Literarishe bleter · 1933-04-28 · 17 (28.4.1933) · p. Seite 281

זײט 281 לינעתרישע בילטער זיכי. 17 468) י:,יד׳1,- וו/71'ט=ליט/בראט4ר י׳ ,סיערער #?1עקפ*• םאקםיפזזד־טש! שיקנד־ק א״ך אין נ*פען םין םעאפער און *ין ם־ין #ערזענלעבן נאפען ב־ב־ת צי אייע־ 65־פן נעבוירנטאנ, האב איך נעידאלנו, אז איר זאדש אין דעפ טאג בא־ זונדערם טיף אין ששא־ק ס-לן, װי עפ שאצש אין ליבט אייך דאש םעאטער, װאם טראנט א״ע־ נאפע;. טיר נלויבן אין א גיפע־ באנענעניש אין אין א געש־נזאםע־, ס־ײדיקער, שאסנדיקע־ ארבעש*. אויםגעשלאםן שרײבער פון דײטשן שרײבער^פארײן ם׳װערן אויפגעשלאפן א־ן שריבער נאך דעם *װ־שן סון דעם ד־טשן שר־בער־סארין: װאלטער קארש, ליאן ס־ויכטװאננער, עריק קאםשנער, אלס־עד קער, סעטער םארטין לאםסעל, סראס. םאגנום הירשסעלד און אנדערע. בערנארד שאו באזוכט אמעריקע בערנארד שאי האט איצם באזובט צום ע־שטן םאל די סא־ ריניקטע שטאטן. דעם 24יטן םע־ץ איז ער געקיםען ק־ן סאיו־ סראנציםקא. װען צ־טוננם-ם־טארבעטער האבן אים נעסרענט ז־ן םינינג װענן טאם םיני, װאם איז סארשסא־ט אין תסיםה, האט שאו נעענטסערם: ״איך קאן נישש זאנן, אז א־ך ב־ן נישט אייסגעטריםלש סון דעם, װאם א םענטש װע־ם נעהאלטן סא־שסארט 16 אדער 17 יאר. אויב םוני איז םאקע געװען אזא געסערלעכע־ םענטש, טא סארװאם האט איר נישט נעהאט דעם טוט א־ם צי דערשיםן*. אויף דער סראגע, צי װאלט ע־ א בעלן נעװען צו באזו־ן םונץ אין טורםע, האט ער נפענטסערט: ...״איך װאלט םורא געהאט צו גין א־ם זען, װיל דאם קאן א־ם ברעננען םעד שארן װי נוצן. אם האט ח. נ. װעלם באזובם םאקאן און װאנצעםין, האט םען זי אוםגעב־אבט. םין א־נציקע זארג אױ, אז םוני זאל באסר־ט װערן סון זין קארצפר. איך דונרער זיך, צי האט םאךס־אנציםקא שוין נישט נעטאן נענונ סא־ טונ־ן. עם װאלט נעװען א נרויםע דע־ל־בסערזננ םאד ם־נע נעס לן, װען דפ־ נאװערנאר זאל באסר־ען םונין. װען םען האט געסרפגט זין ט־נונג װעגן ביר סא־ אםעריקע האט ע־ ב־םיק נעענטסערם: ״א־ער סאלק א-ז נישט גענונ גליקליך אז ם׳זאל קאנען לעבן אן אלקאהאל*. לעבעדיקע בסןגראפיעס אן עננלישע סירםע ״באלועריא• איז צונעטדאטן ארויםצולאזן א םעריע םילםען סון א ניעם זשאנר — ״לעבעריקע ביאגראסיעם*. פם איז די לעבנםנעשיבשע סין באדיטשע םענע־ סון הינטיקע צ־ט, װאש אױ באששיםט סאר די קוטענדיקע היםטארישע סילם-ארביװן, װי אויך סאר די נוצן סון איצטיקן םאטענש. װי די רעדאקצ־עם האבן סארטאטעקעם םיט ביאנראסיעם װעגן באקאנטע סערזענלעכ־ קיט — אזוי װעלן די קינא־סירטעם האבן בי זיך סארטיקע אסגעסילםטע ביאגראסיעס, װעלבע װעלן בי א סאל סון װאםער ם׳איז נעשעענישן קאנען נליך נעלאזט װערן אויסן עקדאן. דער ערשטער איז אםנעסילטט נעװאק טוםאליני, װעלבער האט גערן םאזירט און נענעבן דעם רעזשיםער סין דער ענגלישער סירםע אלע נויטיקע ידיעות. ״דאם לעבן סון םוםאליני* הויבט זיך אן סון דעם הויז, װו ם׳איז נעבוידן נעװארן םוםאליני. שםעטער װעק שוין אריננעסלאכםן סיל םאםענטן סץ זין לעבן, םין דעם לעבן סונם סאשיזם, װעלכע זענען שוין םארסילםט געװאדן