Literarishe bleter · 1933-04-01 · 14 (1.4.1933) · p. Seite 225

זײס 225 ריגוטואגײפיט בלטגזער גגמ. 4\ <465) 3׳יד״ר־ וו/ב7*ט=ליט/1ד־אטגד ס בגיריעיט בטדאגןזגיפיפ בײלזטיריפסיג ספ־סיפר גטר\רסימ סיאג פ\\ יא\?\9ארא אין דעד פעדאגאג־־טש־ צ־יטיט־יםט, זואם זרג־ט את״םגע־ נעבן דודכן פ.י־ר־יעז :־■].־,־;:ם־כדג־כטעד־וום;עש־געז -־י * ד־״־נזוז פון איע פעראגאגישע צ־־עיגג־־פטז, װאס יזענעז דער־ט־נעז א־ז פ־־צן א־; ־אי־ 1331. ז־־ע־ צא־ דעדנ־־יבט פ־ז 83. דע־פ־ז אי; דעד פי־א־־צע־ יעפ־א־ 73 אוז 10 א־ן אנדערע םם־אבן (א־; י־דיש רריי.■ ״ד#גס ע־;ד״, ״ד־ :־יע ־צוא״ ״א־נזער ין־נר״). דעד ט־דאזיב פ־ן די פ־״ייעע זדי׳ט׳בר־פטן (װאס טייצן ז־ך א־ן ״דא־ פעם־אגעיע אע־ער־אדנאיגע;, א־ן װ־כצ־באפטדעבע אאכעטי־זחפעדא־ :אכ־םע, ד־ידאיזט־יבע א. א.) באט־עפט פון 500 ביז 44.000. א סאי״נעם מ־־אז־ב וזאב; ם׳רוב די צ־יביב־־פבז מאה דעד־ביי־״עז אריח דעד ם־א־ו־נץ. א חיץ דעם זעגעז א־ז יא־1931 דעד׳טיבעז 15 צייטשדישטן פא־ ה־נדע־, 31 בא־ אסאדעט־־טער ־סועט און א־פער 200;ע־בד־בעכע, העקטא־-־אפ־הט,;עדדוקמע, ארו־םנענעבן דודך ־ב־ר־ע־ םון כו־טי-ב.־־). די סארשמרײ)סי\\ג מ\\ מי\?רער ר\אזמ \\ער? אין;־ו־־אדק זענען פארעפנטדעבט נעװאדן ציםעדן װענן דעד פאדשםדייטוננ פון די װעדק םון באריםטן אםעריקאגעד דאנ־אניםט ם־נקצער צואים. דאפ װערק ״בזעין סט־יט״ איז זינט 1920 םאר־ ־בפדײט געװאדן אין 723.473 עקז.; דעד דאםאן ״בעביט״ איז זינט 1922 פאד־בפ־־יט געװארן אין 383.316 עקז.; ״עראוםםימח״ אין 290.834 עקז.; ״עצטעד גענט־י״ אין 403 טויז. עקז.; ״דאדם־ װאירטה״ אין 91.895 עקז.; די אצע 5 ראטאנען האבן אריקגעט־אנן א םנום פון איבעד 3 מיציאן דאצאד. אי\ ראמגרגמראגד גײמ ממ\ באגרטג1ט\ו\ רי אאר '\גירײמ\ עס איז אפגעדאצטן נעװארן א םפעציעצע זיצוננ םון דעם אדנא־ :יז־ר־קאט־טעט פ.־:ם פאדײן פ,־ן די רוםישע סאװעטישע שרײבעד״ װע;ן דעד פדאגע םון עביצײען. עם א־ז אדוי־םנעטראנן נעװארן א רע־ זא־צוצ־ע, װאס װעט אד״כברעננען אן אדדענונג א־ן אט ד־עם ״נעב־ט י שון די יווביצײען. עם איז באשצאםן נעװא־ן, אז ױביצײען קאגען אײננעאדתט װערן בצויז אין דרײ פאצן — צען יאר, צװאנציק יאר און םופציק ־אר. — ק״ן שום אנד־ע־־ע ױביצײען װעצן ינ־שט נזצומען װעדן אין אבט — דעד שד־םטשטעצעד האט זיך רי פוצע ,־עבט צו םײערן זיך אזיך אנדערע דאטי״ס א־ן ז״ן צעבן א.