Literarishe bleter · 1933-05-12 · 19 (12.5.1933) · p. Seite 310

ליטערארישע בלעסער נום. 19 (470) זײט 310 די דויטע לאנד־באואטונג פון ועו ײדישעו ^זלטור-געזעלשאפם *ז זיי זאלן געבן זייערע קינרער א 'ידיסע דערצױננ און ערקן זי אין די ײדיסע װערמלעבע סולן. ד) באנײען די אניסאביע פאר דעד קאןןרדינירונג אק *פילו פאדײניקוננ פון אלע מיפן ײד־סע סולן. ה) אנםירן א ב־ײםע פעםיקײט צובובינדן די ײדישע ױננם או דער ײדיסעד קולבוד אין אדױםגעבז פאר איד די אאםיקע ליםע־ דאסור. ו) אנפידן א באדענוננ פאר דער באלדיקעד אײנפידונג פון ײדיס אלם קעננסםאנד אין די אכעדיקאנער םלובה־עיק. ז) אין פאדבינדוננ םים אנרערע נאציאנאלע םינדעדהײטן אק אםע־יקע אנפירן א קאםף פאר אנערקענוננ פון די רעכם פון אם די ם־נדערה־םן צו האבן סוק םים דעם אונםערריבט אין זיער ספיאז־ און זי זאל דערן א קעננסםאנד אין די ,האיבקולפ׳. וזי נעםען א טיבטיקן אנטײל אין דעד באדענוננ סאד דער ײדיסעײ לאלאנ־זאציע אין אמעריקע אין העלפן פארסעםטיקן די ײד־סע ספ־אך און קולבור אין די נײע ײדיסע אנראר־ישוב־ם. ם) העלפן סאפן א רײ ידישע קולטור־אנסטאלםן, ודי א צענ־ םדאלע ײדיסע ביבליאטעק, א ײדיסן םוזײ א. ד. נ. י) נעםען א־יף ז־ך די איניציאםיד צו באנײען און שאפן נײע ײדיסע ים־ם־טובים און פײע־לעבקײטן, ראם זאלן זין אין רפײ שטי־ םוננ און אין ניטט פין דעד םאדעדנער ײדיסער קולםור. װעגן ײדישער קאלאניזאציע אץ אמעריקע 5. ד■ לאנד־באדאטוננ פין דעד ײק״נ אנע־קענם די דרינונ־ דיקע נויטדענדיקײט פאד די ײדיסע םאםן אין אםעריקע איבערצו־ נײן עו עדד״אדבעם, בדי צו םאדסעבטיקן זיערע עקאנאםישע פא־ זיציעט אין סאפן א שטא־קע־ע באזע םאד דער ײדישער קויםור אין אםעדיקע. זי האלט אבע־, אז דער איבעינאננ צו ערד־ארבעט דארף זײן ניסט א-ן דעד סאדם פון צעדארפענע אײנצלנע פארםם, נאד אין גאנצע דערסעײ, און ד• דעדםער זאלן זײן אזוי קאנצענ־ טדידט, אזוי נאענט אײנע צו די אנ־ערע די נאר םענלעך, און אויך נאענט צו די נרעסעדע ײדישע שטאטיסע צענם־ז. די בארא־ טיננ םאדעיט אויף די הו־פט־םאדדאלםוננ און די םיטנלידער צו נעםען א םיבטיקן אנםײל אץ דער באדעגוננ פאר ײדישעה קאלאני־ זאציע אין אםעריקע. די יק׳ג זאל דעהיבעד קעםפן דערפאר, אז די דעדצױננ םון די קינדער און די נאנצע נײםטיקע קולםור־םעםי־ קײט אין די ײדישע דערפעד, זאל פאדקיטען אויף ײדיש. 6. די באדאםוננ געפינט סאר נויטיק אויסצופאדערן די ײדישע ױננם צו נדינדן קאאםע־אםידע אדעד קאלעקטידע ײדישע דערםער, דו עט זאל ביםלעבדײז איינגעשטעלט דערן א העכערע פארם פון אדבעםן און אייםלעבן זיך, און די נאנצע קולטוד־טעםיקײם זאל םאדקיסען א־ן ײדיש. װעגן דער װאכנשריפט ״ײדיש״ די ה־יפט-סארדאלטוננ םון דער ײק׳ג זאל זיך אנשםדעננע א־ויטצונעבן .