Literarishe bleter · 1933-05-05 · 18 (5.5.1933) · p. Seite 293

זײם 293 ריטעראיישע בלעםער נים. 18 (469) װןרס׳סײסש: ײקן-קיקן; אשענז—ד״םשלאנד; ריק—רשע׳:וזשלזןזע- םענטש, רום■; רצ־ם-אקשיאדן; 2*י5'רע־׳ 2*יב״ער >ןרע-ה*קער• * שעדע־; רעדער־נןןך—טשםינישש; װ־ג*נם—קד״גםהעדד; ־*ר- אײםםערליש, זעיטן; 'ו2לוום*2-ע—*ירונג; ־דן־הא־ף—דורע; ה*ר• נ־ש־ש׳נעשאנצער־ שון * .־'טער; םר.'םיט*נק׳נינין — (םחולות הטות, די׳ר ש. רו2ץ׳ װץ׳ חרל׳ז); *יזענגען-**טם*ל'ען; ר*ג*נט—*ק■ טי*־; ז*יט—םטר־נע; רערשע-איט*ליענ'שע; ,להגן םן השד־ם - —* חרוש־ם באותרת הם־ות. ־׳ אל־עזר םרירם־י*); ״םםש־טץ ״,-* (2־בית׳ נ׳)—א״נצונעםען די 2״זע רוחות; ״טקש״ן בטרזלא-* (םדרש רצא, קד־ש־ם, ב׳) ־ צו ט*־ט־״2ן 2״זע רזחות. הןןט עם נישט באסערקט, ער האט ווײטער גערעדט, סזןריזןנגט סון םישלען אײן תנאי. מיט אים׳ סיט לייבן, װעט מען קײן װעלשע, קײן טייטשע םעשות, שיעכט געבראכט אין יידיש, מער נישט זינגען, מער נישט זאגן - אויב ם-של איז מםפים, לןןזן זײ זיך. מארגן, איבערמארגן אין װעג ארײן. פישל הןןט נישט געענטםערט, די םרייד-געשרייען האבן אים נישם געיאזט אײנשםײן. ער האם זיך גענימען טראגן מיט די טרעפן. לײב נאך אים, און ןןז זיי זענען ארוים םון הויף, קוים זיך געהאט דורכגעשלעפט צװישן המון, האט סישל זיך א דרײ אוים געטאן צו לײבןנ - מיר פארן, מיר פארן, אםילו שוין; ש&עטל אײ ל א ט ג א ל י ע א.י. ג$?רשם'7ם / 77י?בע צ 1 ם ײ ן אויך שוםטער — שנײדער םלעגן פונקט ןןזוי אװעק ״אויף דצר מדינה״ — ײאנדערװען און שלעפן זיך םון דארף צו דארף און זוכן ארבעט — - — בײ דיר איז אויך געװען א רײכע גאם, דער ״סאל״, - מיט פלאקם-הענדלער, מיט װאלד-םוחרים א ן תבואה לױועראנטן; מיט אויםקויפער פון קאלבםעלן, פון קאנינעם און חזיר-האר; מיט קראמען, מאגאזינען, לאחד ם און אנגרא; מיט מילן, מיט א בירברויז און מיט א לופעטעס-״פאפריק״, — א רײכע גאס ארומגערינגלט םיט ארעמקײט מיט טיף-געקװעלטער, װאם איז אויף כל עבודת-פרך שטענדיק גרײט, באקומט נישט אבער קײן שום ארבעט און אט דער רײכער גאס, װו בלויז א ביםל בודנשטײער, שאפערס, בראקער געםינען א באשעפטיקונג און קלײנע קינדער װערן אויםגעריםן בײ די לופעטעם... א׳ הײמשטעטל דו םײןו האסט אייגנטלעך זיך נישט געדארפט גאר קװעלן: סארמאגסט אן אוצר אומאויסשעפלעכן - א טײך — די רחבותדיקע דװינע מיט אירע ה א ל מ ס די געדיכט־באװאלדטע םיט זאםטיקע און טרערנדיקע װערבעם, . װאם דײנע קלײנע קינדער פלעגן רײסן דארט הושענות... איך זע: זי איז באדעקס מיט םקריפענדיקע פליטן, װאס גייען העט—העט םון ראםיי קיין אויםלאנד, און ס׳קאכט אויף איר א לעבן פין עבודת פרך, פון גבורה אין פון םרײקײט, געשרײען און געזאנג: ״עי, דובינושקא, דא אוכניעם:״ עם גײען איבער איר אויך לײװעס (סוף) כ׳געדענק, מײן ליבע קרײצבורג: ביםט םול געװען פון עק פיז עק מיס מענטשן: געשעפטםלײט׳ בעל׳מלאכות און ארבעטער-געזעלן; כמעט א העלפט אבער איז פון לאנדקרעמער באשטאנען, װאס סלעגן םון נאך פסח ביז ױם׳םובים און פון נאך םופות ביז כמעט צום סאמע סדר צופום מיט פעקלעך סחורה אױף די פלייצעס. און תקיפערע אויך מיט פערד און װאגן, אין שרפעדיקע היצן, אין בלאטעס און שליאכאטעס און ברענענדיקע פרעםט י פארשװארצט װערן אין װאנדרעװען, גאנץ אפט סיי טאג סײ נאכט, דורך .נלײכע און דורך קרומע װעגן, פון לייטענאלע ביז אין ״פוילן״•), דורך ליפלאנד,און דורך ״שװײדן״••) און אנשלאגן צום סוף העט-העט אין טשוכנעםלאנד •••), אום ערגעץ אין א דארף צו לײזן פאר א נאדל, פאר קעמעלעך, םאר בענדלעך און פאר הארנאדלען... װי גליקלעך איז דער לאנדקרעמער געװען, װען ערגעץ אין א הויף א שררה, א באראנישער פארװאלטער און גלאט אן אײדלמאן פלעגט געפן אים צו ליױן מים דער פולער האנט און צאלן םאר א שפילקע - א גאנצן האלבנרובל! נישט לאנג פלעגט דאך געדויערן זיין גליק. דען בײם ארויםגײן פון דעם הויף פלעגט אפט א מחנה אנגערײצטע הינט באפאלן אים... און ער — ער פלעגט זיך שעצן גליקלעך דאן, װען מיםן לעבן אױ ער נאנץ ארוים... *) *זוי רוסם פען דעם ורום־םזרחדיקן קןסויליסן םײל םון י*ס• גןייע (יײםעגןיע). ••) *זוי סיעגס די םןיקםפ*סע ריםן ועם עםון״םערבויקן ט״י םון ייסי*נו. **•) םסינגעםי*נו — עסםיןנד•