אין סארשידע ציטן. דער צושויער זעט גליכציטיק סארשידענע מאםענטן און עםיזאדן סון הינטציטיקן איטאליענישן םאליטישן אץ עקאנאםישן לעבן. קאנקורם אויף די בעםטע פיעםעם אין ראטנפארבאנד אין ראםנםארבאנד איז באשטיםט נעװארן צו םאכן א נרויםן קאנקורם אויף נושע םיעםפם. אחוץ די םאליטיש״דעיציעדישע טאםיװן, באצװעקם אויך דער קאנקורם צו שט־נערן די שאסונג סון ה ו י ך־ק י נ ם ם ל ע ר י ש ע םעאשער-שטיק. דער קאנקורם װעם געסירם װעק לוים סאלננד־קע בא־ דינגוננען: 1. די טעטע סון די םיעםעם װערט איבערגעלאץ צום אויס• װאל םו1 די שר־בער. פם װעלן אננענוםען װעק םיעסעס ם־ סון םאװעטישן לעבן, ם־ סון דעם אויםלענד שן. 2. צו םרפםעריק די בעםטע דראםאטישע װע־ק זענען בא־ שטיטט 10 םרעםיפם םאר די 10 בעםטפ דראםעס, װאם װעלן צוגעשיקט װערן. 3. די םרעם עם זענען צעט־לט אין דר־ קאטעגא־יעס. די דראםעם סון דער ערשטער קאטעגאריע זאק באלוינט װערן טיט 15 טויזנט רובל יפדע; די דראםעם סון דער צװ־טער קאטעגאדיע ־־ םיט צען טויזנט רובל; די דראםעם סון דער דרישער קאטעגאריע — םיט סינף םויזנט רובל. אלע םיעםעס דארסן צוגפשטעלט װערן דעם 1־טן נאװעם־ בעד, 1933. צו באטראכטן די םיעסעם און אויסצוט־לן די ם־עםיעם איז צונויסנעשםעלט נעװארן א זשורי, םיר נעס־נען דארט דעם באקאנטן קאםוניםטישן סירער און ״רויטן םראסעסאר״ א. א. םטעצקי; דעם סאלקם־קאםיסאר םאר בילרוננ א. ם. בובנאװ; דעם סארזיצער סון דעם םאװעטישן שר־בער־סא־באנד א. ם. גראנםקי; א. װ. לונאםשארםקין; דפם באריםשן םטאניםלאװםקי; דעם באװיםטן פיערכאלדן — אץ נאך אנדערע װיבםיקע טעאטער־טועדם און םעאטער־דירעקטארן. אין ראשנשארבאנד באמערקט זיך לעצםנם בכלל א װענדוננ אין דער קינםטלערישעד םעטיקיט. עש איז שוין דערעםן נעװארן די ד־ן־םראםאנאנדיסטישע ליטעראםור. םען זובט נישט נאר גוטע אידעאלאניע. םען בענקם נאך נוטער קונםט, נאך םאלאנט, נאך קאנען ש רי.יבן. דײטשע פארלאגן אפגעשטעלט צו פארקויפן ביכער פין ײדישע שרײבער ״דיש־ד״טשע שד״בעד װעק אויםנעשלאםן סון די סארהיט־ לערישיםטישפ שר״בער־פארײנען. װערק סון ײדיש־ד״טשע שרײבער װעק סון די סארלאנן נוסא ארויםנענימען שון שאדקויף. דער ״םראסיליען־סארלאנ׳ (װאם נעהערט צו נעװעזפנע ״רן— אולשט״ן) האם באשלאםן אםצושטעלן דעם סארקויף סזן ל. סויכטװאננערם ראטאן ״דער ײדישער קדיג*, צוליב ל• סויכטװאננערם ארויםטרע־ טוננ קענן די היםךערישע סארשאלנונגען און םאנראםען. צוזאמענפאר פון םאװעטישע שרײבער אויף דעם 20־םן ױני װערט צונויסנערושן אין טאםקװע דער אלסאדבאנדישפר צוזאםענסאר סון םאװעטישע שר־בער. דער םדר־ הױם : 1) אדײנשיד״װארם שון ם• נאדקי׳ 2) באריכט סץ ארנאניזיר־ קאםיטפם סון שרײבפר־סארײן. 3) די אויסגאבן סץ דער םאװעםישע דראםאסורניע, 4) דעד סטאטוט סון םאר״ן שץ םאװעםישע שר״בער, אץ 5) װאלן סץ דער סארװאלםוננ. די דעלעגאםן װעק געקליבן צז אײנעם סץ יעדע 10 שאד״נם־םיטנלידער. סןרקי און םטאניםלאװםקי םאקםים גא־קי איז אלט נעװאק 65 יאר. דער באריםטער רעזשיםער ק. םטאניםלאװםקי האם ארויםנעשיקט קק םארענםא סאלגנדיקע םעלעגראםע: