Literarishe bleter · 1933-05-26 · 21 (26.5.1933) · p. Seite 345

זײט 345 ־יטערארישע בלעםער נומ. 21 (472);' 3>ן ןןאך וואך טעאםער און קונסט > די ״װילנפר סדי■!״ (ןנם. מ. פזאח) אין .סקןלו״־םעןסער הןס פ$ריקע װןך געגענן די 100 ־סע םןרשסעלונג םון .מרײ כ״נע״. > אין קעמיגסקי־םעמםער-* נײע םיעסע םין ס. םריזןמענס *אין לןנר םין אדןלף היסלער״. — > אין *אװיליןן-סעןסער שיילס •םחקע נורשסײן זינס 10 װןכן. — > .*ראראם־* (ןנם. ם. כרןדערזןן) שםילס איצס אין קרןקע. > ״נןםםןן״ גײם אין ״יינג-סעאסער״ די 18־סע װןך. > א. םאמבערג, װעלכער שנילס אין ■אריז, זינס ן ■ןר חדשים, הןס לענםנם אויםגע#ירם ד״ר י. <. *■ורס ,״אויםשםןנר״. ־- > אויף דעם 17-סן מאי איז ןגןנסירם אין דער ניי־יןרקער ײדישער ■רעסע א קנלת־םנים לככוד די באקאנסע ארעיססן יוםף נולןװ אין ליינע קןדיסןן, װעלכע זענען געקוםען עיריק םין ןרגענסינע אין נרןזיל, װו זײ הןנן געהןס גןר ן גרויםן ערםןלג. ס׳װערם אויםגע#ירס ■ירןנדעלןס קןםעדיע .ער, זי אין דער ןקם״. — ײדישע שרײבער װעלן נןגריםן די געסט.ײ > זונטןג דעס 21*סן מןי איז םןרגעקימען 4 די םײערלעכע עםעניגג םין דער בילדער־אויםשםע- יינג סין די בןקונטע קינםסלער *ך*יין עיקערםןן * אין יעקב װײגלײז. — > אין מןסקװער מלוכהשן ײדישן טעןסער גײען אינט די ■יעםעם םונם םריערדיקן רעםערטיןר .200.000״ אין דער ״סויבער״. > אוירװינג דזשײקןבםןן אין מעי שעהנסעלד נוזןמען מיסן קןמסןזיטןר םילי■ לןסקןװסקי ■*יבלײנן אין נעלגיען נןך עסלעכע װןכן. — > מ. נרןנדס (ד״ר םיכאל װײכערס) איז אײנגעלןדן געװןרן אויםנוסירן .נןססןן״ — מןס גײס שוין דעם סערסן חודש מיס *ן אויסערגע װײנלעבן דערםןלג אויף ײדיש אין װןרשעװער .ײגג םעןסער״ — אויף פ ו י ל י ש אין װןרשעװער סעןסער א. נ. םון סס. זשערןמסקי, װןס װערס ןנגעסירס דורך דער נןרימפעי• *רטיםסין אירענן סןלסקן. םים .בןססןך װערס געעסנס די זשע־ רןמםקי-םטוריע אין נײעס סעןסער״ננין, װןם איז *קןרשט אויסגעבויס געװןרן אויף זשןליבןזש, לוים די ■לענער ■ון *רכיםעקם ש. םירקום. > אין ריגער מיעוטים־סעןםער הוינן זיך |ן רי גייםסשסילן סון גיבן םןליבס און מ. הילסבערג. נינן סןלינס איז בןקןנס יעס עולס םיס אירע *רויםטרעסינגען אויף דער רוםישער סנעגע. איר אױססריס אויף דער ײדישער *ינע הןס *רויםבע־ רוםן ן סןראינסערעסירובג. > דינח הןלסערין און םעם ברןנעצקי שםילן אין װילנע דעם םינססן חודש מיס גרויס ערסןלג. > אין ■*ריז װערס געעםנט * ײדישע קונסס״ *קןדעמיע, װו ױנגע קינססלער װעלן לערנען מן־ לערײ און סקויסטיר אובםער דער *בסירונג סון בןקןנסע קיבםםלער. די קונסס-ןקןדעמיע װערס *רגןניזירם דורך דעם ײדישן סקילססןר ה. ■ערלמןן, װעלכער הןס בעענדיקס די קענינלעכע קונםס־ןקן־ דעמיע אין בריסעל פיס *ן אויםנײכעגינג. געגעבן די נװײסע םןרשסעלונג םןר דעם *קינ- דעיזשורנןל״. מ׳הןס געשסילט דעם .