Literarishe bleter · 1933-04-21 · 16 (21.4.1933) · p. Seite 254

ליטערארישע בלעטער נומ. 6ו י467) זײט 254 געזעלשאםטן, גו דעד ײדישער פרעסע אץ בו אנגעזעענע קול• טור־טוער א שריםט, װןןס גיט םך־הבלען םון דער יידישער קולשור-באװעגונג און ברעעט דעם אויספיר, אז עס איז געקומען די צײט צו ארגאנױירן א בענטראלע ארגאנױאביע םאר דער יידי• שער װיםנשאםט. ס׳אױ געשאםן געװארן אץ בערלין א איניבי• אטױו׳גרופע, װאס האט סאנאנדערגעשיקט זיירקולאר-בריװ, זיך פארבונדן מיט די קולטור־ארגאניזאציעס אין םארשידענע לענ• דער, אפגעדרוקט א בראשור ,די ארגאנױאביע םון דער ײדישער װיסנשאפט׳. דעם 12-7 אױגוםט 1925 איז אפנעהאלםן םיט זײן אנטײל די פארבאראטונג װעגן װיםנשאסטלעכן אינםטיםוט. עס איז אינסערעםאנט דערבײ בוצוגעבן, אז אײניקע םון די איצטיקע פירער פונם אינסטיטוס האבן ארויםגעװיזן םסקות צו שטיפס איניציאטױו און שריםטלעך אץ םינדלעך געפתװט אם• צושוס.כן שטיפס דראנג צו שאפן דעם ײװא. נאר דער טיםער גלויבן און עקשנות פון נ. שטיף האט אים, איבער די ,ניכ■ טערע׳ רײד פון די געניםע און דערםארענע טוער, געםריבן פארצוזעצן זיין ארבעט לטובת דעם געטרוימטער צענטראלער װיסנשאפטלעכער ארגאגיזאציע. אונזער אומנארמאלער צושטאנד םץ ײדישן לעבן האט געבראכט דערצו, אז נחום שםיף, אײנער פץ די הײםםע בא• גײסטערער פון ײװא, האט געמוזט די אנגעהויבענע ארבעם איבערלאזן אינסיטן און עוקר זיין אין 1926 קײן קיעװ. די ערשטע יאין האלט ער נאך אן א פעסטע פארבינדונג מיגץ ײװא, אינטערעסירט זיך מים זײן װוקם, םארעםנטלעכט וױכטיקע ארבעטן אין די ,פילאלאגישע שתפטן״ פון ײװא (אץ באנד 1, 2, 3, — דערשינען אין 926<—1929). אבער שפעםער, אונטער דעם דרוק פון די ארטיקע אומשטענדן, װארפט ער נישט אײן מאל א שטײן אין דעם בנין, װעלכן ער האט געהאלפן צו בויען. אין ראטנפארבאנד זעצט פאר נחום שטיף זײנע סילאלא• י ״ ▼ י ▼ ▼ גישע און ליטעראטור־געשיכטלעכע ארבעטן. ער שטײט אין דער שפיץ פון דער ,פילאלאגישער סעקציע בײם אינסםיטוט פאר ײדישער פראלעטארישער קולטור״ (פריער געהײסן ,קאםעדרע פאר יידישער קולטור בײ דער אלאוקראינישער װיסנשאםטלע• כער אקאדעמיע׳), ער גיט ארױס דעם זשורנאל פאר ײדיש שפראך׳װיסנשאפט ,די ײדישע שפראך׳ (שפעטער אנגערוםן ,אויפן שפראכפראנט׳), גיט ארױס א כרעםטאמאטיע ,די ײדישע עלטערע ליטעראטור״, א בוך ,יידישע סטיליםטיק׳ (ערשטע םעריע) און םארעפנסלעכט אין דער סאװעטישער פרע• סע פיל ארםיקלען, אפהאנדלוננען װעגן פארשײדענע ליטערא• רישע און פילאלאגישע פראגן און פראבלעםען. נ. שטיפן אױ שוין נישט אײן מאל אױסגעקופען זיך צו שלאגן ,על חטא״ אץ ראטנםארבאנד אויף די אײגענע זינד אץ פעלערן, װאס ער איז באגאנגען נישס נאר אץ ,םאשיסטישן׳ ײדישן אויםלאנד, נאר אויך אין ראטנםארבאנד. אים, דעם שטאלצן און םארגלויבסן אין זיך, איז אײסגעקומ#ן צו הערן פון .לעניניס• טישע״ קענער שװערע פארװורפן, און ער האט זיי געמחט אראפשליננען, און באין-ברירה דאם אנגענומען פאר ליב. זײן וױםנשאפט׳ארבעט אין קיעװ האט ער אזוי געשטעמפלטז ,די פאקטישע אײנשטעלונג אין דער ארבעט אױ געװען, איבער• הויפט די ערשטע צײט, אין א גרויםער םאס א ק ל ײ נ ב י ר־ גערלעכע, ״דישיסטיש׳פ אלקיסםישע. דאם האט זיך אויםגעדריקט אין דעם, װאם די שפראך האט םען גאנץ אםט באנומען נישס װי א געװער פץ קלאםנקאמף, נישט װי אן אינםטרומענס םון דער קולטור-רעװאלוציע, נאר װי א נאציא• נאלן זעלבסטצװעק״... — ,עס אױ נישט געםירם געװארן — שרייבט װײטער נ. שטיף - קײן שום קאמף קעגן בוחשואזע קינדערהײמען מיט ײדיש אלס אונטערריכט־שפראך. נאך דער רוסישער רעװאלוציע םון 1917 גרינדעט ער מיט אײניקע חברים די ,פאלקס-פארסײ״ און גיט אדויס אין פעטערבורג מיט י. עםרויקץ א םאלקיסטישן װאכנבלאט .