Literarishe bleter · 1933-06-16 · 24 (16.6.1933) · p. Seite 384

ליטערארישע בלעטער נומ. 24 י5 4> זײט 384 ם. *ש?ד / 77י?עע גײעד אנגדיף קעגן ײדישן שול־װעוז װעלכן עס װערט געזאגט: ,די שול האט נישט דערפילס די תנאים, װאס זענען פארויסנעזען אין פונקט 2 און 3 פון ערששן אפזאץ פון ארטיקל 2 פון נײעם שול־געזעץ, דהײנו: 1) בנוגע פארזיכערן די שול מיט אן אנטשפרעכנדיקן לאקאל און סיס לערן׳מכשירים און 2) בנוגע דעם דע־װײזן, אז די מיטלען אױף אויסצוהאלטן די שול װעלן זײן געניגנדיקע. דעריבער װערט די שול געשלאסן דעם 9נ-טן אויגוםט 1933*. די דאזיקע פ־נקםן זענען זײער כאראקטעריםטיש. אױב מען זאל זיך האלטן אן די פארארדענונגען פון דער מאכ־ בנונע די שול-לאקאלן, װעט איר אין גאנץ װילנע געפינען אפשר 2 3 שול-לאקאלן, װאם זאלן זײן א־נגאנצן צוגעפאסם צו די דאזיקע פאדערונגען. אבער דער פונקט װערט אנגעװענ• דעט נאר בנוגע די שולן, װאם די שול-מאכט װיל זײ שליסן. אזוי למשל איז אײף דער סמך דאם יאר נעשלאסן געװא־ן די ײדישע שול אין גלובאק. הגם דער לאקאל פון דער שול איז געױען דער בעסטער אין שטאט, אלנפאלם א םך בעסער םארן לאקאל פון דער מלוכהשער פאװשעכנער שול. אבער די ײדישע שול איז געשלאסן געװארן, און יענע מיט ערגערע לאקאלן זענען געבליבן עקזיסטירן. אז רי שול-מאכט װיל שליםן די גימנאזיע פון ס. מ. גורעװיטש איז שוין געװען קלאר אין מיטן װינטער, װען די שול האט באקומען א פאדערונג פון קוראטארױם צוגושטעלן א באשסעטיקונג פון דער װאיעװאדישער קאמיסיע װעגן צוגעפאםט■ קײט פון לאקאל. די װאיעװאדישע קאמיסיע האט, פ רשטײש '■׳ זיך, אײנגעפונען, אז דער לאקאל פאסט נישט, הגם יעדערצר 'װייסט, אז ער איז געװים בעסער פאר די לאקאלן פין * גאנצער רײ שולן, װאס געניסן פון חסד פון דער שול׳מאכט. ירי שול האט אפגעגעבן א באגרינדעטן רעקורס צום אינערן■ 1מיניסטערױם דורך דעם װאיעװאדישן אמט, אבער קײן תשובה איז נאך נישטא ביז איצט. די שול־מאכט האט נישט געװארט (אויפן ענטפער פון אינערן־מיניםטערױם. דאסזעלבע איז אײך בנוגע די שול-מכשירים. געװים דארף ידאך די שול אין דעם פרט א סך בארײכערט װערן. אבער 'װייטער כאראקטעריםטיש: אויך דער פונקט װערט אנגעױענזס ^נאר בנוגע יענע אנשטאלטן, װאס די שול-מאכט װיל זיי שליסן.. און דאן קומט דער פונקט בנוגע דער זיכערקײט פין יבײדזשעט. די יידישע שולן באקומען קיין גראשן נישט פון דער .רעגירונג, נישט געקזקט אויף דעם, װאם יארנלאנג װערט די 'דאזיקע פאדערונג ארויסגעשטעלט. די לערער באקומען טאקע א '(נישטיקן נעהאלט, אעער זײ גייען נישט אװעק פון דער ארבעט. , װייל פאי זײ איז די ײדישע שול א אידעישער ענין. אין דא .קומט די מאכט און פאדערט, אז מען זאל איר אויפװייזן קלאר 1אז דער בױדזשעט איז געזיכערט. אז אין דעם איז פאראן אן *אפענער מײן צו צװינגען אונזערע שולן. זיי זאלן זיך דארפ: ףליסן, איז פאר קײנעם קײן םפק נישטא. זאל די רעגירונג דערפילן איר עלעמענטארסטן חוב בנוגע דעם יידישן שול• , ועזן, — װעט אפפאלן דער םאמענט פין די בױדזשטן. אויך די גימנאזיע פון ם. מ. גורעװיטש האט אין דעכ פרט געהאנדלט, װי אלע איבעריקע שולן. זי האט צוגעשטעלס דעקלאראציעם פון די עלטערן, אז זײ װעלן צאלן שכר-לימוד, א פארפליכטונג פון דער געז. ״פרײנד פון דער גיםנאזיע׳., אז זי װעט שאפן א באשםיםטע סומע פאר דער גיפנאזיע א נייער אנגיייף װערט געפירט קעגן אונזער שול.