Literarishe bleter · 1933-05-12 · 19 (12.5.1933) · p. Seite 302

ליםערארישע בלעטער נ\מ. 19 (0ל4) זײט 2ס3 ארגאנישן ביטול דער כאם זאל נישט םילן צום םאלאנס, איז בײ אים דער גײסטיקער דעזערטיר פארט דער נאטירלעכער באשײנער פון זיץ ליטערארישער מזרח-װאנט. ער שןןבט 8$ געהעריק זײן הרהור־תשובה אין ער האט םוף גל סוף אויך דעם נויטיקן דרך־ארץ פאר דער שװערער טרחה, װאס יעדער האמ גענומען אויף זיך, אנטלויפנדיק אהער אזש סון װײס לינקם מיט אזא שװערן באגאזש קאםמאס, עטיק, װעלט־נשםה, מענטשהײט, װאס דארף ערשט דא איבערגעארבעט ױערן אויף נײע קנאקענדיקע .שמות׳נרדפים״ פון דעם .נאביאנאלן אויפברויז״... דער דילעטאנט און דער דעזערסיר — זײ באהערשן דאס גײםטיקע לעבן אין הײנטיקן דײטשלאנד. די אמתע רעםרעזענ־ טאנטן פון דער דײטשער ליטעראטור ריכטן אפ גלות אין נןןר דער װעלט: טאמאס און הײנריך מאן אין פאריז, גערהארט הויפטמאן אין ראפאלא, ליאן םויכטװאנגער אץ נױ־יארק, ארנאלד צװײג אץ װין, אנדערע אץ לאנדאן, פראג און שטי• לערהײט פארמשפטע צום שװײגן, אײך אין דײםשלאנד. זײ זענען די גײםטיקע עמיגראנטן, םײ זיי זענען אנטלאםן, םײ זיי זענען געבליבן אין דער הײם. די עמיגראנטן האבן מיט דעם איצטיקן רעזשים קיץ שלום נישט געמאכס. זיי האבן זיך נישט אונטערגעװארפן אונטער דער העגעמאניע פונם כאם. זײ גלויבן נישט אין זײן אײביקײט. זיי טראגן דעם ערן-טיטול ,ארויםגע׳ שטױםענע״ און זײ װארטן אויף זײער צײט. זײ קאנען הארטן - װארום מיט זײ איז די גייסטיקע װעלט. לאםקער-שילערם נעזאנגען, די אפיקורםישע שפיציקײט פון ליאן פויכטװאנגער, דעם גליענדיקן סאציאלן פאטאם אץ די םריעריקע װערק פון גערהארט הױפטמאן — און ער הןןם דער• פאר איצט, מאכנדיק ,ארדנונג״ אין זיין ,װעלםאנשוױנג׳. גיך איבערגעביסן גערהארט הויפטמאן אויף װאלטער בלעם, טאמאס מאן אויף האנם מאסט און אויף נאך אזעלכע מער אדער וױיניקער רוטינירטע דילעטאנטן, טאלאנט- און ראםן-ריינע פאטריאטישע גראפאמאנען, װאס םטראשען הײנט אץ אלע זײ- ערע צייטונגען און זשורנאלן, אז אס נעמען זיי זיך ,באהעפטן מיט דעם דײטשן גענױס, אײנװארצלען זיך אין דער דײטשער ערד, װאקסן, צעשפרייסן זץ, באװאלדן די װעלט״, אז עס װעט איר פינםטער װערן פאר די אויגן... איז, מילא: גראפאמאנען האבן אלע מאל א חזקה אויף אזעלכע זאכן — עפעס מה םען דאך קאנען, אז םען קאן שוין נישט שדײבןו װי קוםען אבער צו דער דאזיקער באשא- נישער מלאכה אזעלכע דיכטער װי דער קאטוילישער מאקס מעל, דער סאציאליםט בארטעל, דער אינדױוידואליסטיש-פארחלומטער הער- מאן שטעהר, דער קולטוװירטער עסטעט רודאלף ק. בינדינג — זײט װען זענען זיך עפעס נוהג דעזערטירן, אנטלויפנדיקע, זיך .