Literarishe bleter · 1933-04-21 · 16 (21.4.1933) · p. Seite 265

זײט 265 ־ישערארישע בלעטער נומ. 16 (467) פאוװאלסונג פון װאושעװעו ליסעואםן-פאוײן פואסעס■ סױם קעגן דעס היסלעוישן םעואו ירי סןרװעיסוננ סון סןרײן פזן יידיסע ליטערזסן *ון זשירנ*ייסרן אין װערסע, תעיכער רעערעזענסירס רי נײססיקע עיעםענסן סון רי ײרן *ין סײין, װןם זענען בושעססיקס ווויסן געעים םין װיםגשעעס, ייםערעטור. סרעסע אין קונסם, הןס אין עיזןדענהןננ מיס די שענריעכע מעש־ס אין רײסשיונר, אויף ון עקססרער זיעינג דעם 27־טן מערץ ןגגענונזען סןיגנרע רעזןריעיע ז .דער םןרײן םין ײד־שע ייסערןםן אין זשירנןייססן אין װןרשע דערהו־נט זײן שט־םע אין סראסעםסירס ס-עריעך קענן רי אינידערהערסע ןכזרױת אין רדיסוה *ויף ײדן, אויף אינטעיעקטיולן, *ויף ןיע דעסןקרןסישע *ון סןעיוייססישע עיעמענסן, קעגן דער אויסרןסיננ סין דער איםןסהענניקער ורעסע *ין הײנטיקן רײםשיונד. רןס װןס קימס םןר *יעס אין יןנד סין דענקער און ריכסער שסעיט אין שןסן ר• נייטיקססע אוסירינגען םין מיסל■ ןיסער אין שטיענס עיײקעיסירן רי װעיט עי סינםסערניש אין נװןיד. מיר דערהוינן אינזער שסיס קענן יעם נײמןרישן נןרנןריים אין ריסן איע סרײהײסלעכע, רענקענדיקע אין ןרנעסנדיקע עיעמענסן םין רער נןנעער װעיס ייך עו סןראײניקן אין ורןסעםס אין ןנשטרענגען ויע נוהות איס ז־ו ןנטקעננעישסעין רער םינםסערער רעןקעיע. װןס ררןס *ינז ויעסען־. תיקזן-טעות אין .ייס■ ני.״ נימ. 13 זענען סורעסנםיעכט געװןרן 3 ארסיקיען װענן *. נןירסןרען. ןזוי װי איך נון וןרןנםװןרסיעך סןר די ןרסיקיען, װיי איך עסיעכע נרײזן סןרבעסערן, נדי םען זןי סןרשםײן װןס סען י״ענס יןוס. #גים דןס *ײנעיקע נייקיעכע װערק פון *ברהס גןידםןדען״ *ין .שויסית״• דןרף זײן .ניס דןס אײנעיק גליקיעכע װערק סון אברהס נןיד- סןדען *יז .שויסית״ .1836״ דןיף זײן .*188״. .ןסעננןך, י. קןך- דןרף זײן .ןסעננאך, ליקןק*. ״וריגישער- דןרף זײן ״סריגישער״. .אײגענסײכע סעןסער-ױני-קוס- דןרף זײן .אײנענסיםיעכע טעןסער־ ױנייקיס־. .ניס דערװעגן קײן אנעיקענוננ־ דןרף זײן .ניס דעיװעקן קײן *נע-קענוננ״. .וייםן־, .ויןם־ רןרף זײן .סיײםן־ .םיײס־ .רערינער זײנען *ויך מײנע סעןסעי־שסיקער״ דןיף זײן .דער־בער זײנען אויך אין ס״נע סעןםעי־שסיקער־. .סשערניןנןװ״ דןרף זײן .סשערניגןװ־ .ו שםײגי- דןרף זײן .* שמײכל״ .נןך * שװןכע גןירסןדען״זןך־ דןיף זײן .נןי ן שװןכע גןירםן- ײן-זיר״• .*סןוסיכי איז געװען * מןי״ דןרף זײן * ואסםוכי איז נעװען *סןי״• .סענסיסענס״ דןרף זײן .סענטימענס״ .סןמעישסשיק״ דןרף זײן .סןםיעשםשיק״. , זימןזיינערעװײנ סיש ייסן, *ויף װעיכע חרמות רוען, דןרסן מיר, *קסיןיז ־־ ײיז׳ שמידן די רינגען סון אינזער יעננס־קײם• דער ,סוקס״ סון קןעיזנעס נײו קןסעדיע איז ןן ססק * ן ע ס ן ו... װײם נןפ, װי װײם *יז סון דעם .עסןו״ ניזן עװײסן נןך איס. *ין נץ השמשות, שלינגענריק די סםען סון *ומסורםײדיעכע סןרדרוסן זןי מען װערן ןסנעהיס יסהות סון ןזעיכע .יינע־ װיען װי ן קןעיזנעס דערסןנםער רעסרימןנד. דער ענין הןס, דובם זיך, סןרדינם * ניסי סער ק ר י ם י ק, ען. סרוכסוננ, ןוקיןננ — איז נןד .שמועס״ *יז .ײיץ״ ז — םײא. נןשערס איז שײך. מיס *כשונג און סרײנסשןסם יויײ 8■ מארטװסק' א בדיוד אץ דעד#קוגיע חשובער פרײנט רעדאקטןװ־ ז עום .שסועס םיס *. קןעיזנע װענן זײן נײער קןמעדיע- נעס איך עו דעריוינן םיר עסיעכע שורות סןר סערזעניעבער דערקלערונג. רער דיכ״ 0<ר< וןי געזונם 'זײן, דריקס זיך *ויס, *ז *יך, דער *ונסערנעחתסעםער, עין *לם .