־ן ־באפן, — אבער בצוױ אין אן ע::ן םאםיציען־קרײז, און;־שמ אין ד־&ר עפנטצעכקײט. צויט די דאטעם א־ן מאטעד־אצן, װאם א רײ ש-פטשטעצער האבן צונעשמעצט, א־ז דע־װײצ באשטעט־קט נעװאדן צו םײערן ז־י ױבי׳דײען םון די באקאנטע רים־שע שדיםטשמעצעד א. םעראם־פא־ װיטש און שא;י;יאן. — די אצע איבעדיקע קאנדידאטן אויןז ־,־:־־ צײען װעצן דע־וױיצ װאדטז. נ-־ר\י(ו\ — גלאריגזמט שרימס־שסיגווסר די דעצטע יארן זדיזן זיך אין דעד זתצמ־צימעראטור א־גטעדע־ סאכט־ע װערק £־; ם־ײען־שר־םהשטעצעדינס. א־ן אײניקע ז׳טירנאצן זענען םארעםנטצעכט נעװאדן אדטיקצען, װעצםע םדוװן דעדוױיזן, אז רי םדױען הויבן אן צז םארגעםען אין דעד ציטעראטור אן אצץ־נדעד בבבודיקן אז־ט. א באקאנמע־ ענגצישער שריםטשטעצער רזש. ב. ססװא־ר האט דא נ־שט צא:נ נעש־יבן; ״װען איך װאצט א־צט נע־;וסען אויםקצײבן ד־ בעסטן;אװעצן םון דעד צעצטעד צי״ט, װאצטן זײ טיײ״םמנס :עװען םון פח־יען. אותק זע:ען שוין די צײטן, װען דע>־ נואו;םביצ האט :ע־ערשט איין דעד צ־טעדאטוד. די טזמעד װערן אפנעדיקט אן א זייט, און די םרותן פארנאפן יײעדע פצעצער״. םארשטײט זיך, אז עם איז דא נישט קײן ב־םצ נחםא אין אט רער באהויפמוננ. דאך תנען ותדק םון םרויען, װעצכע ציען צו די אויפמעדקזאנמײמ םון רעד קדיטיק און עוצם, גאר נעצײצטע, אין פססק האט מעין .נעםײעדט דעם 0ס־מן :עבוידנטאנ פון דעם באקאנטן וריםדוםישן םאװעטישן דיבטע־ יאן קופאצא. אין די רעדעס א; ארט־קדען, װאס עם ןעגען נע־עהט א.ן פאה־ עפנםצעבט נעװארן צכבגוד דעפ דיבטער, װערט אננעיװי׳זן אייף ד־ נדויסע פא/־ד־כםטן פ־ן דעם ד־בטעד. עס א־ז אייכסעדעסאינמ, אז דא נישט צאננ האט די מאםקותד ״פ־אװדא״ באשוצדיקמ ־אן יצפאצא א־ן ״וױיסחס־שן ׳באװ־כיזם״ אדן אסגעי־ופן אים ״ז־ננער םון װײסח.סיש׳ן בזזצ־סוף״. העגריק איבסע\ — ארמ וואדער א־ן העצסגיאר; זענען אדסנעטטעצמ נעװען צװײ ביצדער, װאם א־בסען האט;עמאצן א־ן ז־ין ״וננט. דע־ (אײננםיםעד פון די ביצדער איז ד״זר ןזײםא;, אן א.ראײ:״םצ םון דעם אפמ־יקע.־, בײ זתצכן דער בא־יטטער דדאםאסורנ האט אמאר;ע־־נט ארס אפטײםער־שיצער. עפ איז באקאכט, אז איבסען האט :עטאצן זעקפ ביצרער. צוױי םון זײ —;ע־ע־ן צו דעד פאמ־ריע סוגש דראםא־ טורנ, צװ־י —;עפינען קיך ב״ם ד״ד רײמאן, און והמן ןדי אי־ בעדייזע צװײ — אח אומבאקאנט ווז.