Literarishe bleter · 1933-04-21 · 16 (21.4.1933) · p. Seite 256

ליטערארישע בלעטער נימ. 16 (467) זײס 256 דער אמאליקער לעבנם־שטײגער און עם איז געגעבן דער םטיל און דער ארט-רעדן פון זןםאל. *דיטריך םון בערן״, ״נעזעלן הילדענבראנטי־, .ריטער זיגמונם און זײן געליבטע/ ,שפואל■ בון/ ,המבדיל-ליד׳ - דאס אלץ ויאם איז אונז באקאנם סון ליטעראטור׳געשיכסע, זענען דורך אפאטאשון אױםגעלעבם, זענען באװאקסן מיס פלײש און בלוט. און םאר א קרעםטיקע שטריק, און סאר א קאלירםולע בילדער און סאר א פרעכטיקע גע■ שטאלםן זענען געגעבןז און דאס טעמפא םון דער דערעיילונג און דאס טעמפא, ווי עס װיקלט זיך םאנאנדער די האנדלוננ, די אקציעו יעדעס קאפיטל, יעדע סצענע, יעדער עפיזאד זענען אמתע מײםטערשטיק פון גאר א הויכער מדרגד, י. אפאסאשו שלאגט דא אן גאר א נײעם װעג פאר אונזער געשיכטלעכן ראמאן. ער קוםט באװאפנט מיט גאר נײע, ביזאהער נישט■ געדאכטע קונםט׳מיטלען. ער דעקס אויף אין דעם ײדישן אםאל נײע מאמענק, רײן׳װעלםלעכע, שטײגערישע, ער גיט א תיקון פאר יידישע נעפילן, לעבנם־םיטואציעס, ײדישע לײדנשאםט, װאס זענען געװען םארבארגן, און םארהוילן םאר די ײדישע נעשיכט׳שרײבער. ,א טאג אק רעגענסבורג׳ און ,אליהו בחור׳ — דאם זענען נישט בלױז מײסטער-װערק, נאר אויך א נײער פארמעםט פץ גרויסער קולסור-געשיכטלעכער באדייטונג. פון די פראגער לצים. אין זעקםסן קאפיטל םאלט אפאטאשו אק גלענצנדיקע שטריכן די ײדישע םרויען און בעיקר די אלטע חתונה־ביםערין, — א זקנה. - אן אויםגעצײכנטע מאנומענטאלע געשסאלס, א פארבנרײכע געסעל פון װאר און פאנטאזיע. אין דעם זיבעםן קאפיטל שטײגערט די שמחה אין שענק אלץ מער, עס קימט אן רעכלץ, די פרוי פון ר׳ לעמלין זאקסע, און רײסט אװעק איר מאן פון רויזלינס ארעם. אין דעם אכטן אץ לעצטן קאפיטל <װאס מיר דרוקן איבער פון היינסיקן נומער אן אין די .ליט. בלעטער׳) װערמ געשילדערם די פרעכטיקע חתונה ביי דעם גביר ר׳ שלמה בלאסער. — די צװײטע דערצײלונג ,אליהו בחור׳, װאס קומט אין בוך, באשטײם פון דרײ קאפיםלען — .א פאשקװיל׳, ,דער מײנסטער גײט פארקויםן א בוך״, ,בײם קארדינאל׳. עס זענען דא געגעבן דרײ פראכטפולע עפיזאדן׳שילדערונגען פון אליהו בחורם לעבן. עס זענען ארויםגעבראכט עכט׳קינםטלערישע ביל■ דער — פארשײדענע מאםענטן פונם אמאליקן יידישן לעבנס■ שטייגער. י. אפאטאשו דערגרײכט דא מייסטערישע שלימות. ער 1 ־ י י האט אויפגעבראכט פון דער פארגאנגענהײט שטיקער שטאף, אלטע שסות, זײ באלעבס, זײ פארקערפערט אין אימפעטפולע בילדער און געשסאלט;. און דערבײ איז נלענצענד אויפגעהיט 'וסף א$9םא'1£ / טז־יאדק א טאג א י ן דעגעבםפודג (פ ר * ג מ ע נ ט*) לײט, װי הײשעריקן, זענען באפאלן די װאכשטוב, ם׳םאנצהויז, דעם ברונעם. שטאטישע געמײנע לײט האבן זיך געקליבן םארן טויער, װו