שייער סון דןימןסןװן, זכרונו יברכח, געװיזן *יס נײז ניוס, -ןס כ׳הןנ נישם נעקןזס שױין ויידע רןין״ (ם׳הײססז םײנע און זינמונס מירקןװס). דערפון נןקומט זיך *ן *ײגדרוק םון אימנןנרענעעטער שסיידורשםיײ ק-ם, *זוי װי כ׳װןיס קײנעם נענן ז־ך נישס סארגונען דןס יענן *ון װןלס געװןיס *יץ *ון *יעםןי *רום *רײנשייננען אין םײן *ײנענער *ינגעװײד... הױת דער ייכםיקער ןנדענק סון םײן יערער אין סדריך איז ד| שיץ, ױערמןנט (הגס *ין ן שןםן סון אירןנישן נײ־םעם), וןי מיר דערלוינס יײן עועונענן, ןז סןקע װןסייי סןנםעיעםןנןװיטש דןימןסןװ — און זײן נןנעע שסה פון שוישויי-קו סס — הןס נעיערנס, ןז סעןסער-יענן איי עוזןסעניענןז נושסײן אויף דײן רעכס *ון געוענקען דײן סייכס ינני דער סבינה *ון דײנםגלײכן. ןס אין סײן קןמסעסענץ *יז עס עו נןהויססן, אוינ מײן ןרנעס אין .סןקס״ ןרום *יסער קןעיזנעס נ״עם םעוסער־װערק *יז נעװען ן מוםםער... סון קיײניעכן עגןעענסרמם, *דער * נוװײז פץ *נדערע .זןבן״ און *וינ אץ נץ * אים־ד פון סײן רנין - סן װי *זוי זעם דן *ויס די ענס ש ם ר״ זןין װעגן דעס, שסעסער ןדער םריער, רעדן * נ ד ע ר ע ז *נער *. קועיזנעס .הכםה״ װענן סײן .נ״ז ניוס״ איז דן יחיוםין נישס אויסן ןרס *ון *נסןיוס אוסנונרינדעס. נדי נישס עו רעעענזידן (װי דער דיכםער װיי עס נישס) מײן אײ־ גענעם ססעקםוקי, װעי *יך דן גישס נןקעמסן - *ון נישס םונקעיןנירן — די *יגעםײנע מײנונג, ןז סורקןװ הןס ו ר ע כ ס י ק נעשסייט .ײעריםקרויסן״. אץ סריװןסן שסועס סיםן אויםןר הןנ איך, *ים רעזשיסער, נעזןגס, וז די סעעגע עװישן .ס־גקישסײן״ און .װעריסקרויס״ הןנ איך רעזשיסעריש געזען סין שןרםן נרןסעסק, *נער ז• םירקוײ *יז עי אינדײײדועי, *ין װײי איך הןנ אים נישס געװןיס שסערן, חןס זיך נןקומען *ן אינםען־סןטיװ אויף * נןזעװקעי סעמע א-ן קןעיזנעס קן- מעריע. *וינ * ם ד י נןסערקוננ םײנע הןס דער ריכסער *גנענימען סאר .נײז נייס״. אמ עס .. דיכסערישע סןנסןזיע. מער ןנער קײן שים נרינס עי זעין .נײז ניוס״, הןנ אץ *ים :ישס נענענן - נ ש י ם א ו פ ן נ י ש ם, *ין — זײן גןנען רעסרעםיןזו נעס אץ ןן װי... * .סןסש״ *ון ןן אימסןרדינסן. סןקס• דר״ שורות װענן .סןקס״■ נישם אמת ז דער .סןקם״ דןיף יענן און ק * ן י ע נ ן — מען םוז אים נרעננען קרננות און גרויסע קרננות. קרננות נויסיקע, װײי אום־ נײסיקע קרננות זענען נרבות יכסיח — דןם סןר סען נישםו *נער יעדער ןרנןנישער ןוסיזם מיז הןנן זײן ורןקטישן נןרן, סיוקסישן סיןן *ון ריכסונג... הןרץ ןן קןס, ןן הענס איז נישט קײן *רגןניזס. *ץ הןנ שוין יןנג נןסןגס, *ז *ין דער ײדישער קינסס הןנן די א־ועען נישס קײן סירער, און די סירער _ קײן אידעען... עם זענען די יעעסע יןרן אסשר סארןן אויסנןמען סון ועס ניסערן כײ, *נער י דער נסןקס״ נעהערס נ י ש ס עו די נייקיעכע *ויםנןסען, לײדער — נישס. סרענס זינע סרןקסישע .סירער״ נחרם, װןס י*ויםנ*נן״ז װןס ,י־ןגרןם״ ז מען הןס דערזען װויי .געשעססי״ *ון נעחןלם כןון דעם לװיתן, ןסייו נישס יײננדיק קײן הועאות ױץ נרעג סון ים-הקסן... יןזס זץ עס נישס. איז וער .סןקם״ ןנגעװיון אונז ןיע נײדע װינטן סון ניסערער עוסעייקײס... יןמיר דערעײין דעם ערשסן ס ן ק ם םוז .סןקס״ : דעם 10״טן מערץ עו דער ערשסער סרעמינרע — אין ערשסן *וינס — מןנן וי נעלי׳נאים סון סעוסער .סקןיו• סןרדונגען וןס טעןסער אוץ... ן נןקס... און דער .סןקט״ הןס ז״ן ערשטן סןרחאננ אויסגעהוינן... גןך 10 *ין ןװנס — װןס זןי םען דן נ ן ך רערעײין *ון םוריך ז״ן ז