אײנצײוארצלען״, ב א ה ע פ ט ן זיך גאר מיט עפעס, גלײך זײער דעזערטיר׳קאריערע װאלט שוין געװען אײנמאל פאר אלעמאל א געענדיקטע. גלײך זײ װאלטן שוין טאקע באמת נישט געהאט מער, װעמען צו פארראטן אויך פאר דער גאנצער װעלט... אמת, ם׳איז איצט פאראן — אין דײטשלאנד — פײנע קאניוקטור פאר גײסטיקע דעזערסירן - און װאס פאר א סיסן, נוסדלס און מ ש ה ה ע ם האט געזאגט אויף די אויסטײטשן םון זײן אײגענעם אײדעם לאפארג: ,לײענדיק דאס אלץ, גלוםט זיך מיר אויםצושרײען: ,נײן כ׳בין נישט קיין מארקסיסט״... לייענם מען געדולדיק די אלע אנגעשריבענע מאמרים און בראשורן, קען םען אױך םערקן װי נישט אלע נעמען פון םאציאליסטן זענען דערמאנט געװארן, װאס זענען געקומען װען-ס׳איז אין בארירונג מיט דעם ײנגן אדער אלטן מארקם. מארקם איז געװעזן, אץ זײן צײט, די צענטראלע פיגור צװישן אלע םאציאליםטן אין אייראפע. יעדע גרעסערע אדער קלענערע סאציאליסטישע פערזענלעכקײס האט זיך באמיט צו קומען מיט אים אץ בארירונג. נאך אלע פער- זענלעכע צוזאמענשטויסן םיט אים, נאך אלע פארביטערונגען און אנטוישונגען האט מען געמוזט םארבײגײן זיין שאטן אדער פארמעסטן זיך מיט אים אין װארט-געפעכט און אין שריםט. איז דערםאר רעדנדיק װעגן מארקםן, קומט אויס, פארבײגײענדיק, זיך אפצו• שטעלן אויך אויף די גרויםע אנגעזעענםטע פרײהײטם-קעםםער פון ניינצענטן יארהונדערט. מערקט מען טאקע אומעטום פארשידענע נעמען. ם׳װערן דערמאנט פארשידענע פערזענלעכקײטן פון די ראדיקאלע גרו- פעם אין פארשידענע ל״ינדער, יעדער דאט צום ס5-סטן יארצײט, דערמאנט לעבן מארקסן א צװײטן נאמען. אבער איין נאםען האט מען עפעס װייניקער דערמאנט אדער אינגאנצן םארשװיגן, און גראד איז דאם א נאםען, װאס איז שטארק םארבונדן םיט מארקםן װי מיט ענגעלסן• דאס איז סשה העם. קעגן דער קלײנע־ עװלה, װאם םען איז באגאנגען נישט נאר קעגן בײדע אנגעזעענע סאציאליסטישע פערזענלעכקײטן, נאר בכלל קעגן ד.?עד׳דעד / בדיס? לואדל דער פופציקססער יארצײט פון קארל מארקס איז גע- פײערט געװארן בײ גאנץ באזונדערם שװערע באדינגונגען פאר אלע םאציאליםטן אין אײראפע. אין דעם גרױםן דײטשלאנד, װאם ם׳איז געװוינט צו רופן .דאס פאטערלאנד פון מארקסיזם״, איז די מארקםיםטישע ארבעטער-באװעגונג כםעט װי פארניכטעט געװארן. אינם דײטשן לאנד פון מארקסיזם לעבט הײנט איבער די ארבעטער-באװעגונג פיל שװערערע צײטן װי בעת אירע אנהױב-יארן, אין ביסמארקס-צײטן. אבער דאך האט מען צום סל-סטן יארצײט פץ מארקס זיך אפגערופן פון אומעטום און בײ די שװערםטע באדינגונגען זיך באמיט צו פײערן דעם אנ• דענק ,פון פאטער םון מאדערנעם סאציאליזם״. אין אלע לענדער האבן די ארבעטער ־ פארטייען, מיט באזונדערן ברען. געפײערט מארקס אנדענק. אומעטום האט מען װעגן אים גערעדט און נאך מער געשריבן. מיט באזונדערן ברען האבן אויך די קעננער, היי-יאר, אויסגערופן דעם אונ- טערגאנג פון מארקסיזם. אין דעם קעגנערישן לאנער האט מען שוין מער געשריבן װי גערעדט פון קארל מארקם. צוזאמענ- גענוםען איז דערשינען א גאנצע ליטעראטור. װעגן די דאזיקע אלע מאמרים, װאס זענען דערשינען װעגן קארל מארקס, פון די קעגנער וױ פין די אנהענגער, װאלס זיך געלוינט באזונ- דערם אפצושטעלן. דאס װאלט באװיזן, אן איבעריקן מאל, װי װולגאר און בײזװיליק די קעגנער גײען נאך צו צו מארקםן, און װי װײט עם דערקייקלען זיך אפטמאל די פארשידענע .מארקםיםטן״ מיט זײער איבערגעטריבענער אפאלאנעטיק. זײ אלעמען װאלט מארקס געקענס ענטפערן דאס זעלבע װאס ער