קולטור״. מיר װעלן לסוף ברענגען נאך אײן מערקװירדיקע שטעלע פון קלארא צעטקיגס זכרונות, פון װעלכער מען זעט בולט און קלאר, אז לענין האט לחלוטן גארנישט געהאלטן, אז די סאציא• ליסט־שע קונסט װעט זיך בלומרשט באגרענעצן מיט מעלכע נישט איז פריםיטיװע פארמען. װעלכע זאלן כלומרשט זײן צו■ געפאכט צי דער שויאכער קילטורעלער צוגרײסונג פין די מז סן: ״עמיצער פון אונז — דערצײלט קלארא צעטקין, — איך געדענק שוין נישט גענוי װער, האט אנגעהויבן צו רעדן װעגן אײניקע דערשײנינגען אויפן געב־ט פון קונםט און קולטור, װעלכע װארפן זיך לעצטנס שטארק אין די אויגן, און זיי גע׳ פרײוט דערקלערן אלס ״פועל־ױצא פון איצטיקן מאמענט׳. לע• נין האט דערויף דערװידערט: ,איך װײס עס אויםגעצײכנט גוט. אסך זענען נוטה און אפילו טיף איבערצײגט אין דעם, אז מיט ברויט און שוישפיל קאן מען בײקומען אלע שװערי• קייטן און געפארן פון איצטיקן פעריאד. מיט ברויט — זיכער! װאכ שײך װידער שוישפיל, — זאל זײן! איך דערװידער נישט, נאר זאל מען דערבײ נישס פארגעסן, אז שפילן, דאס איז נישט װירקלעכע גרויסע קונסט, נאר גיכער א מער אדער װײ■ ניקער שײנער צײטפארטרײב. מען דארף דערבײ נישט פאר• געסן, אז אונזערע ארבעטער און פויערים זענען אויף א האר נישט ענלעך אױף די רוימישע לומפן־פראלעטאריער. זיי װערן נישט אויסגעהאלטן אויפן חשבון פון דער מלוכה, נאר זײ האלטן אייס דורך זײער ארבעט די נלוכה. זײ האבן ״געמאכט״ די רעװאלוציע און פארטײדיקט זי, פארגאסן טײכן בלוט און געבראכט אומצאליקע קרבנות. זיי האבן באקומען דאס רעכט אויף װירקלעכער, אמתער און גרויםער קונסט. דעייבער טאקע רוקן מיר ארויס אויף דעם ערשטן פלאן די ברײטע פאלקסיבילדונג און דערצױנג. זי שאפט א באדן פאר קולטור■ געװי נלעך, בשעת די ברויט• פראגע איז פארענטפערט. אט אויף דעם באדן מוז װירקלעך אויםװאקסן א גרײסע קאמוניסטישע קונסט, װעלכע װעט שאפן א פארם װאס פאסט פאר איר אינהאלט. אט אויף דעם װעג װעט אונזער ״אינטעליגענץ״ מוזן פארענטפערן זײער װיכטיקע און אומגעהײער-גרויסע אויפגאבן. פארנעמענדיק און לעזענזיק די דאזיקע אויפגאבן, װאלטן זײ דערמיט געדעקט זײער חוב לגבי דער פראלעטארישער רעװאלוציע, װעלכע האט אויך פאר זײ ברײט פונאנדערגעעפנט די טירן, װעלכע פירן זײ פון די נידעריקסטע לעבנס׳באדיננונגען צו די פרײע רחבותן״. אט דאם איז לענינס שטאלצער און גלענצנדער ענטפער צו אלע קונסט־םארשער און קינסטלער, ליטעראסור־פארשער און שרײבער. <סוף) קלארא צעטקין גיט אויך איבער א רײ זײער אינטערע• ןגנטע לענינס מײנונגען װעגען די שטאנדהאפטיקע דערגרײ• נידגען פון דעם מענטשנס קונסט, װעגן די בעסערע רעזול• באשן פון די מער רײפע עסטעטישע עפאכעס אין דער גע• דנטע פון דער מענטשהײט און װעגן די הײנטצײטיקע זוכע• ײשן פון דער בורזשואזיע. װעגן