Literarishe bleter · 1933-06-09 · 23 (9.6.1933) · p. Seite 373

זײס 373 ליטערןןרישע נלעסער נום. 23 (474) ו ך ג ל א ז מ א ז (צז זײן פןן נ,1-,$רק) ער האט װאריאירט די דאזיקע טעמע אין קורצע דער׳ גיילונגען און גרויםע ראמאנען. געגראבן זיך אין איר, פאר׳ טיפט זיך אין איר, דערגרונטעװעט זיך צו איר טראגיום און נישט פארזען אויך איר קאמיזם. ער טרעט בכלל צו צו יעדער טעמע מיט גרויםער גרינט׳ לעכקײט. װי גריבלט ער און גראבט ער זיך, און גרונטעװעם און דערגרונטעװעט זיך אין די באצױנגען צװישן די געשלעכ־ ט״ר! מיט ױאם םאר א טיםן זען אן םײנעם שפירןו פופצן יאר זענען פאריבער, און די ײדישע ליטעראטור איז בארײכערט געװארן מיט זיבן בענד דערצײלונגען און רא׳ מאנען פון ברוך גלאזמאן. באד״נערט געװארן, װײל זײ ברענגען מיט זיך אן אײגעגע װעלט, דעקן פאר אונז אויף אומבאקאנטע לענדער, אנטפלעקן פאר אונז אן אײגענעם סטיל. זיבן בעגד זענען ארױסגעגעבן םון קלעצקין׳םארלאג אין װארשע, אבער נאך זעקס בענד ליגן בײ גלאזמאנען אין מא• נוםקריפט, װײל דער קלעצקין׳פארלאג האט אפגעשטעלט זײן םרוכםבארע טעטיקײט דורך דער אלץ פארניכטנדיקער דעפרעסיע: שוין יארן, אז גלאזמאן פארעפנטלעכט בלויז קאפיטלעך פון גרעםערע װערק, װײל פאר די גאנצע װערק איז נישטא קײן סארלענער. אט איז איצט דערשינען אין דעם מאי־נומער ״צוקונפט״ א קאפיטל פון זײן צװײ׳בענדיקן ראמאן ,לענדער און לעבנם״, אין װעלכע עס מישן זיך אמעריקע און דאם נייע רוסלאנד. םון דעםזעלביקן ראמאן זענען מיט א צײט נוריק דערשינען נאך אנדערע קאפיטלען אין םארשידענע זשורנאלן, און אלע די קאפיטלען מאכן אונז קלאר, װאם םאר א םאר־ דראס עס איז, װאס דער גאנצער ראמאן איז נאך נישט דער, שינען. אין דעם מערץ׳נומער םון דעם װארשעװער זשורנאל ,גלאבוס״ איז דערשינען א קאפיטל פון זײן ראסאן ,אין גאל■ דענעם זומפ״, אין װעלכן ער שילדערט דעם לעבנס־װעג םון א ײדישן שריפטשטעלער אין דעם פראצעס פון אײנװארצלען זיך. גאנצע זעקם בענדי. װאם םאר א שװערע משא אויף דעם באװוםטזײן פון זײער באשאפער... צו װאס װײטער שרײבן? צו װאם װײטער װײטיקן און פײניקן די נערװן, םארברויכן הײס בלוט םון הארץ, װען דאס אויסגעװײטיקסטע און אויס• געבלוטיקםטע מוז בלײבן ליגן אין דעם איבערגעפאקטן טישקעםטל ז זעט דאס אויג און נעמט אויף אײנדתקן, טראכט דער קאפ געדאנקען און זעט זעונגען, קלאפט דאס הארץ און שלאגט מיט נאגנדיקער בענקעניש נאך שאסן. אבער די האנט נעסט זיך נישט צו שרײבן. צו װאסז צו װאם? װערן די שװערע בענד, װאם שטײען אויף דער ביכער■ ברעט און האבן בארימט געמאכט זײער מחבר, און די נאך שװערערע בענד, װאם דריקן דאס טיש׳קעםטל און װאלטן אםשר נדך בארימטער געמאכט זײער םחבר, װערן זײ אלע צוזאמען שװער געפעק ביים ארויםקלײבן זיך סון א דירה, פאר װעלכער דער מחבר האט קוים מיט װאס צו באצאלן, און אי־ בעריקער באגאזש, װען ער מוז זיך לאזן אין דער גרויםער װעלט ארײן, צו זוכן א שטאט