דאס םאלקסבלאט״. 1918 סארט אריבער נ. שטיף קײן קיעװ, װו ער איז אײנער פון די מיטגרינדער םון דעם ,םאלקס-םארלאג״ (צװאמען מיט װ. לאצ• קי־בערטאלדױ. פארעםנטלעכט א פאפולערע אסהאנדלונג .ײדן אץ ײדיש, אדער װער זענען ,ײדישיסטן׳ אץ װאס וױלן זײ? — פשוטע װערטער פאר יעדן ײדן*. אין א גלענצנדער אײנ• םאכער שפראך גיט ג שטיף א באנרינדונג פון דעם ײדישיזם און צײכנט-אן די אויפגאבן פון דער מאדערנער קולטור׳באװע• גונג. אט דאס ביכל איז דערשינען, אינגאנצן און קאפיטלעכװײז, אין םארשײדענע לענדער און געדינט אלס אגיטאציע פאר דער ײדישער שול־באװעגונג. אין 1920 האט ער אנגעשריבן אן אפהאנד• לונג .הומאניזם אין דער עלסערער ײדישעד ליטעראטור׳ (א קא• פיסל ליטעראטור־געשיכטע). די אפהאנדלונג איז געלײענט גע■ װארן אין קיעװ פאר די ײדישע שרײבער און קולטור־טוער. נ. שטיף האט זיך אויך באטײליקט און א רײ םעקציעם פון דער ,קולםור־ליגע׳ אין קיעװ. שוץ אין יענער צײט האס אנגעהויבן צײטיקן בײ נ. שטיפן די נויטיקײט פון א צענטראלער ײדישער קולטור־אינםטיטוציע, װאס זאל זאמלען אלדאס שאפן פון דעם ײדישן פאלק. ער האט דאן אין 1919 אנגעשריבן פאר דעם קריטיש־ביבליאגרא• פישן זשורנאל ,ביכער-װעלט״;ארויםגעגעבן אין קיעװ דורך דעם ,קיעװער פארלאג׳ רעדאקטאר ג. מײזיל) א גרעסערן ארטיקל ,א ײדישער ביבלאגראפישער אינססיטוט׳. צוליב דעם, װאס ,ביכער-װעלט״ האט אויפגעהערט צו דערשײנען, איז דער אר• טיקל פארעםנטלעכט געװארן אין זאמלהעפט ,קולטור-ליגע״ (װאר• שע 11921. אין דעם ארטיקל װערט אויספירלעך באהאנדלס די נויטיקײט צו ארגאניזירן א צענטר פאר דעם ײדישן שאפן. ,ס׳איז שוין צײט — שרייבט בעל־דמיון — צו באשאפן א יידישן ביבליאגראפישן אינםטיטוט, װאס זאל מיט א װיסנ• שאפטלעכער מעטאדע פירן א סיםטעמאטישע ארבעט פאר ײדי■ שער ביבליאגראפיע״. אט דער ארטיקל איז נעװען דער ערש■ טער עטאפ פון נ• שטיף צו זײן חײטערדיקער ארבעט (אין עטלעכע יאר ארום), געװען דער שטויס צו שאפן דעם יידישן װיםנ• שאפטלעכן אינסטיטוט. — אט דער ארטיקל האט נאך ביז איצט, װען עס עקזיםטירט שוין דער ייװא מיט זיין פילאלאגישער סעקציע און מיט דער ביבליאגראפישער צענטראלע, — נישט אנגעװוירן זײן אקטועלקײט. — (192 םארלאזט נ. שטיף, מיס א ריי אנדעיע יידישע שרײ׳ בער און קולטור-טוער, דעם ראטנפארבאנד. ער באזעצט זיך אין בערלין, װו ער הויבט אן א זײער פראדוקטױוע ליטעראטור־כע■ טיקײט הן אויפן געביט םון ליטעראטור• און שפראך־םארשונג, און הן אויפן געביס פון איבערזעצינגען. ער פארעפנטלעכט אין .צוקונפט״, ,ביכער-װעלט״, .מילגראם׳, .די ײדישע פילאלאגיע״ א. א. גרעםערע פארשונגם־ארבעטן, װי אױך קױטישע ארטיק׳ לען. ער זעצט איבער אויף ײדיש מ. גידעמאנס ,יידישע קול• םור-געשיכטע אין מיטלאלטער — ײדן אין דײטשלאנד, דאס 14 אץ 15׳טע י׳ה״; ,אהרן אױאקס אויטאביאגראפיע״; ש. דוב• נאװס ,די נײסטע געשיכטע פון ײדישן פאלק״. ער פארעםנט׳ לעכט א בוך .פאגראמען אין אוקראינע — די צײט םון פרײ• װיליקער ארמײ״. — אײנע פון זײנע װיכטיקםטע אױפטוען — איז זײן איניצי• אטיװ צו גרינדן דעם ײדישן װיסנשאפטלעכן אינסטיטוט. אנ• הויב 1925 שיקס נ. שטיף םאנאנדער צו א רײ ײדישע קולטור•