Literarishe bleter · 1933-05-05 · 18 (5.5.1933) · p. Seite 291

זײס 291 ליטערארישע בלעטער נומ. 18 (469) איך בין דער שמײכל םון פארכשופטן קינד און דאס קלענסטע שװעםסערל םון סעפטעמבער-װינט״. װײנט דער נאקעטער: װו איך זאל נישט גײן, בין איך וױ דער רעגן אלײן״ אויםן בארג לויכט אויף דער שפיטאל, און די זיבן בעריאזקעס םארלעשן זיך אין טאל. דעגענםבודג זי לעבן אים אין םאמעט, רופטי אים - םישל, םישעלע, םישלכן- פרעגט בײ אים אין װאס זי זאל זיך ״פרעזענטירן״: אין סאמעט אדער גאר אין זײד? ס׳מויל ילעבן איז רויזען אלע אירע טעג נישט נאכגעגאנגען. זי װיל געפעלן דעם קורפירשט, זי װיל גע• םעלן די ״געװאלדיקע״ ריטערם. ער, םישל, דארף אויף איר נישט קוקן מיט א פאר אויגן, וױ די װעלט װאלט זיך געהאלטן בײם עקן. אין אויבי זי, רויזע, װעט שפילן אין קעניגלעכן הויף, װעט זי אים, פישלצן, נישט פארגעסן. און אצינדערט, אײדער מען װעט שטעלן דעם ,טויטן-טאנץ״, דארף זי זיך, ״פרעזענטירן םאר די פערשטן און גראםן. איז װאס זאגט ער, פישלז ער שװײגט? די םידל האט זיך צעשפיילט.' דערנאך די ײדן-הארף. רויזע איז אנגעלאפן ווי א װינט און אין מיטן לויםן איז זי געבליבן שטײן םארן קורםירשט אויף די שפיץ פינגער. דער קלײנער, קלוגער קאפ פארריסן, די נאך קלענערע ברוסטן האבן ארויםגע• טערקלט םון הינטערן געפאסטן םאמעטענעם קלײד, װאס איז גע• װען ברײט און ברײטער ארום די לענדן. לוםטיקער און צעפאל• דעמעטער ארום דעם טראט. און אין די םיס, װאם זענען אי געשםאנען, אי נישט געשטאנען, איז געװען אזא אומרו און אזא רײץ, אז בײם עולם האט פארםעלט אטעם. רויזע האט אײנע אלײן געטאנצט דעם ײדן-טאנץ. קײן שפרינגען, קיץ פאטשן מיט די הענט איבער די לענדן, קײן קנאקן פון צײג-םינגער אן דוימען. אװי האט מען דעם ײדן-טאנץ אין אשכגז נישט געטאנצט. רויזע האט יזיך געשארט איבערן רויטן דיל, זיך געװיגט. א טראט אהער, א טראט אהין. אין יעדן קער, אין יעדן בויג - םרײד'און טרויער. די״ אויגן האבן אוים• געלויכטן און ס׳מויל האט זיך קוים געעפנט: הױך עדעלע־ קורטירשש, װאלט איר ניכט םיס םיר א״ן סענעל״ן סאן? דער ױנגער קורםירשט האט דן סאררויטלט. און אײדער ער האט צײט געהאט עפעם צויענטפערן, האט רויזע זיך שוין געםראנן צו די ריטערס: גענעד־נל־כע ריםערם, װאלס איר נ״כס םיס סיד א־ן סענצל־ן כא]? שװערד און הארניש האבן זיך צעקלימפערט. די ריטערם- א געפאנצערטע װאנט - זענעין געװען גרייט צום טאנץ. רויזע האט געשטעלט טריט, ױך דערומיטערט, זיך גערײצט - כאפט מיך - און איז פארשװונדן אין אלקער. דער זאל האט אויפגעציטערט: - רױזלין; ״װױואט רויזלין! - װיװאם! אין דעם שאלן, אין דעם טומל, האט זיך געװיקלט א שטיל געוױין, א וײיט געװײן. דאס האט די ייידן-הארף, אין א זײטיק צימער אײםנעטרויערט דעם ״אייכה״ ניגון, געגרײט דעם עולם צום ,מויטן-טאנץ״. פונם ניגון האט אנגעהויבן צו װערן אומ• הײמלעך. אלעמענם בליקן זענען געװען געװענדט צום םארמאכטן אלקער, װו פיש^ איבערגעטון וױ א פרנם, איז געזעםן אין א וױנקל און האט געזאפן װײן םון א םלאש. ער האט געװוםט, אז באלד נאכן'״טויטן-טאנץ״ פארלאזט אים רויזע. זי איז