Literarishe bleter · 1933-05-26 · 21 (26.5.1933) · p. Seite 341

זײט 341 לינמחזרישע נלעםעד נום. 21 (472) װילבער יובילײעז איז >ןםם גערפן דורכגפםלוןכםן דער רע*ערטואר־ם״שם*ש ■ץ .רילנער יידישן טעאםע־' (נעװעזענער *אלקםטעאטעו/ גױינדער נחום לי*>ןרםקי) אינם לעצטן םעזוןן. נישט איינםןןל םלעגט נאםאן *א־גיטיקן דפם טעאטער-רעצענזענט ם־ט א שעלםישן *ודוף אינ־ םיטן א שונרישן קו*לעטל: ,אײ, שונד, שונד! זןןלםט ג$ר ־•ינםןןל נישט אונטערנײן!׳ אםילו דעם ,גזלן*, װןום איז א טי*ישע שונד־ *יעםע םיט אלע קליםםערלעך זאגב, האט נאטאן נעהאט אץ איר א נרויםן ערםאלנ)׳ האט קײנער נישט אננערירם ־־ צוליב נאםאנען. דער ױכילײ האט נעהאם זײער א גרױםן אםקלאנג. די נעי זעלשאםט ,םרײנט םון ײדישן טעאטער׳ האט נעטאכם א םםעציעלן אװנט לכבוד נאםאנען אין ײדישן װיםנשאםטלעכן אינסםיטום, אין דעם טעאטער-טוז״ א. נ. םון א. ר. קאםינםקי, צו דעד םארשטעלוננ נוםא זענען געקוםען כטעם צ ו ו י י ט ו י ז נ ט ם ע נ ט ש ן, און הוו״ דערטער טענטשן זענען אװעק אן בילעםן. םען האט אויםנעםירם שלום־עליכמם ,200.000' און אונטערן םארזױן םון י• טשערניכאװ םײע־לעך באגריםט דעם בעל־שםחה, װעלכער איז געװען זײעד נערירט םון די הארציקע װונטשן. — שטחה נאטאן האט אין ײדישן טעאטעד דורכגעטאכט אן אינטע־עםאנטן װענ, װאם דערטאנט אן די ,בלאנדזשענדיקע שטערן׳ אננעהויבן װי א םוםליאר׳ איז עד ארויף אויף די בינעיברעטער ע־שט םיט א יאר 13-12 צוריק, און אין טשך םון אט דער צײט דערװא־בן זיך א טך אנערקענוננ אלט כאראקטער-קאםיקעד, בעיקר אלס רעםראדוצירער םון עכט-ײדישן גראטעםק, װעלכן ער װאלט זיכער, אונטער א שעםערישן רעזשיםע״, געקאנט דערםירן צו םאר־ םולקאםונג אין אםילו צו אן אײגענעם גראטעםק־םט־ל, צוס באדויערן׳ איז די סביכה ארום דעם ״דישן טעאטער נישט אזא, אז זי זאל, הו׳ן אנװארעטען אםאל אין א ױכל א שוישםילער, קענען אים געבן אלע םענלעכקײטן םאר םרײער אנטװיקלוננ. זײן קינםטלערישן תיקון האט :אםאן ביז איצם געםונען אין דעם םעריאד, ־ װען ער האט געהערט צו דער ,װילנער טרוםע׳, װו ע־ האט געשאםן א הי*שע צאל ראק, װאם םארבלײבן אין זכרון. דער צושויער נעדענקם אלעמאל נאטאנען, טיט זײן כאראק־ םעריטטישע־ םיגור, םיט זײנע טרעםלעכע טאםקעם, םיט זײן נע• שליםענער צינג, װאט גײט װי אויף שרויםן, טיט זײן רירעװדיקײט אץ אײננא־טיקער, םעטאלעגער שטים. אזוי איז ער געװען אץ די• םאװם ,זינגער םץ זײן טרויער׳, אין אהק צײטלינם ,ײדנשטאט׳ (דע־ םו־קער), אין ,בײנאכט אויםן אלטן םארק׳, אץ ,עיקר׳ אץ אױך אין אײניקע םון זײנע לעצטע ראלן, אץ דער רעזשי *ון י. טור־ קאװ, װי אץ ,גרויםשםאטישע םײז׳ *ין ג. הויםטטא;, אין ,שטיגליץ׳ (אויף ש. לאנדויט ייבילײ) אאנד. די םוםליאר-בודקע, אץ װעלכער יער איז אזו־םיל יארן גע• זעטן, איז געװען זײן װיכטיקטטע דע־ציעדן. די טואונגען און האוד־ לוננען אויף רער בינע האבן זיך, װי א ק־וטען שםיגל, איבערנע• ב־אכן אין דער נײםטיקער *ריזםע םון דעם בודקע־זיצער, װעלכער האט שםעטער דורכגעםאבט א נאנצן גהינום *ון שװערע *רוװן און דירכםא־לן, אײדע־ ער איז נעבליבן שטײן *עםט, טיט בײדע *ים, אײף דער ײדישעד בינע, װי אײנער *ון די זאםטיקטטע כאראקטער• קאטיקע־, װאס םא־םאנט נישט נאר חוש *אר קאםיזם, ואר אױך אנעהעי *אר םאלק ם-ה ו ם א ר און םארשטענדעויש םאר דער םטיביק׳׳םון דער יידישער םאלק׳םםאסע. — צי נאטאנם ייבילײ איז אדויםגענעבן געװארן א זאםליחעםט םיט א־טיקלען *ון ז. רײזען, ח. אבדאטאװיטש, א. םארק, חנה בלאנק• שםײן, נ. װײנינ, יאנאם