ײדיש״ אזוי אפט די םענלעך און זאל די דערשינענע נוםערן צעשיקן םיײ צו אלפ אבאנענטן, דאם האבן ביז איצט נאך ניסט באקופען די פולע צאל נוםערן. די ײק׳נ זאל אנפאננען ארױם■ נעבן ,״דיס״ אץ אקטאבער און ביז דעםאלם שאפן א סוםע, דאם זאל דעהפעגלעכן אדויםצונעבן ,ײד־ס״ דענלםעםיק. די ארבעט פארן ײדישן װיםנשאפטלעכן אינםטיםוט 8. די לאנד-באדאטוננ באנדיםט דאם ארײנציען זיך פון דעם ײדא אץ זײן אײנענעם בנין און סאדערט אויף אלע צד״נן און םיט־ נלידער סון דעד ײק׳נ צו סטיצן אקטיד דעם ײדא אץ אלע זײנע אדבעםן אץ אקציפס. ארגאניזאציע 9. די באראםוננ דערווײלם אן עקזעקוםידע פון 11 חבהים, דעלבע דערן אינבטדוירט צו שאפן א הויפטיפארדאלםוננ פון 40, אץ דעלבעד עם זאל אדײננײן חבדים פון נױ-יארק אץ אוםגעננם. 10. יעדער צדײנ סון דער ײק׳נ פאדםליבםעט זיך צוצישיקן צום צענםעד א טיניסים סין 5 דאילאר א חודש, דעס 14-טן> 15-טן אין 16<טן אם־יל, איז אץ נױ־יאהק אפגע־ האלטן געדאדן די דד־טע לאנד־בא־אס־ננ פון דעה ײד־סער קולםוד־ געזעלסאםט. צו דע־ בא־אטונג זענען געקוםען דעלעגאםן םץ די קזלטוד־צדײגן אץ אננעסלאםענע א־גאנ־זאציפס פון אלע ט־לן פון לאנד, באזונדע־ס פץ דעד מ־סל־דעבט, צוזאםען 70 סאדט־עטעד. די בא־אטוננ האם זיך נעעפזט פ־־סיק דעם 14־טן אדנט םיט א דעדע םץ דוד םינבקי. נאבדעם אױ סאדגעלײפנט געדאדן דעד בא־־בם פץ דע־ הױפע־פאד־אלטיננ פינם םאהזיצעד פין פדעזידױם — יעקב לעדץ. אדים דעם בא-בם דע-.ן דעד אדבעם פון דעד ײק׳נ, זינט דעם צײ־םן צייאטענפא־ ביז איצם, האם זיך אנשדיקלט ז־ע־ אן א־נשע־עבאנםע דיכקיסיע, אץ דעלבעד עב האבן אנםײלגעניםען א נ־וישע צאל דעלענאשן. די דישקיםיע האש זיך פאדצוינן ביז ספעם אץ דע־ נאבש א־־;. ד־ צדײטע םעםיע איז פאדגעקוםען סבת ב־טאג, אינםעדן פא־זיץ םץ ס. בע־קא—םס וסיקאגע). עם אױ פאדנעקיפען אן אויבעדנעדײנשרעך םיטפאזױם דפגן די צילן פון דעד ײק׳נ און איר םלאשפא־ם. אינש ביםפא״ים האבן אנשײלנענוםען דד. הײם זס־ט־ לאדםקי, יעקב לעדין, ל. לפהדעד אץ ב, דידקץ. בײ דעד דדיסעד םעםיע, זונטיק בײםאנ, אױ פא־געקופפן א םיפםאזױם ײעגן ײדיסעד קאלאניזאציע אץ אטעדיקע, אין די אזײ ד■ ״ק׳ג זאל אנםײילנעםען אץ דער באדעגוננ צו באזעצן ײדן אויף גדד דא אץ לאנד. די אײנלײטעה פינם ם־פפאײום וענען געדען פ־אפ. י. ס. יפה, פון נױ־דזסיע־ם• אנ—קולםיד־באלעדזס, אין דוד םינסקי. בײדע דעדנעד האבן אינטעהגעסםהאבן, אז די ײק׳ג זאל זפן, אז.