דער• הויבן געװארן, האט זיך ארײנגעקראגן אין א קיניגלעכן הײף. װו איך זאל נישם גײן, װו איך זאל נישט שטײן, בין איך װי דער רעגן אלײן״ זאגט די ערשטע שװעסטער: ״ליקױ-חמד״ קום, און נעם מיך מיט בײדע הענט ארום, איך בין דער ניגון בײ דײן קינדער׳װיג, װאס האט דיך געװיגט אהין און צוריק״ זאגט די צװײטע שװעסטער: ״ליקױ־חמה, קום, אץ נעם מיך מים בײדע הענט ארום! '1סף >>$3ס#יש1 1 נ,1י,#רק א ט א ג א י ז <סוף> מען האט ארויםגענומען די טישן, די דיל-טעפיכער. דער רויטער זאל איז צוױי מאל אזוי לאנג, צוױי סאל אזוי ברײט געװארן. ארום די װענט,' װו ס׳טונקל-רוימע לעדער איז געװען געבלימלט, איז געװען נעלײשט מים גיידענע פעדים, זענען גע• זעסן די געסט. מען האט פארגעסן, אז ס׳איז א חתינה, אז ם׳איז נארװאס נאך דער חופר. בעלאסער, ס׳װייב, די גאנצע רעגענס• בורגער פני, אלע האבן זיך איבערגענומען, װאם דער קורםירשט לאזט נישט אפ יוסילמאנען, פרעגט אים דעם באדייט פון יעדן ײדישן מנהג. לעמלין זאקסע האט געכאפט דעם הויפט-מחװזן אין א וױנקל. ער האט א שטעק געטון בעלאסערן אין דער האנט ארײן א קלײן גאלדן זײגערל באזעצט מיט דימענטן: - בלויז טויזנט רײכסטאלער. - צו טײער, צופיל ממון - האט בעלאסער באקוקט ס׳זײגערל. - צוםיל ממון? - זענען זאקסעם גזלנישע אויגן םארקערט געװארן אין לעמעלעך - אזא געשאנק װעט דער קורםירשט אין אײביקײט נישט פארגעסן. זאלכע פירשטן םארגעםן זאלכע זאכן נישט. בעלאסער האט ױך געקװענקלט - זאל ער שענקען דעם קורםירשט ס׳זייגערל, אדער נישט שענקען? ער האט אין נעאײל א זאג געטון: - כ׳העט גערן מיט דיר אויף נאמנות געמםחרט - ת׳ת רײכסטאלער װעט גענוג זײן? לעמלינס ״נאמנות״ האט אים ארײנגעבראכט צװײ הונדערט טאלער רױוח. ער איז געװען צוםרידן מיט בעלאסערם אנבאט. דער סוחר אין אים האט אים אבער געטריבן און ער האט״ א זאג געטון: - ת״ת רייכםטאלערז נאך אײן מאה, ר׳ שלמה, באםרעט נאך אײן מאה, נ׳העט נערן םונם משא וכתן דעם קרן אויסשלאגך בעלאסער האט צוגענומען ס׳זייגערל. לעכלין האט ״םון גרויס פר״ד נישט געװוםט, װו םריער צו לויפן. דא האט ער עפעם אײנגערוימט דעם קורםירשט, דא בעלאםערן און דא איז ער שוין געטטאנען מיטן שפילומיב. ער האט איר םארזיכערט, אז זי װעט געפעלן, אז דער קורפירשמ װעט זי מיטנעמען אין קעניגלעכן הויף אריץ. די פראגערלײט האם דאם נישט געשמעקט. און פישל, װאס האט זיך געקליבן שפילן א״ינס ״טויטן-טאנץ״ דעם פרנס, דעם לץ, דעם משומד, דעם נביא - •־של האט אויס• געמיטן רויזען, געהאלטן אין אײן איבערקלײבן די שפיל-בנדים. ס׳איז אים נישט אײנגעגאנגען, װאם מען האט פארגעסן אן די הײ■ מישע, רעגענסבורנער כוחות, און״ער, פישל, נישט לײב, פאר• נעמט דעם אויבן-אן. ער װאלט ױי איצם אלץ מותל געװען - ס׳געלם, דעם כבוד, בלויז רויזעם א װארט, בלויז רויזעס א בליק, אז זי בלײבט םיט איס, און ער װאלט גערן איבערגעלאזט די חתונה םיטן קורפירשט, איבערגעלאזט רעגענסבורג. ער ה״אט פון דער זײט געקוקט וױ רויזע ״שמראצלט׳ זיך. אט טורעמט״ זי די שװארצע פלעכטן, אט צעיײגט זי ״זיי איבערן ״קלײנעם, שײנעם קאפ. אט װארםט זי' איבער א האלב טוץ קלײדער און אט שטײט