און א לאנד, װו ער זאל קא־ נען פארדינען זײן טעגלעך ברויט םאר װײב און קינד. דאס טרויעריקע שיקזאל םון א קינסטלער, װאס האט זיך אפגעזאגט פון א ברײטן שליאך, אויף װעלכן ער האט געקאנט דערגײן צו םעסטער זיכערקײט אין לעבן, און אויםגעקליבן א זײטיקן װעג, װאם האט אי: געבראכט צו נויט און ענט,ל װײל ער האט געװאלט בלײבן טרײ זיך און זײן םאלק. ב ד דזד פ״נסק, / ביז״יז^דק/ נריך גי*זמ*ן מיס פופצן׳זעכצן יאר צוריק איז ער, דער איצסיקער סער• ציקיעריקער, געשטא• נען אויף א פונקט, װו װעגן צעשײדן זיך. איין װעג האט געפירט אין דער גרויסער װעלט פון דער ליטעראטור אין דער ענגלישער שפראך מים אלע אירע רײכע אוים• אויםזיכטן און פאר־ שפרעכונגען; א צװײטער װעג האט ד געפירט אין אײגענע פיר אײלן םון דער ײדישער לימעראטור מיט איר ארעםקײט און אויסזיכטסלאזיקײט ער איז געװען דעמאלט א םטודענט אין אן אמעריקאנער אונױוערזיטעם און מיט־רעדאקסאר פין א צײטשריפט, װאס דאר־ טיקע םטודענטן האבן ארויסגעגעבן. זײן עננליש האט אים גע־ מאניעט אין דער װײטער װעלט. דער װעג איז געװען אפן. אבער פון דער הײם האט ער געבראכט מיט זיך ײדישע אי־ בערלעבענישן, באקאנטשאפט מיט דער ײדישער נשםה, חדר־ אײנדרוקן, הײם־אײנדרוקן, גירסא־דינקותא — א באלעינטקײט און באלעזנקײט אין ײדישע לימודים, אין העברעישער און ײדישער ליטעראטור, און א ליבע צו דער ײדישער שפראך, דאס האט אים געצױגן צו די אײגענע. און ער האט אויסגעקליבן דעם צװײטן װעג, םארקליבן זיך אץ אונזער ענגשאפט, אח געװארן ײדישער שריפטשטעלער. ער האט געבראכט םיט זיך טאלאנם, אײגענע װעלט, אײגענע באציוננ צו װעלט און םענטשן, ערנסטע באצױנג צו דער שפראך און א װארעם הארץ צום שאפן. גאר באלד האט ער זיך דערװארבן זײן אײגענעם װיגקל אין אונזערע פיר אײלן. ברוך גלאזמאן - אן אײגענער, זעלבםטשטענדיקער, קיינעם נישט נאכשרײבנדיקער, קײנעם נישט נאכמאכנדיקער, א שאםער פון אײגענע װעלטן. ער איז געקומען אין אםעריקע נאך גאר א ױנג בחורל— א ױגג בויםל, פארטראגן אהער מים דעם שטראם פון עסי• / גראציע. אן אויםנעװארצלטער, װאם האט זיך געדארפט דא אלײן /זײנװארצלען. אויף זײנע װארצלען האט נאך געקלעפט א סך פון דער אלטער ערד, װעלכע האט זיך נישם געלאזן אפסרײס• לען. דאם האט אים שװערער געמאכט דאס אײנװארצלען זיך. עם מאכט נישט אוים, װי טיף אזא בויםל קאן זיך אײנפעם• סיקן אץ דער נײער ערד. — די װארצלען, װעלכע זענען בא־ קלעפט םיט דער אלטער ערד, די בלײבן דרויסן, און דאס אטעמען מיט דער נײער לופט קומס אן שװערער. גלאזמאנם אויג האט באמערקט די אפגעדעקטקײט, זײן אויער האט אויםגעכאפט דאס באשװערסע אטעםען, זײן הארץ האט דערםילט די טראגיק םון די אויסגעריסענע, איבערגע־ םלאנצטע, און ער איז געװארן זײער דיכסער און דערצײלער. פםעט זיץ הויפט־מעמע: דאס לעבן פון ארויסגעריםענע, װעלכע װערן איבערגעםלאנצט אין נייער ערד און לײדן פון אפגעדעקםע װןורצלען, װעלכע םוזן בלײפן אין דרויםן.