— ײדיסע ספ־אך אין די ידיסע קולםו־ זאלן פא־פעםטיקט דעהן אין די ײדיסע אגדא־־יס־בים, דעלבע דעלן דא נעסאסן דערן. די דאזיקע סעםיפ אױ געסירם נעדארן אי־נטערן פאדזיץ סץ '. ם־נקעלסטײן (דעש־איטו. אן א־נטע־עםאנםע ד־שקישיפ האט זיך אנםיױקלט, דען פש זענען אדײננעב־אבט געדא־ן די דעזאלוציעם פץ דע־ דעזאליציע־ קאםיםיע - װעגן די דײטע־דיקע א־בעםן פון דער ײק*נ. נאך א לענגע־עד דישקיםיע זענען אננעניםען נעדא־ן די פאלננדע דעזא- ליציעם און באסלוםן: 1. די בא־אםיננ סץ דע־ ײק׳־ג באסםעטיקט נאבאפאל די נ־ינט־פדינצ־פן סץ דעה ײק״נ אץ ־יפם אלע אירע סיטנל־דעי און צדײגן אײפצונעםען די א־בעם פא־ זײער די־בפ־דוננ םים באנײטע־ ענע־ניע. 2. די צ־ײגן פץ דע־ ײק׳נ, אויך גאנצע ג־יפעם׳ צדײנן אץ ארגאניזאציעס, דאם זענען אננעסלאםן אן דעד ײק״נ, קאנפן אויך אנפי־ן אנדע־ע טעטיקײםן -- עקאנאם־סע, פאלים־סע א. ד. נ. — אויב נאה אם־די טעט־קײטן גײפן נישש להיפ־ך די גהונט־פד־נ־ ציפן פץ דע־ א־נאנױאצ-ע. די אננעסיאםענע צדײנן און א־גאנ־' זאציעם זענען פא־פל־בטעט דייציפידן יענע טעשיקײטן, דאם די ײק׳נ אלם גאנצע באסש־םש. 3. בדי די אדבעט אץ די צדײגן אין גדוםעם זאל זײן דאם האדטאנ־שע־, דע־ט ־עקאםענדי־ט, אז דו נא־ טעגלעך זאלן זײ צוזאםעננעסםעלט װעק סון חב־יש, דאם האבן דאש נענטעהע אי־ בע־צײגינגען װעגן פא־סידענע נעביטן פין קולםודעלן אץ נעזעל־ סאפטלעבן לעבן. װעגן דער טעטיקײט פון דער ײק״ג 4. ד• בא־אטוננ אנעדקענט, אז די ײק׳ג דא־ף ז־ך אםנעבן ניסם בלייז פ־ם אזעלבע טעט־קײטן, װאם עם פ־־ן אן אנדפדע ײד־סע קולטי־־א־גאנױאציעם, נאר זי דא־ף זיך פאהנעםען אין א נרויםעה טאם ם־ט צענט־איע טעטיקײטן, דאם אײנצלנע אהנא־ נײאציעם קענען נ־סם דורבפי־ן, אץ זי זאל אויך נעםען א םיבםיקן אנטײל אץ פאהסירענע ײדיסע נעועלסאפטלעבע באדעגיננען, װאם האבן אײם ז״עד ציל, צ'א, אויך צי פא־פעםטיקן אץ אנםדיקלען די ײדישע קולטזה אץ אטע—קע: א) העלפן די םיםגלידעד אץ די ײדיסע םאסן בבלל װאס בעםע־ אץ פיריע־ אויםלעבן זיך א־ן דעה ײד־סעה ספ־אך און קולטור. ב) העלפן סא־ספד־שן די ײדישע לישעראטוד צװישן די ב־ײםעדע ײדיסע םאפן. ג) אנפי־ן א סטא־קע אגיטאציע צװישן די ײדישע עלטעק,