Literarishe bleter · 1933-04-28 · 17 (28.4.1933) · p. Seite 275

זײט 275;־טערארישע בלעטער נומ. 17 (468) אין לאטגאליע מיט דײן גרויל׳ארעמער נאטור ארום, מיט דיין אנװעלדערדיקער םביבה גדען אױסגעהאקט געװארן זענען דײנע װעלדער און טראנםפארטירט קײן פרייסן); מיט דײנע בלאטיקע, אײך זאמדיקע און גריבערדיקע פלײנען, מיט דיינע לאנקעס שיטערע >.ון װײניק-פרוכפערדיקע פעלדער; מיט דײנע אײנזאמע בעריאזקעם בײ די זייטן פון די װעגן א־ן עספנבײמלעך •) שיטערע, װאס װארפן אן אן אומעט; מיט דײנע לאנגע קיזלדיקע היגלען און ברײטע — טיפע גראבנס, װאם האבן קעגן אנפאלן פון שונאים אסאל — אמאל געדינט פאר װאלן און םראנשײען... ם׳איז ליב מיר אלץ בײ דיר: דײן מערכטנם ג־ויער הימל און דיין פארמאגערט — גרויע ערד; דיין ״קאדערס״ בארג און םאד, װוהין עם פלעגן זיך מיט כל המינים קונצן ארײנבאקומען די קונדײםים אין יעדער צײט פון טאג — צו רײסן עפל. און דײן לחלוטין גאר נישכ שולדיקער ״פראנצויזן-בארג״, װאס ס־האבן אים די זינדלעך די צעלאזענע געמאכט פאר א חטאים״בארג; די דעיפער ארוס דיר די קליינע, צ־כטיקע מיט די אויסטערלישע נעמען, פון סאנסקריט געבראכטע, דײן קלעקערעס, אשאטן, פיעטערניקעס, דרוקעס, דײן גראװינעס און זײלאנס; אפילו דער פארשײטער הויף דער שײנער פון פאראן, װאס האם אמאל מ־ר בײז געטאן; — — — דו ביםט מיר נא:נט, אייגן, ליב — מיט דײנע ״קאלנע-לוידזעם״••) די פאראומערטע, װאם האבן שטענדיק זיך געראננלט מיט די ״לעיע׳לוידזעם״ •••) דײנע, - געראנגלט אן שום זין און אן שום ציל, בלויז פון א װידערװילן אינםמינקטיװן פון ארעמען טײל צום רײכן (דאס זענען עס נעװעזן דײנע קאמפן, — פון אנדערע האםט דו נאך יעמאלט נישט געװוסט, כאםש לײדן האסטו אױםצושטײן געהאט גענוג פונדרינען און פונדרױסן); מיט דײנע ײדן פשוטע, ײדיש־װעלטלעכע און נאטירלעך-פרומע, צו אלע מענטשן צוגעלאזטע, טאלעראנטע, װאס האבן קײנמאל נישט געװוםט פון פאנאטיזם און אלעמאל געפילט זיך פרײ אין דיר, װי אין אן אײגענער מדינה, — דען שװער און פלײסיק האבן זײ געארבעט *) זסינע. •*) די י״ס םין נ* •*) **•)רג (יעביע). **•) די יײם םין סןי ״ א. י. ג^^דשםידם / 7;י?עו2 צו פײן שטעטל דעם #נדענק םון מײן הײםגעליבסער סר#ניש א מגעקוםעבער שץעםסער חנהלע ג^לדשמירס. װי טײער — ליב דו ביםט מיר, קרײצבורג — דאס שטעטל, װו איך האב צוערשם דערזען די שײן די ליכטיקע םון װעלט, װו ס׳איז מיין װיגנלע געשטזנען; דאס שטעטל פון םיין גרינסטער קינדהײט, פון מײנע חדר-יארן: - װי טײער — ניב — מיט אלע זיבן יתרוס נעמען דײנע: גערסיק, קראידזבאר:, קריזשבאר, ק־יזבארג, קרײצבורג, קארפבורג, קרוסספילס; מיט דיין לאנגער, ברײטער אומב־וקירטער ריגער גאם, װאס האלב אויף בארג און האלב אין טאל, ריס אירע אפנעצװײגטע קלײנע געםלעך׳ אײביק-בלאטיקע און אויסגעקריממע, װאס ציען צו מזרח צום ״מאשין׳שטיבל׳ — דעם שפאציר-פלאץ פון דער יוגנט בעתן דורכגײן פון די צוגן — און צום ״אשאטער׳ װעלדל און צ ם ״אשאטער״ הויפל, װו ס׳םלענן זומער שבת — ױם׳טוב נאכן עםן צונויפקומען די ײנגלעך - מײדלעך טרינקען כלומרשט מילך; צום ״הויף׳ פון דעם באראן פאן־קארף צו מערב _ דעם ליבלינגם-ארט פון די ״געכאפטע״ רײכע ױנגעלײט פון ״טאל״... און אלע ציען זײ פארביי דער אלםער שול און די ״מנינים״ אראפ — אראפ צו דער גענארטער שײנער דװינע, װי זײ, די געםלעך, װאלטן װעלן ז־ך אפטובלען אין איר פון זײער קויט און שמוץ... װי טײער׳ליב — מיט דיינע הײזקעס הילצערנע, אלטמאדישע און נידעריקע, קרומע — לאמע, מים דײנצ פרימיטױוע ״טראטוארן״ — די לאנגע — לאננע ברעטערדיקע ברוקלעך פון בײדע זײטן גרויסער גאס, ײו ס׳פלעגן זיך ארויסשיטן שפאצירן אין די װאכיקע פארנאכטן און נאך די מיטאקס אין שבתים און ױם־םובים, — באזונדערם אויף די ג א נ צ ע, ברײטע, שײנע בריקלעך פין די פאמיליענרײכע סןןלאמ אקס, כארײנם און האלםםאנס, צביונם, דרוקם אין בערטשיק מענדל דינה די ״מאדס׳, — מיט בונטע בענדלעך אין די לאגגע צעפ די ױנגע שטילע מײדלעך דײנע װונדער ׳ שײנע, װאס קוקן-אוים די אויגן די פארבענקטע נאך די ײנגלעך די פארפלויגענע פון שטעםל, ײאס סלעגן אויף א ױם-טוב בלויז צוריקקערן אהײם אין נאכדעם װידער באלד םארשװינדן — - — דו ביסט םיר ליב, א שטעטעלע, דו מײן —