דעם אלעמען הערשן נאך בײ אונז עד׳הױם געװיםע חילוקיידעות. און עס איז דעריבער ביז מר װיכטיק צו װיסן אונזער פירערס מײנונג װעגן דעם. איך םוז דא אבער קודם-בל באמערקן, אז אין די קןונקרעטע םראגן װענן קונםט און בנוגע זײן געשמאק איז לענין געװען ביז :אי עניװחדיק. יעדע ארויסגעזאגטע מיינונ. פלעגט ער גע װײנטלעך באגלײטן מיט אש די װערטער: ״איך בין אבסאלוס קײן ספעציאליסס נישט׳/ אדער •ראס איז מײן פערזענלעכע נײנונג: עס קאן זײן, >ז איך בין מיך טועה״. און דאך מוז איך דא פעסטשטעלן, אז איך פערזענלעך האב זייער א גרויסן צוטררי צו לעניננ געשמאק, און האלט, אז אויך אין דעם דא• דקן געביט, אין װעלכן ער האט זיך ארויסגעזאגט >.זוי פאר• דנטיק און ביז גאר באשײדן, איז, פונקט אזײ װי זײן בעם• מר תלמיד• װעלכער פארנעםט געװיינלעך די זעלביקע פאזיציע.;עויען שטענדיק גערעכט אין .זײנע ארויסגעזאגטע מײנונגען. אס זאגט לענין צו קלארא צעטקין: ״מיר זענען צו• :•:םאדיקע ״נעגירער אין דער קונסט׳. דאס שײנע םוז מען ז״עהיטן, נעמען דאס אלס מוסטער, אויפנעמען דאס דיגפ עס ייז ״אלט׳. פארװאס זאלן מיר זיך אפקערן פון דעם, װאם איז :זכת שײן, זיך אפזאנן םון דעם, װי פון דעם אויסגאנג־פונקט פאר דער װײםערדיקער אנטװיקלונג בלויז דערפ,ר, װײל עם ייז ״אלט״? פארװאס דארפן מיר בויגן דעם קאפ פאר דעם :ײעם, בוקן זיך פאר דעב, װי פאר א גאט, און דאם לויבן נלױז דערפאר, װײל עס איז ״נײ״?... עס איז אן אומזין. טא•?ע א ריינער אומזין. עס ליגט אין דעם א םך קי״סטלערישע זבי״ות אץ, געװײנלעך, אומבאװוסטזיניקע אכטונג צו דער ז־נסטלערישער מאדע, װאס הערשט אויפן מערב. מיר זענען נשע רעװאלוציאנערן, — אבער םיר האלטן אבער, אז מיר מוזן דעיױײון, אז מיר שטײען אויך אויף ״דער הײך ם ן דער הײ״ט• נ״סיקער קולטוו׳. איך האב אבער גענוג געװאגטקײט צו דער•?יעדן זיך אלם ״בארבאר״. איך בין נישט בכח צו האלטן די ייע שאפונגען פון עקםפר״סיאניזם, םוטורױם, קוביזם וכדומה אזעלכע ״איזמען׳ אלם העכסטע דערגרייכונגען פון קינס-לע• ייק זשעני. איך םארשטײ זײ נישט. איך דערשפיר אין זײ ניזט קײן שום פרײד״. עס קאן זײן, אז דאס םאמע װיכטיקםטע איבער דעם ד?ײקן ענין, איז ד.,ס, װאם לענין האט א־ן ױינע געשפרעכן כ'" קלארא צעטקין, ארויסגעזאגט װעגן דער אלגעמײנער סא• ג״איער ראל םון דער קונסט: ״װיכטיק איז נישט אונזער מײ• נ"•5 װענן קונסט. עס איז אויך נישט װיכטיק דאס, װאס די?ינשמ גיט עפעס בלויז עטלעכע הונדערט- אםילו עטלעכע טויזנט 5ין דער אלגעמײנער צאל פון דער באפעלקערונג, װעלכע בא• *גײמ פון מיליאנען. די קונםט געהער דעם פאלק. זי מוז א־״נד־יעען מיט אירע טיפםטע װארצלען אין דער סאמע טיף יין ברײט פין די ברײטםטע פאלקםמאסן. זי מוז םארײניקן ךעס געפיל, דעם געדאנק און װילן פוןי די דאזיקע מאםן, דער•