Literarishe bleter · 1933-04-01 · 14 (1.4.1933) · p. Seite 218

(*'גוגוראר־שװ ברטגזג\ר ן\1ז. 4\ (־465.) זײט 218 מ־אצן יטטנים בע־ד־קע 8אט״י;*צעס א•; זאז־ן: ט־ט צו;נ צוױען צײן :דידט כװעדער א־־נ פ־ן ל־יט;, א־ן ס׳צ״ט־קן זיך בווולות — מ*ס זאר עט כאטײמן? דעדפא־ וזאט כװעדער אננע־זו־בן װאדנן ז־ך ט־ט רײד -א;אבט. כא צחנעטאכטע ראדןי און סך־הכר פל־םט צו קרא;קע פדײ שו־ן װ־ עד װאלט א תאדיק פו;ם פר־עיטל־קעא א־־־טנע־־ס;: ־א, ־א, ס׳ז־כט כו־ז־טו־ אפ־־ו;־שט קײן פעמדע או־פן העלדזל פין;עיו־םן״ ח אז כר־צן פע־.טי*ן אפ דאיס ־ײש־ק װעידרע װ־ אי::עצו;דע;ע יספאנאט;, א־ן זעק ט־ט ט־ע־פן א־־פ;עכ,י;דע:ע דעם ה־טר־פײין ט־ט_;דאװן א־ס פא־״־־ע־— אי;ן קעפ כײ פענסטעד אפענע או־ף דראנ־עם װי פון העאזעד אפנע־ענ־־ט;, און דט־׳עית ־םרי־כן כ־־װע־עך צ־ אן א־־סנעטר־־כ־טן ה־ן א.־ן א טאטןז א־ן .דא—זא:טן י־נט פא־ט־־עט עכו־צע־ א־ן •סר־־דיי־־; ט־ט;־א;אט;, האט א באםנע כ־־ט אן א־־סנ־עינר״כטן דוקן א כ־א:אם;׳־־עט אייםנעט־טן״ יטט־יט זי װ־ א כ־ענענדיקע־ שטודקאץ ט־ט א פ־אס א־ן סאניע מ־טזיי״;א־ ־ענן צעכ־עײעט פ־ן צעכע־ס, ם׳זא־ חר־רדז נ־שט דעם כ־טאר יטאטן. פ־ן טו־כנ־צראקן, ה־;טעד םט־־עכעס, •;־פ־־נבען א־־פן נאם ר־ זיעז מ־ט ר־ עדן, יסטע־ן ז־ך סיסופעד־ק ט־ט ־סנאכרען א־־פנע׳טפא־־טוענע צו רוינוזוז א־ן ׳צ־־־ננען ט־אפנס א־ן ד־ צ־טע־־װאי־עס א״ן א־ן ס־ו־כיעז. אין א־;עוױי;־ק, א־ן ד־ כאטעס, אז ט׳זאא אזו־נם :י־צט ועען און;ישט הערן, ר־;ן קעפ װ־ אפ:ע־ס:־טע;ע א־־ך דראנ־עס כא די פענסטעד־דאכוען ט־ט כ־־װע־־ע־ אננע־ס־ד־כענע צ־ אן א־־סנעטדו־טטעד כרה און א טאנוען... \רי איבעריזןע גזאומ\סי\ אי< וןװזוװר־זןמ וװז<\ד\.ן ( אדן אי־ף ז־כן ־סרעסי*־ יצ־נעיצלאסן מ־ד םאד ו־כן קנ־עכדיקע ' שקראפן... זאר א װא־ט כאטיס עניעץ זא;;, זאי־ כאט־ס עכועץ עפעס פרענז— כ׳־סוו־טט אה־־ם א קאדטר — א צעכדאכן ־ס־פערע פון חרוכדיקע כדענן. ו א־ן כי־־ע;עכט, ־עי־־סקעט כוען י־ך ־סט־י אי־ף נאנ־קו&ס איט־רײען און א־נצװײען װ■ א כאום כײ די טטות פון פארכארנעכע, טדויעריקע ־ארןן א סרודר ט־ט דפן רו־ט־פא־נעצט א־ן יעדע־נס זכהון א־ן א־מיעך ־א-־־ז — א קי־טעק כו־ט דערװא־נענ׳ע נע־ס־־־ען. 1 דאכ װערדל יסכדעקט טיט זונט־ק, טיט ־בנה״סײ;, ט־ט ששערן־׳טנייען, פונוױ־טן שר־ננען