װעון. די שיל-פאכט שליסט אײנע פון די עלטסטע ײרישע לעי־נאנ■ שטאלטן אין װילנע — די גימנאזיע פין ס. מ. גורעװיטש. די דאויקע שרעקלעכע ידיעה װעט בלי־ספק ט־עפן זײער ששארק די גאנצע ײדישע געזעלשאפט, דער אנגריף קעגן דער דאזיקער שול ו אש זיך אנגעהייבן נאך מיש 2 יאר צוריק, װען די מאכט האט נישט באשטעטיקש פאר א דירעקשארין פון דער דאזיקער גימנאזיע א־ינע פון אונזערע בעסשע פעדאגאגינס - סאפיע מארקאײנע גורעװיטש. שײן דאן אױ געװארן קלאר די טענ• דענץ צו שליםן די שול. װעלכע איז אין משך פון יארן געװען די עקספערימענטאל־שול אין װילנע. די נײע פעדאגאגיק האט אפשר אין קײן אנדער שול נישט געפונען אזא נוטן באדן, װי אין דער גימנאזיע פון ם. מ. נורעװיטש. אין אפשר טאקע דערפאר האט זי אזוי װײניק נושא־חן געװען בײם דעפ צד שכננד. די יידישע װילנע האט פאר צװיי יארן געגעבן איר בולשן אײסדרוק פון איר באציונג צו דער פארארדענונג, אז ם. מ. גורעװיטש קאן מער נישש אנפירן ר׳יט דעם אנשטאלט. אײף דער פײערונג, װאס עס איז אײנגעארדנט געװארן דאן לכבוד דעם 25׳יאריקן ײבל פון דער גיםנאזיע און פון ס. מ. גורע• װיטשעס פעדאגאגישער סעטיקייט, איז אפן פראטעסט־רט געװארן קעגן דער אומדערהערטער עװלה, װאס עס איז באגאנגען געװארן בנוגע דער זײער אנגעזעענער פעדאגאגין. יענער צד האט גע• מײנש, אז װען ם. גירעװיטש װעט צוגענומצן װערן פון דעם אנשטאלט, װעט זיך די גימנאזיע אלײן שליםן. געװיס איז מיטן־ אפפארן פון ס. גורעװיטש ארײנגעטראגן געװארן די ערשטע׳ צײט א באשטימשע צערודערוננ אינם לעבן פון דעם אנשטא־יט. עס האט אויך געלאזט זיך פילן די פארארעמקייט פון א גרויסן טײל עלטערן, װאש האבן געשיקט זײערע קינדער אין דער גימנאז־ע פון ס. גורע יטש. אבער נישט געקוקש אויף די אלע מניעות האש די שול געפירט א זײער אינטענסיװע ארבעט, און הן די קינדער און הן די עלטערן זענען געװען שסארק צופרידן מיש דער ארבעט אין שול. יעדערער, װאס האט באזוכט די קינדער-א־ינשן אין שול און באזונדערם די לעצטע אײסשטעלונג מיט 2 ײאכן צוריק, האס געזען באשײנפערלעך די הויכע פע• דאגאגישש מדרגה, אײף װעלכער דער אנששאלט שטייט. דאס לעצטע יאר איז אײך אויפגעקומען די געזעלשאפט ״פריינד פון דער גיםנאזיע ס. מ. גורעװיטש׳, װעלכע האט שוין א סך אויפ• געטאן און װאלט נאך אין דער צוקונפט מער ^אויפגעטאן פארן װײל פיי דעם אנשטאלט. אבער די יעניקע, װעלכע האבן זיך שוין קונה שם געװען אין דער גאנצער ײדישער װעלט מיטן שליסן אונזער לערער־םעמינאר, האבן נישט גערוט, ביז זיי האבן נישש דורכגעפירט זייער ציל צו שליםן די גימנאױע ם.מ. גירעװיטש. און דא איז געקוםען צו הילף דאס נייע שול-געזעץ. פאראיארן שוין, ײען דאם געזעץ איז אנגענומען נעװארן דורכן סײם, איז געװען קלאר פאר אלעמען, װאס פאר א גע׳ פארן דאס געזעץ ברענגט דעם שול׳װעזן פון די נאציאנאלע מינדערהײשן בכלל און אונזער שול־װעזן בפרט. אלץ אין געזעץ קאן אײסגעסײםש װערן לרעה פון אונזערע שולן און קײן זאך נישש צו זײער טובה. מיר האבן שײן געזען,* װי עס װערט אײסגענוצט דער פונקט װעגן ,מאראל׳׳צ־־גענישן א. א. װ. און אט באקוםט סוף אפריל די שול א פאפיר פון קוראטארױם, אין