שמירם סעכ״ םער״ םון ■רץ הירשבײן. אין דער םןרשסעליגנ הןבן *גטײל גענומען: מןרים שװןרץ, העלען זעלינםקי, ןנן סײסלבוים, װןלף גןלדסןדען, *נן־ םןל װינןגרןדןװ, פשה שסרןסבערג, מלכאל רןזנ־ *ערג, *ן־נױן קןץ און מ■ סװערדלןװ. ■ונקס װי בײ דער ערשסער םןרשסעלינג, חגונה נײס, װען םען הןט בעשסילט .די נװײ קוגי לעםלם״, *זוי אױ אויך דןס מןל דןס סעןסער געװען איבעי- געסןקם פים קינרער, װןם הןבן םןרהילכס דןס סעןסער מיס זײער געלעכסער און גרויםער םרײד. אין זײן רעדע הןס מןרים שװןרץ נעזןגם; .איך נעט אײך *לעמען: די לעװער, די סוער, און די םןרװןלסינג סון .קינדער זשורנןל״, אונז נישס דןנקין םןר גענן די דןזיקע םןרשסנלינג םןר די קינדער סון די ײדישע שולן. סיר *לם קינםם־ לער דןנקען אײך, םןר געבן אונז דןם םןרגעגינן נו שםילן םןר אײך, יון רערמ# חעלםן, *ז דער אײנניקער ײדישער .קינדעד?שורנןל״ דן אין *םעריקע זןל קענען עקזיססירן. םיר װילן גענן װןם מער סןרשסעלובגען םסעניעל סןר קיברער, און םןרן קומעגדיקן סעזןן הןנץ מיר *זן ■יעסע, װןס װעס זיכער אײסגעםען נײ דעם ײנגן עולם. .די כנלמער חכסיס״ םין אהרן נײסלין, אונזער ערשסע סיעםע דעם קומעבדיקן םעזןן, איז * שײנע סןנםןםטישע ש#יל. די ■יעסע װעלן מיר שסילן ן אײן מןל ןדער צװײ סןל ן חודש םןי קיגדער״... > אץ םןרלןנ .עםעס־• (מןסקװע) דערשײנס ן זןמלונג ■יעסעס סון *רץ מןרקיש — .װער װעםען״. — > אין דעמזעלבן םןרלןג דערשײנס אין דער םעריע שול ניבליןסעק — ניז *קטןנערישע ליסע־ רןסור — י. ם. װײםנבערג — * שסעםל * דוד ■יגסקי — רערנײלינבען מיס *רײנסירן סין ש. קליםעניק. — > םלך רןװימש הןמ געהןימן אין *ןרױ ן רעסעיןס .שםןלסן ןדער םןרײניקן די ײדישע ליסערןםור״. נום סוף — רעניטןניעם סין אײגענע װערק. — > נוליב דעם. װןם די *ינליןםעק ״מסיני־ השכלה״ אין װילנע הןס נישס *ןקימען אויםגע־ נןלס די סונסידיע םין דער װילנער קהלה, אױ דער לײען־זןל געװןרן געשלןסן. — > .די לענגס־געשיכםע״ םיץ אורקע נןכןל• ניק, װןס דריקס זיך זיבס עסלעכע חדשים אין .הײנס״, הןם זיך *נגעהוינן נו דרוקן אויך אין .סןרװערסם< עס איז ערינערינגען, שילדעריננען סין ן ײדישן יינגערמןן, װעלכע איז *רײנגענויגן געװןרץ אין דער םןרנרעכערישער װעלס אין איז נעזעםן סיל יןרן אין תםיםה. — אירקע נןכןלניק (מ. נ. בןרןװיטש) װוינס אינס אין װילנע״. ־- > אין לעמנערג איז אײנגעןרדנס געװןרן *ן אויסשםעליגג סין ײװן־אויםגןבן אין ײװן־דן־ קימענםן. װעגן דער בןדײםינג *ין ײװן חןס גע־ רעדם ם. הןלסערין, װןם אױ געקומען קײן לעם־ בערג אין שליחית סון ײװן. — > די נןרןכןװ־שיל אין לןדזש םײערס דעם 15־י*ריקן יובל. ס׳איז געשןםן געװןרן ן