טירקאװ, א. י• גאילדשםידט אאנד. אינם זאםלהעםט איז *אראן א הי*ש ביםל טאטעריאל צו דער כאראק• טעריכטיק םונם ארטיםט. *ון די ארםיקלען איז צו זען, װי גרוים עם א־ז די אנע־קעניננ *אר נאטאנען אויך םצד די ש־יםטשטעלער אץ ישי־נאליםטן. אלעםענם נישט ארויםנעזאנטע םײנונג איז אבער, אז נאטאן דא־ף זײן תיקץ אץ באםרידיקינג זוכן נאר אץ אן ערנסםן, שעםעדישן קאלעקטיװ, אזוי װי עם איז געװען אלעםאל די ,װילנער ט־י*ע'. וײנע גרויםע קינםטלעײישעל'םיטלען און זײגע ביז־איצטיקע טעאט־אלע דערגרײכינגען װײץ דײטלעך, אז ער האט םעגלעכקײםן צו שטײנן הפכער. זאל אים נאר נישט *ארבלענדן די שװינדל.קאריערפ *ץ א ײדישן טעאטער־םטאר, װאם ער קאן, בײ זײן באל־בטקיט אין טא• לענט, װערן םיט דערםאלג• אהרן ם&רק װילנע האט דעס לעצטן װינטער באקוםען א שם אין דער װעלט, װי א שםאט *ץ ױבילײען םאר ארטיםטן. דע־ ואנצער װינטעד־סעזאן אינם ,װילנער *דישן םעאטער׳ (א קאאיטל םאר ייך, װענן װעלכן עם לוינט זיך צי שרײבן באזונדפר) איז א־יבע־, םיט קלײנע אויםנאםען, אונטפק צײכן *ון קלײנע ,םבארן׳ אץ גרויםע דאנוח ן אץ םיםאםאל ־ ױבילײען! דאם םעאטי-יר װערט םול געםאקט, איבער די ברעגעם, און ם׳דערנײט אםילו ביז קנא*ע 2.000 םענטשן, װי בעת די לעצטע ױבילײען *ון ש ט ח ה נ א ם א ן• דעם ױבילײ־םעזאן האט אנגעהױבן שםואל לאנדוי, װעלכן װילנע האם גע*ראװעט א גראנדיאזע ױבליםײערונג — םון דעס םין הארציקע םײערוננפן, װאם נאר װילנע, דוכט זיך, - אט די ארעםע, נידערגעשלאנענע װילנע, איז בבוח א *ראװע צו טאן, װען זי האט עםפצן ליב. — ש. לאנדוי קענט איד אץ װארשע זיכעד גום. א נרויםער טײל1 *ון זײןיסצענישע־ טעטיקײט איז אדו־ך אין װארשע. יאנײי ש• נאסאן םוף א*ריל איז געםײעדט נעװארן אץ װילנע דער ױבילײ םוי ש ם ח ה נ א ם א ן, אין װעלכן עם האט אנטײלנענוםען די גאנצע ײדישע נעזעלשאםט. נאטאן האט םזל צו װילנע. ערשטנם, האט םען אים דא זײער ליב; צװײטנם, װיבאלד םען האם אים ליב, איז םען אים אםך זאכן טוחל. אםילי דער ,װילנע־ םאג׳ האט זיך נישט אםנערוםן םיט קײן האדבן װארט, װען נאטאן האט עטלעכע טאל געשםילט ־־ אםה׳ זײער םײן נעשםילט — שינדישע אדער שונדטע־ םיקע *יעםעם, רעװיעם, קו*לעטן און אנדערע זאכן, װעלכפ עם היםל.^אירע גאקן - םידע, בלאםע; ס׳ינים - לעננער און די־ נער, װ• איך נין עס נעװוינט געװען צו זען. װי םון א װינם אונסערנעכאאס, ה>ןט איר צארטער גוף געשטרעבס צו םערב׳ לאזנדיק ליאעם םיל אהינםער. װו אין < קופקעלע דרויין זענען נןןך אלץ געשסאנען ליאע דער םילנער׳ קלםן׳ בעבל׳ םשה און די קלײנע שרה׳לע ־ נזןכגעקוקט די צװײ װאנדערער׳ װאס זענען אלץ קלענער און קלענער געװןןרן אין דער װײט; װאם ה$בן אױסגעזען װי צװײ קןןרטשעם אויסגעװןןרצלטע, װאס זענען אוזעק צום זןרס. װו די זון סארגײט זוםער. די סאסע הןןט א טיםן זיסץ געטאן; םיט א םארזןןרגטקײט אץ סניס, האס זי א סרעג געסאן: ־־ אויב דו ביםס מיד׳ םײן קינד׳ װעלן םיר איצטער דא אױסן״גרינעם און טרוקענעם בערגעלע א װײלע זיצן. ז נישם װארסנדיק אויף םײן ענטםער איז זי אלײן געבליבן יצן אויף א רוקענעם און געל־באװאקםענעם בערגעלע און האט ןסנעכאסס דעם ןןטעס. איך הןןב באםערקש, װי םײ איר פידקײט און םײ םײנע שטאםם נישט םון צוסוםנײן. םיר זענען נןןך דער־ װײלע נארגישט װײט סארגאנגען, שולדיק איז די איבערלעבוננ ביים סארלאזן די שסוב; אװדאי איז די םאםע װאך געװען די לעצסע נעכס אײדער זי האט איר קינד אװעקגעםירם סון דער חײם• איך נץ אויך װאך געװעזן. הןןס עס איצטע־ אנגעװארםן א םידקײס אױף אונז בײדן. יסיף קיססי