־ זײ זעכען שאדזוירן נענאגכען. ד• קינסטצ־נדישע באדײטונ: פון ר• ביצדזנ.־ אח נישט קײן גדו־פע עפ זענען ציבהאבער־א־בעטן ם־ן א ײ;;ן ד־רעטאנט. א־ין בירד איז א נארװענער באדנ־פײזאזש, און דאם צוױימע ביצד — שיצדעדם אן ביבל־עםיזאד פיטן פראך גבד־אר, װערבעד ראיזט זיך *־אפ אויף דער עדד״ ראך האבן ד־ ב־רודע־ א־ו־ס;ער.־פן ב־ו־ם אינמערעס, און טוחנטעד םאדערעד םון איבסענען זענען :עקוםען אגקוקן ז״נע ביצז־ער. 25 יאר ״מרטרמרמוױ״ אין די רום־שע צ״משריםטן זענען פאהעפנטרעכט;עװןנ־ן ארמ־קציען און זבהונות װענן דעם ערטטן ר.ס־שן רעװ־־טיינאטער ״ציעטוטש־א ם־ש״, אין צוזאמענהאננ פימ דעם 25־יאריקן ױ־ ביצײ, ז־גט רעם או־םקוםען ם,־ן אט רעם ט־&אטע־ אין םע*םקװע. ד־ ט-נדוגנ א־ז םאדגעקוםען א־ן בזאבקװע ידעם 29־סן םעברואיו־ 1908 אין א קעיעד. די נדינדעד פון אט ד־עם ןטארענטםוקן א*־::־ אױט־קן םעאטעד זענען נעיװען פעדציק קינסטרע־, צװ־שן זײ ד־ אננעזעעגע ארטיסטן פון רעם מאשקװע־ ק־נסטרע-סן טעאסעי־ — סטאניםצאגוטק־, :עמ־ראװ־טש ־ דאנטשענקא, קאטשאראיװ, קני־ פ־נר, מאסקוױן, רעאנ־ד און אנרערע באװוםטע א־ט־סטן װ• א. ־זזשין (פ־דשט םוםבאטאװ), סאבינאװ א,־ן א;ד. ר־;רינדער האבן א־ן די עדשטע טז&נ :עהאט אויםציושט־ין אופאננענעמרעבקייטן מצד דע־ םאסקװער פאר־צ־י װאס האט נעקוקט י״־ום א־־ף אט דע•־ נייע־ טעאטער־איונטזא־נע&ו::. די םאר־צ־י האט זיך :־שט אד־ענ־ ט־׳־ט, צ• קאן םען דער׳ראזן אזא טיעאטי״ר־, צ־ :ישס... אב־עד א־ן י־ער שם־ץ זעגען;עיטטאנען צופ־צ פאפוצערע פערזעגצעכקײסן, און ״ס א־ז נעװען שײע־ צו םיג־פ־רן קענן זײ רעםדעס־ע^ ר• :יבמה פ־ן דעם טעאימר אח נעיורען כ־ק־טא באריעװ, ע־ האט נענעבן דעד ,דעטוטשא־א פ־ש״ (םצעדערסו־ז) א־ר אמתן או־םזען און בא־ .־אימער. דערנאך זע־-״ן, צויט דעם טוסטער פ־ן אט ד־עם טעאטע־, אויםנעקוםען כלעו׳צײ אנדעירע קצ״ן־קונבט־טעאמע־ן אין רחם־ ־־אנד. ״ מייםמטרװטר? מ\ן רטר רזמיטיטר וראוזאגזװ־גיט א םראפעםאר פון כצאװישע שם־אכן אין קא׳צ־פארנ־־ג־ אי־ :ױוע׳־ס־טעט דזשא־דש־ ראפער :איעם האט א־צט א־זיםנענעבן אין *:;ציש א ־אנזל־;; םון די בעסטע ריוסישע דדאםעם א. ד.נ. ״םי״פ־ -עד<תרק פ־ן דער חיםישער ןדראביאט־-־כ״־ע״. די זאםלו;: האצט איבע־ 900 ז״סן. צװישן אנדע־ן קיבוען אריין אהין טשעבאװם ״קארשן־נאו־טן״, טאצםטא־ם ״רי מאכט םון םינסטעדניש״.