Literarishe bleter · 1933-04-07 · 15 (7.4.1933) · p. Seite 233

זײט 233 ליםערארישע בלעםער נימ. 15 (466) בינע מיט איר קלײנװארג, װןם וױל זיך דװקא נישט האלטן אונטער איר ,קרינעלינע״ און װכט עפעם מער װי א קער, װאלט איר זיך ,געשמאלצן אץ נחזז׳. אין װען איר זענט נאן װערט בײ גאט און זעט דעם עכט םאלקססימלעכן באלעט, װען איר זעט װי הענדעלע קאזאק גײט א קאזאק און דעם כירות■ טאנץ פון דער װײםער גאנז און װען איר זעס, װי די װײסע לאדט אײן דעם אינדיק טאנצן, און דער אינדיק בלאזט זיך און גײט א ברוגז-טאנץ, װאלס איר מיר מודה געװען: אויב ם׳איז באשערט דעם טעאטער בכלל און ײדישן טעאטער בסרס א תיקון, איז דאם נאר דורכן קינד. איר װײםט דאך, אז אמאל, װען מען איז געװען אין א םארלעגענהײט און ם׳איז געװען קריטיש שבקריטיש, האס מען אפגעשטעלט דזןס קינד און געזאגם אים: בסוק לי םסוקך... מײנע םרײנט םארזיכערן מיך, אז דאם איז דאס ערשםע אמתע ײדישע טעאטער, װאם זײ האבן די זכיה צו זען אין ריא, אז דאם ערשטע מאל זען זײ אן אנסאמבל, װאם מען מעג אים אויםקושן םון קאם ביז םיס און ביזן מינדעםטן נע• געלע. עם גײט סיר נישט אין לעבן דך צו אמפערן מיט זײ און אפװענדן. זאל זײן אזױ. מיט הארציקן גרוס אײער א ■£ט"נ3ארג איך האב אין דער ,פרײער ארבעטער-שםימע״ געשריבן, אז אליעזר שסײנבארג אױ אײנער פון די גרעםטע ײדישע שרײבער, האט זיך מיט מיר ה. לײװיק געשפארט, װיל איך טאקע זאגן, אז ער איז אײנער פון די גרעםטע ײדישע שרײ• בער און — מאכט סאר אים א פלאץ נעבן מענדעלע מוכר םפרים, שלום־עליכם אץ נסתר... נןפפדקוננ: אנהוים *■ריל 1932> איז ם״ן רערער אין טר״נט אריעזר שטינבארנ געשטןןרבן, אץ דעם םויט װעט שוין בע םער גע־אטן אים אויםציקעםםן זין םארדינטן ■ראץ... מען אױ זי חושד אין ,בסה שיש בה״ מעט: איך קאנקוריר מיט אײך אץ לשון קודש 1) זואם װײםט איר? איר, װען איר זענט דא געװען, האט דאך געהאט .גלגול שלג׳י אין פארגלײך מיט דעם גיהנום, אין װעלכן מיר שםעלצן זץ שוץ רעם צװײטן חודש. און בײ דעם אלעםען, זײ א בריה אץ שרײב בריװעלעך: כ׳האב א פאר מאל געפרוװס, איז די פען, נישט סאר אײך געזאגט, חלשות געבליבן צװישן די םינגער. איצט, דאנקען און לױבן יאסקי דעם טויבן! שזין אי■ בערגעקומען. נאכדעם װי עס האבן א זעץ געטון די שלאקם• רעננם, און ריא האם זיך אביסל אפגעקילט, אויםגעהערט צו פײערן, האט אונזער שלום׳עליכם־שול געפײערט איר שלוס םון צװײםן לערן־יאר. דעם םאריקן זו,טיק אױ אויםגעםירט געװןןרן ,מײן װײםער האן״ (קוקוריקו) אין םאלאן םונם קלובינימנאםטיק. סארטאג, צו דער באשטיטטער