Literarishe bleter · 1933-05-26 · 21 (26.5.1933) · p. Seite 344

ליטערזזרישע בלעטער נומ. 21 (472) זײט 344 3יו^.- וו/71*ט=ל־ט/1דאט(ר א פוך װעגן בארימטן מאלער ל. פאסטערנאק א־ן צוזאםענהאננ םיטן 70יט; נעבוירנטאנ םץ בואד־םם; ם#לעד לעאניד םאםטערנאק איז דעדשינען א בוך, געװידםעט דעם טאם; םזנם קינםםלער. עם קזםם אין עזך אן אאשאעזגנ זזעגן דעם ק־נםםלע־ טזנם באדזםטן קזנםט-קדיטיקעד םאקם אםעאדן, אין אויםצזנן םזן דעם קינםטלערם א״טאביאנדאטיע. אין בזך קזםט א־יין א ר״ נלענצנדיאויםנעפירטע דעט־אדזקציעם *זן דעם קינםטלערם דערק; צדישן אנדע־ע — די ביילדעד םון םאלםטא•/ קלדטשעדםקי, טעטשניקאד, לאאאטין, םאקלאקאד, ביאליק, ראבםאניכאד א. א. ״שטילער דאן״ פון מ. שאלןןכןןװ אונז איז שוין אויםגעקוםען אין די .ליט. בלעטעד׳ צי ש־־בן דעגן דעם נלענצנדן דעדק םזן םאדעטישן דוםישן ש־״יבעד ם. שאליאבאד .טיכי דאן׳, דאם די ע־שטע צדיי בענ־ער זענען דע— שינען אין ראטנםא־באנ־ די לעצטע םא־ יאד. איצט איז דערשינען דע־ דדיטער באנד םון אם דע־ נלייםע״ עםאם־ע םין דעם לעבן םזן די דאנעד קאזאקן. דעד ז—טע־ באנד נעפם א־ום דעם םע־יאד םין דעם בידנעריקדינ אויםן דאן םדיליננ 1918, נאבן םאנאנדעדט״ל םזן ד■ .אויבעדשטע׳ און .אונטעדשטע*. אין צענטעד קוטט די שילדעדזנג םינם אויםשטאנד אין םע־ין 9(19■ די בילדעד אזן שיל־ דעדוננען סין ם. שאלאכאד איבעדאשן ט־ט ז״עי םיליפא־כיק״ט אזן םיט דעם עבטן קאלא־יט םין דעם דאנער לעכן אין נאטו־. דער םחכד איז א םיסע־ קענע־ ם־ן דעם קאזאקישן לעכן אזן ער קע טאלן ז״עדע כאראקםעדן װי ק״נער נישט ביז אים. — א נײער רןןמאן פון אירענא נעמיר$װםקא אידענא נעטידאדםקא, די םחבדין םון דעם בא־יטט-נעדא- דענעם װעדק ״דוד נאליעד*, האט םאדענדיקט אין ם־אנצויזיש א נ״ װעדק ״דאם געסעםט םון קו־ילאד*, דאם דע־ש״נט אין םאדיזע־ נראםע-םאילאנ. ליטערארישע סאצגעװעטן אין ראטנפארבאנד אין דאטנםא־באנד ג״ט איצש שםאדק אן דעד סאצנעדעט אין םיל אנשטאלטן, םאבדיקן אין אויך אין ליטעדאםזד. עם איז איצט דעדשינען אין כא־קאד א דאםאן םין נ. יעםיק - ״םעטדא־ דאטען״. איז אויף דעד ע־שטער ז״ט דא אזא םין אייםשדיסט םון םחכד; ״דער ראטאן איז אנגעשדיכן אץ אדדנוננ םון םאצנעדעם אויםן אדויםדוף סון לענינע־ קאםםאםאל צו שאםן א םאזיטיוק טים םון א ױננן א־בעטעד. עט װעין אדויםנע־וםן די חכדים כםיע• לעד און אנד*. ײדישע שרײבער אין רוסישע איבערזעצונגען אין ראטנפארבאנד אין דעם קאטאלאג סון דוםישע קינםםלעדישע דערק, דאם עם חאם אדויםגענעבן אין 1932 די אלםא־כאנדישע םאדא״נינוננ םזן אינםעדנאציאנאלן כוך ״קנינא*. אין טאםקדע נעםונען םיד איבע־זעצונגען או־ף ־וםיש םון םאלננדיקע ״דישע שד״בע־, הן םון אויםלאנד און הן םון דאטנםאדכאנד (לויטן דוכישן אלף־בױז): אבטשוק — העדשל שאםא•! אלכע־טאן - בידא״בידזשאן; עוזי דארשאדםקי — שםינלארם; ח״ם גילדין — דניעםעדכוי; םרץ הירשב״ן — אינדיע; ע. נארדאן — בודיאן; ם. דאניעל — ױלױם; אברהם זא־ — אונטע־ די םלינל סין טוים; םדץ םא־קיס — ערד (םיעםע); י. אםאטאשי — אין די םוילישע דעלדעד '. ־אבין — שדעםטער-קינדע־. אין דעם קאטאלאנ זענען נישט אר״ן די םיל װערק, װא^■ זענען איבעדגעזעצט םון שלום אס אויף רוםיש די אויך די דעדק םון שלום עיליבם, װעלכע זענען ארוים אין רוםיש ^די לעצטע יאדן אץ םיל אױםגאבעם. 