ױגל-קןמיסעס. — רטעואםװ און קולםװ > אין עלסער םון 55 יןר איז אין װןרשע געשםןרבן רער ײריש-העברעישער שריפסשסעלער :זשה גרשון םעלדשס״ין (ר׳ םשה), חעלכער איז אין משך םין סיל יןרן געװען מיסגליד םונם ערן־ געריכם סונם ליסעדןםן און זשירניוליסםךםןרײן. > אין דעם ■ען־קןגגרעס אין י־ןגוזע (ױגןסלןװיע) בןםײליקן זיך דנד דעם ײדישן ■עך קלוב שלום *ש. דער ערנםיסנליד סין דער ײדי־ שעײ ליטערןסיר אין ■ען״קלינ, אין משה גרןס. - רנר װןרשעװער ײדישער ■עךקליב הןס *•גע־ הןלסן עסלעכע וינינגען אץ ניזןמענהןנג םיסן פןורשםײענדיקן קןנגרעס אין אויך געהןס * גע- מײנזןמע נורןםינג מיםן םיילישז ■ען-קלוב. — > יןס נײע בוך סין י. ןסןסןשי .ן סןנ אץ רעגנסנורג״, װןם איז דערשינען אין ניי־יןרק נודיק מיש עסלעכע װןכן, איז שוין נמעם אויס־ פןרקויםס געװןרן אין *מעריקז. ס׳װערם איצם געגרײט ן נװײםע אויםלאנע םסעניעל סןר אײר*#ע. רןם נײע װערק סון י. **ןסןשו הןס ןרויסגע־ רופן *ןגײםםערסע *רםיקלען אין דער נױ יןרקער ײדישער ■רעסע. אץ .סןג״, אין .מןי־גנזשורנןל״ א. א. > די לװיה סון ישראל ליכסנשסײן אין לןדזש איז געײען זײער *ן אימםןזןבםע. ם׳הןבן זיך בןסײליקס 80 דעלעגןציעם םון םןרשידענע איבססיסוציעס און םןרשסײער פון * 40 שסעס. ס׳איז געװען *ן עולס םון עשלעכע םויזנס מענסשן.— > עס װעיס נעזענס אץ װןרשע און עם דערשײנס איגגיכן ן נןגד נײע לידער אין נןלוין םין איניק םןנגער א. ד. נ. .לןמסנרן אין װינס״. ם׳איז דןס נװײסע נוך םון דעם דיכסער. זײן ערשס בוך .ששערן אויסן דןך״ איז דערשינען פיס * 3 יןר נוריק אין נוקןרעשם. דןס נײע *וך װעס הןלםן * 130 זײםן. — > אין דעטרןיס הןס זיך געגרינדעם ן םןרלןג אויף •*רײסניגעבן די נײססע װערק םין ה. לײװיק — דעם נװײםן םײי סון .גולס״ _ די סןעםע .דער גולם חלוםם״ אין זײגע נײע נװײ דרןמעס .דער *ןעס װעי־ס נלינד״ אין .עקרת ינחק״. דער נײער םןרלןג איז געגרינדעס נעװןרן *לס *קניע־געזעלשןםס. אויסער דעסרןים בןסײליקן זיך אץ דער סןדל*גם*געזעלש**ס גןך * רײ שסעס םין מיסל-מערכ *משריקע. ם׳זענען ןנגעמערקס אויך ן רײ *נדערע װעיק פון נןקןנםע ײדישע שרײנער. — ה. לײװיק הןס אײף זײן װעב *הײם ־ײן ניי׳יןרק נעהאס גױיםע קבלת סניםס אין שיקןנע און דעסרןים, תו ער הןס זיך *■נע״ זשעלס אויף ן קורנער נײש, נןך זײן אימקער אין דענװער (סעיװןקן״סןבןסןריע. נום קנלת ■נים פץ שיקןגע זענען געקוםען העכער 700 מענסשן. פרײנס סון דעם דיכםער הןנן אים בןגלײם אויף זײן װעג קײי דעסרןיס. אץ דעםרןיס הןם דער ־נלת־םנים געהןס נישס קײן קלענערן דערסןלג, יץ זיך םןרענדיקס *יסן גרינדן דעם דע־םןנסן ״ײװיק״סןרלןג. אין נײדע שסעס הןס דעי גרײ־ זער דיכסער נעלײענם זײנע נײע לידנר, װןס ער הןס *נגעשרינן אץ דער סןנןסןריע. - > דעם 19-סן *•ריל הןס מןרים שװןרץ