שעה איז שוין דער סאלאן גע• װען געפאקם, װזץ ם. (א באריםסער שוישפילער — י. ב.) זעט דאם, אוי, װאלס ער געװען מקנא געװען מײן נײן־יאריקן סטאר! עס װאלט אים, גלויב איך, םאר קנאה געװען געװארםן אין א נײן יאריקן קדחת... םיץ צוציק האט באװיזן דאם, װאם ער, דער װילנער םטאר, האט נישט געקאנט: אנםילן דעם גרויםן סאלאן: און אז דער םארהאנג האט זיך גענעבן א הױב אויף, און מײן חברה האט זיך גענומען שפילן ײדיש טעאטער, איז דער גרױםער עולם טאקע געפלעםט געבליבן: א שאד. ליבער באטאשאנסקי, א גרויםעד שאד, װאס איר האט נישט געהאט דאם םארגעניגן צו זען, זוי מײן װײםער האן האט זיך אויסגעפליגלט אין דער אריגינעלער .פאנטאזיע״, װאם כ׳האב פאר אים צונעטראכט, אײנםיסלדיק זיך געטץ א שטעל אויף דעם הױכן לײטער און הילכיק אויף זײן גילדן קולכל ארײנ• געזאגט דעם עולם און דערצײלט אים דעם פםוק! און אן עברת א גרויםע עברה, װאם איר האט נישט געזען םײן אינ• דיק ר׳ ממדיק, אזא קאמיקער דארף םען אויםפארן א װעלט צו געםינען! נו, און םיין הון םים די ראבע הינדעלעךו שוין גארנישטז װען איר זעט, װי זי האט זיך אומגעםירט אויף דער א?'עזר שםײגבארג מ ש ל י ם * וזונגע־יקם נעבעך געםעקעט, געגארט, אין אויף זץ ננאד אץ דער ■ינםטער געדארט, ער זאר א ■אר טראםנם כאטש לאץ םאר אים אין םין אייטע־, נאר דאם איז נאך נארנישט, הערט װיסע־! ער האט דאך םין הא־ץ םיר צעע־אכן, ם־ן קינדערע נאך נים נעודארן ■׳ר דאכן - אץ ער דאם נעםירט צו דער שחיטה! גדארט, צו דער שחיטה! דאם ערשטע, דאם צװײטע, דאם דריטע!.״ דעם היםר נעוט דורך א טראםט: — און דו האםט געלאזט זיך אלץ םעדקן? — נעראזט? — טע האם דאך דיר הערנער נענעצן, צי האםטו םיט זײ ניסט געשטאכן? — הלילה. — טע האט דאך דיר שטאלערנע צײנער געשאנקען, צי האםטו טיט ז• נישט נעע־םן? (דער היםל װיל װיםן!! — איך װאלט דאך דערטאר איצט נעבעטן םחילה. — — פאר דעם ב־ת-ד־ן שד מעלוז שון אלםן ביח עולם א שזארצע קרא טליט אין ואםשם טיט די ■ליגל אץ שול־הױף: נאםם קנעכט שלםה זלםן, דער כשדער ײד — אים אגנםטן באשלאנן, ער ציטע־ט אץ שרעק װי א לולב, טץ זיצן םלאכי־חבלה צים כית-דין של םעלה נעטירט. װאם איז דארם?... בײם לעכן׳ םיר דאכט זיך קײן טלינ אויף דער װאנט ניט גערירט... א לאדעכץ םיט אים האם זין קו, געדעכםיקײט װיל זי, אז דא ניט, אױ װו? דער אםת זאײ לעכע־ן בערג, װי די הערנער טון זון דעם שװארצװאלקן. — זי טענהט: ער והאט םיך׳ רב שלםה, נעמאלקן׳ איך האכ אים די קלײ טץ די בינער נעניבן שאר אים, טאר זין װײב׳ טאר קינדער די זיבן. און םץ קינד, טײן אײנציק טאדשטארט,