ס׳אײזן א ז געװען אויםגעהאמערט, װי לעקעכלעך. אומעטום מאנסבילן, וױיבער, קינדער. אזא הילוך, אזא אײדלגעשטײן און אזא עשירות איז אין רענענסבורג נישט געװען צו זען, מחותנים פון װערםיזע, םון פראנקפורט-אם-סײן, םון װין און דערעיקר פון סםאמבול. װו א קער - סאמעט, זײד. װו א בטק - מאנםלען גע• שםיקט םיט גאלד, מיט זילבער. ברייטע שפאניע נארטלען. שװארצע, װײםע, רויטע. טירן האבן נישם גערוט. װייבם-םאלק האיז געהאלטן אין אײן גײן, אין אײן קוםען - ױנגע, עלםערע, זקנות, דימענטענע אוירינג ביז איבער די געםליטערםע אקםלען. אויף די געפאםטע ארבל, ארום די האנט-געלענקען גאלדענע מאניעלן1), באזעצט מיט פריזאנטןג), מיט שמוראקן, מיט רובי■ נען. פערל - פולע העלזער. קרעלן בורשטינען פיט נאלדן-גילדן דראן געהאנגען. - פעסלין, - האט א מײדל ארומגענוםען איר חברטע, - װאם איז פעסליןז װאס אזוי אן םוםיקז - איך, - האט פעסלין אויםגעהויבן א פאר שװארצע, םרויעריקע אויגן, - קײן קנאה, װאס איך קיין מםון האצ, קײן דימענטן האב, קײן זײד, קײן סאםעם האב, מײנע קלײדער אלםע לומפן? - האם זי א װיש געטון םיט דער האנט איבער דער קני - מאג א צװײטע טענות האבן! הערסט, יענםל, כ׳האב גרוים לוםט צו קרעלן. רויטע, ריץ-רויטע קרעלן, וױ האנאװערם סאכ■ טער, םײגלין, טראגט. - קרעלן ז-האבן די רויטע ליפן בײ יענטלען זיך א שנירל געטון מיט ביטול, - דערםאר העטס אויך קײן דאגות האבן! אן קאטאװעם, פעםלין! כ׳מאג נאר לוםט האנן, װעט מיר בעילאםערם משרת שענקען. - װער דער שײנער פארשוין דײנער, זלמןז - האט פעסלין געוױזן אויף אײנעם םון די רײםערם בײם םױער - מאגםט דעם משרת די אויגן אײםפיקןז די ײדן-גאס, װאס האט געפירט צו בעלאסערס הױף, איז נישט געװען דורכצוגיין. דאם אייזערנע טויער ברײט צעעםנט. פון בײדע זײטן טויער - צװיי רײטערס אין קורצע רעק• לעך, אין געפאלטעװעטע קני־הויזן, אין היטלען, װי גלעקער. אלץ פרן רויטן סאמעט. איבער די רעק• לעך - שװערדן. דאס האבן די רייטערס - בעלאסערם איבערגעטוענע פשרתים - קריקנעהאלטן דעם נישט נעבעטענעם הםון, װאס האט געקריבלט, געװיבלט. די מויער, א געבוי פון רויע, פירעקיקע שטיינער מיט טורעמלעך פון אלע פיר זײטן, איז געשטאנען טיף אין הויף. די שטײנער, באװאקסענע, אפגע■ שאסענע, האבן זיך געהאלטן אין קרישלען, וױ די געבײדע וואלט געווען א פלינל פון אן אלטן םארװארלאזטן שלאס. דער הםון האט זיך געקליבן'פון'אינדערפרי אן. ארימע• •) קעסיםל 8 (*ין יעעטער) סון דעם נײעם ניך ,ע סןנ *ין רעגנס־ נירג״, װןס *מ עקערסם דערעינען *ין ניי׳יןרק. י. עעעטעסו מילדערס דן דעם יעגנם־סטײגיר פון דעם ײדיסן יעגן *ין דײםסיענד עוריק סיס 9 םיר הינדערס יןר, ער גיס *גיך דעם אמ9$יקן *רס רעדן מין ד• ײדן• אין דעם קעעיסל װערס געשילדערס א חתינה גײ דעם רעגענסנגרגער גבירס ס$בסער. —