11*־טעה אינטערנאציאנא^ער פעףקאנגרעם דעם 25-םן םאי עםנט זיך אויך אין דאנװע דע־ 11*טע־ אינטעדנאציאנאלע־ קאננרעם םון די םען-קלוכן. זונטאנ דעם 21־טן איז םאדנעקזםען אן אלנעט״נע םא־זאםלוננ םין די םיםגלידעד םון דארשעדעד םען־קלוב. ם׳זענען אײםגעאדבעט נעדארן דידעקטיװן םאד דער ״דישע־ דעלענאציע. ־־ ״ליטערארישע ענציקלאפעדיע״ אין דער רוםישער-ל שפראך עם איז אקאדשט ארוים םון דרוק דער זעקםטער באנד םזן דעד ־יםישעד ״ליטעדאםז־נאיא ענציקלאפעדיא*, דאם עם ניט א־וים די קאטוניםטישע אקאדעםיע, ־ ד־םנשאםטיםא־שערישער אינםטיטוט םון ליטעדאטו־ און קונםם — אונטע־ דע־ הויםם-רעדאקצ־ע םון א. װ, לונאטשאדםקי. דער באנד נעםט ארים די איתױת ל — ם. — םין די נדעםטע אדכעטן אין דעם זענען: לאדראד, לאםא״, לאט״• נישע שםדאך. לעטישע ליטעיאטוד, לענץ, לענין און יריטע־אטוד- קענטעניש, לעאנאד, לערטאנטאד, לידיק, ליטעדאטוד, ליטעראטיר• קענטעניש, לאנגםעלא, לזנאטשאדםקי, טאלאישע־ליטע־אטוד, ה״נדיך םא;, טאםאם םאן, םא־ינעטי. םדץ םאדקיש. — א נאנצע אייםסיד• נלעכע אםהאנדלוננ קוםט װענן םא־קם — ז״ן לעבן און לערע אזן ז״נע עםטעטישע אנשוױננען. ־־ א גענויע אםהאנדלוננ, װי ם׳דערט דא אויסנעםאםם די ״דישע ליטעיאטור און ״דישע שר״בער אין דאטנםאדכאנד און אין יםאציאל• סאשיםטישן׳ אויכלאנד ־־ דעלן םיד נעבן באזונדער. םא־שט״ם זיך, אז אלץ, דאס דערט נעשאסן אין ״דישן ־אטנסארבאנד איז נוט, ש״ן אץ אינטע־עםאנט, האלם אין א״ן דאקםן און אנטדיקלען זיך, אץ אלץ, װאם דעדם געשדיבן און געסאםן אין ״נלות*, אויםעד דאםנםא־באנד, אױ םיאים, דענ־ארי־ם, םאציעל־םאדעטעריש אץ םאציאל־םאשיםםיש... דערב״ װעדן אן שום צעדעםאניעם נעםעלשט םאקםן אץ בכידן םארל״קנט אץ םא־שװינן דיכטיקע װערק און דעדנר״כזננען. די ״דישע טיטא־בעםעד האבן א־ויםבאװיץ צו דע־ ״דישע־ ״נלות׳־ליטעדאטו־ םיל םעד שנאה, האם, װי די נישם־ ״דישע טיטארבעטע־ צו די םא־שט־ע־ םץ ז״ע־ע שר״בע־, דעלכע זענען אויםעדן ־אטנםארבאנד. טען איז פויבםטלעכעד סונם סײבטט... מאקםזרײנהארדט װעגן לוריזים פינם טעאטער אין םאדיזעד װאכנשדיםם ״קאנדיר׳ איז םא־עסנטלעכט א שטועם םיט טאקם ר״נהאדרם, װעלבער נעם־נם דך איצט אץ זאלצבודג, װעגן דעם קדיזים םינם טעאטע־. דעד באדיםטע־ דעזשי• םעד האט צדישן אנדעדן נעזאנט: געדיס איז דא א קדיזיס. םענטשן נ״ען דאם״ד״טעד אלץ־נערנע־ אץ קינא, און ז״ זענען נערעכט. אץ םעאטעד נעםינען ז״ שוץ םע־ נישט םא־ זיך ק״ן באםרידיקוננ, אץ דעד קינא איז איצט םע־יאקטועל, עכטעד אץ ד״צנדע־, װ• אונזערע טעאטע—טאדשטעלזננען. דע־סץ אבע־ איז ניסט נעדדונגען, אז דעד קינא האש אינגאנצן יאזינט דאם טעאטע־, ד״ל קינא האט םוף כל םוף גאינישט נעט״נזאםם טיט טעאטעד. דעד הויסש״מקור סונם טעאטעד־ק־ױים אױ דע־ םאננל אץ דדאטאםורגן. איך קען סאעטן, דעלכע זענען נישש ק״ן ד־אםאטו־נן, און איך קען ד־א״ םאטודנן, װעלבע זענען נ־שש ק״ן סאעטן. ל-טע־אטוד האט באהערשם דאם טעאטעד, און ליטעראטז־ אױ א שונא םונם טעאםע־. גיט טיר נא־ טעאטעד״דיכטעד, און איך בץ זיך םתת״ב אוםצוקעדן דער םצענע איד אםאליקן רום אץ ע־םאלנ. עם אױ ק״ן ד״ד נישטא טבח א קדיזיס סון םעאםע־, נאר װעגן א ק־ױים םין דעד ד־אםא־ טו־גיע. ־־ װענן ז״נע סלענע־ אויף װ״טעד האט ד״נהארדט געזאגט: אץ חודש םא■ שטעל איך אונטעדן סד״ען היםל שעקםסירס ״א טרוים אין א זוםעײנאבם*, אין אוינזםט — גיב איך אץ זאלצבורנ אוםט׳, און דעדנאך שילערם ״דאן קארלאם׳. ־