Literarishe bleter · 1933-05-19 · 20 (19.5.1933) · p. Seite 319

ױים 319 ליםלערארישע בלעטער נום. 20 (471) ט ו ד־פ ד א פ ל ע ם ע ן*> פושקין, לערמאנטאװ, נעקראםאװ, אילאיטש האט זיי אװעקגע־ לײגט נעבן זײן בעט, נעבן העגעלן, און יעדן אװנט זײ גע■ האלטן אין אײן לײענען. מער פון אלץ האט ער ליב געהאט פושקינען. ער האט אבער נישט בלױז הויך אפגעשאצט די םארם. ער האט, למשל, שםארק ליב ע אט טשערנישעװסקים ראמאן .װאם זאל מען טון?׳*, נישט געקוקט אויף דער שװא■ כער, קנאפ-קינםטלערישער און נאיװער פארם פון דעם ראמאן. איך האב זיך פשוט געחדושם, װי אויפמערקזא: ער האט גע■ לײענט דעם דאזיקן ו/.מאן, און װי ער האם דאס אויסגעזוכט די איידלםטע שטריכן, װעלכע געפ־נען זיך אין דעם דאזיקן ראמאן. אגב, — ער האס שטארק ליב געהאט טםערנישעװסקין אין אין זײן סיבירער אלבזם זענען געװען צװיי פאטאגראפיעם םון דעם דאזיקן שרײבער, אויף אײנער איז מיט אילאיטשעם האנט געװען אננעצײכנט דאס יאר פון זײן געבוירן און טויט. אין אילאײשעס אלבום זענען אויך געװען די בילדער פון זאלא און פון די רוסישע — פון הערצען און פיסארעװ. פי• סארעװן האט װלאדימיר אילאי_ש אין זײן צײט פיל געלײענט װ. י ע נ י ן 1י1 1 און ליב געהאס. איך געדענק, אז אין סיביר זענען אויך גע• װען געטעם ,סויסט׳ און א בענדל הײנעס לידער׳. לענין האט הויפטזאכלעך הויך געשאצס דעם שטארקן, םאציאלן רעאליזם, װעלכער גיט א קינםטלערישע געשטאלטונג םון די געזעלשאפטלעכע דערשײנונגען דורך זײערע טיפישע בולטע מיססערן. אט אזוי, למשל, שרײבט װעגן דעם קרופסקאיא: .צוריקקומענדיק סון דער פארשיקונג אין סיביר, קײן מאסקװע, איז װלאדיםיר אילאיטש אײנמאל געגאננען אין טעאטער אויף .הענשעל פורמאן״ (ג. הויפטמאנם), און נאכדעם האט ער געזאגם, אז ם׳איז אים שטארק געפעלן״. אין מינכען, געדענק איך, זענען אים שטארק געםעלן געװארן הערהארדס ראמאן .בײ םאמא״, פאלענצס ,ביטנערבויער׳. אבער אויך דער מא• נומענםאלער סימבאליזם, װעלכער דערהויבט די זעלביקע סא• ציאלע װירקלעכקייט דורך קינםטלפרישער קאמפאקטקייט ביז די סאראלגעמײנערנדע קריםטאלן, כמעט, קאן מען זאגן, ביז לעגיז און ליטעדא װי איז געװען לע• נינס באצױנג צו ליטע■ ראטור? אויף ךער דא• זיקער םרא״ע געםינק מ־ר אין די פילצאליקע זכרונות װעגן װלאדי■ מיר אילאיטשן א מענ• גע סאטעריאל. .אץ די אװנטן, — שרײבט, למשל, נ. ק קרופסקא־ יא,— פלעגט װלאדיםיר אילאיטש געװײנלעך לײענען אדער םילאזא• םישע ביכער—העגעלן, קאנטן, די פראנצו זישע מאטעריאליםטן, אדער, בשעת ער איז מיד געװארן - פושקינען, לערטאנטאװן, נעקרא■ סאװן. בשעת װלו.דימיר אילאיטש האט זיך דאס ערשטע פאל באװיזן אין פעטערבורג, און איך האב אים בלויז געקאנט פון דערציילונגען װעגן א ם, האב איך נעהערט פון םטעפאן א־װא• נאװיטש ראדטשענקא, אז װלאדימיר אילאיטש לײענט בלויז ערנסטע ביכער, >.ון זינט ער לעבט האס ער נאו קײן איץ ראמאן נישט געלײענט. איך האב געשטוינט; און נאכדעם, בשעת מיר האבן זיך נעענטער באקענט, איז עפעם נישט אוים■ געקוםען װעגן דעט צו פארפירן א שמועס; און ערשט אין םיביר, אין םארשיקונג, בין איך דערגאנגען, אז דאס אלץ איז בלויז א לעגענדע. װלאדימיר אילאיטש האט נ שט בלויז גע• לײענט, נאר האט פיל םאל איבערגעלײענט טזרגעניעװן, טאל■ םטזןין, טשערנישעװסקיס .װאס זאל מען טץ?״. צון בכלל האט ער אויםגעצײכנט גוט געקענט די קלאסיקער און זײ ליב גפ• האט. נאכדעם, אז די באלשפװיקעס זענען געבליבן בײ דער מאכט, האט ער דפם םלוכה־םארלאג געגעבן אן אויפגאבע — ער זאל ארױםגעבן די קלאסיקער אין א ביליקער, צוטריטלעכער אויפלאגע. אין װלאדימיר אילאיםשעם אלבום איז חוץ די םא־ טאנראםיעם םון זײנע קרובים אץ אלטע קאטארזשאנעס, געװען די בילדער פון עמיל זאלא, הערצען און עטלעכע םאםאגראםיעם פון טשערנישעװםקין״. אויף אן אנדער ארס אין אירע זכרונות, דערצײלם זי: ״אין סיביר האב איך זיך דערװוסט, אז אילאיטש האט נישט װײניקער פון םיר געלײענט די קלאסיקער, און נישט בלויז געלײענט, נאר עטלעכע םאל איבערגעלײענם טורגעניעװן, למשל. איך האב מיס זיך מיטגעבראכט קײן סיביר די װערק פון ,.׳יגי׳ ז*ג?*י' ־ •**יי• *'■%. .י *. ייגאטסארפקי •) *ױמיגן םין *. ײנ*ם**רסקיס גרעםערער ן<רןנרײננ װ*בן װ. •*נין *ין ר*ם *קןר*ם.ר*רסינינ*ם 6 סן נ*נר םין ד*ר רוםיסער ייסערןסיר- *נניקי***די*, װןם װ*רס *רויםנינענן רורך ר*ם װיםנס*ססי*ך.ס*רסינגם. '1ינססיסיס *ין ייס*ר*םור *ון קינסס *־* ד*ר קןמינישסי־זיר *ק*ר*סי< *ין סןםקװ*. - ר * ד•