שר־אכן־גומענס מריט פון נײענד׳קע כארןן ס׳הוכזען כלאפעס אן ט־ט יסיקםעס א;;עסטע:נעטע א־ן פא־ן, ט־ס כארא־ײק׳עס א־ן;־טאי־עס, דיט פ־ײד פ־ן ־ס־;ײדן דאם פא־ז־יעין״ 1 א :ר־ענד־קע־ טא;ץ צע־סנז־־ענוט זאכ־ד, א ר־ד צעצ־טעדט הײסן: א־ פ־ד הא־אם — הא־אם — הא־אם זערענענקעפ- טאם א־א־זא ד־װטשינענקא װאראנקעם טשער;ע;קעם ו א.־ן װ־ א כ־־טװע רו־פט ־סט־־ק־־ט אן א־־ף פעד־ם פון חי־־א־נדנ׳ע נעשפדעכן, ם׳ר־־םט א כ'־פ ז־ך נאך א כר־פ ארײן א־ן נעװ־רבלעדײ םון קרײזן און ט־יסט ז־ך או־ס ט־ט אטעם יז־עפטיקן פ־ן עדד, פ־ן ש:־ט אז־ז פי־ײ זײן... ז ס׳האט האם ײ־ ױיך פ־ן;א' און כװעדע־ס ל־פן אננעקװארן אין אײננעצו־כן האכן קוראקעס :קנוה כײ;־ו־יא־קער ביאש־נען, א־ז ווען ס׳דאט דעס ר־־כ דע־ א־־ע■־ :״סט ,?עװארס ׳ט־ין דטען, האט אומנע־־כט;ע'עקט ז־יז כאדװעם דאםע פון װארינעד טאאן. װ־ ט׳סע־עדעס כ־אקסענע צו קא־־טע זענען א:נע'אפן ׳ס־־אי׳ן, א־ן ס׳האט כוטאי אננעפא׳עט זיך ט־ט פ־ײד פון טאנדאר־נען־. וא־ כוועדע־ ־סוױיננד־ק האט א־יננעאקע־ט ז־ך א־ן דעס־אט־נעין און :־שט;עה־־ר־ל-ט כאטע ט־ט א־קאנע־יס־־ן װ־ן אפאםטא';. לעבז איז דאםנפאדבאנד אדום 00<) און כ״ם כא־־אנ ״ץטעס׳' — ארום ()40 דרוקכו־נן, צ־זאטען — העכע־ 1850 דרוקכו־נן, ד. ה. פ־ר סעד, װ־ א חע'פט פ־ן ד־ אפנעידרוקטע דרוקכוי־ננם פא־ 1932. ד־ פ'ע:ע־ או־פן ־אד 1933 — כאס־יעפן כײפ איא־ק־אי־;״ס־ן;אצט׳נד־פא־ראנ — 2040 ד־וקכד׳נן (אײניטר״סנד״ק דעם 3־חד׳ס־טד־קן זאפאם, װאס װעט או־־כעדנײן או־פן ־איד 1934), כ״ם ״עטעס״ — 1750 און כײם וױ־ס־וסלענד־שן כארראנ — פא־מעיל 1200 כו־נן, :א־ .דיעארע א־־םז־כטן זענען כאי־אן כקו־ז א־־ף מא&ע 800 חדוקכו־ינן. די 3 פארתאנן האכן אליך פא-־ט־״רט צװ״ס־ן ז־ך ד־ או־כ־;אכן פון ייד״ס־ע ק־־אס־קער: והד־ 4:ילאיקרא־נ־־טער :אצט־נד־כא־־ ־אנ האט נעב־טען או־ף ז־ך אוה־־םצונ־עכן א הארכ־אקאדעט־־ס־ע או־םנאכע פון שאום־על־כםס ארע װערק, אײנ־קע כעדנעלםאנם און א טײל פהצעם. ױעד ״עומעס״־םא־ראנ װעט ארו־סנעכן י״עגדעלעס ארע װערק, א טװר פ־צעס, א־לסיקיע פ־נטק־ס, װ־יטענבעדגס און כערנערםאנם. רער ׳וױ״סריוסאעגדי׳נזע־ טת־כה־םארלא/: — בי־ס־ט טער, װ־ א־־נ׳קע כערגעאסאנם ײערה װאם נונע די איכעד־קע ״ר־שע קלאס־סעד — ײעוט נאך ר• פראנע כאגראנדרט װערן שפע־ טער.? ע ז$ ע י ד פונם ײדישז הולטוד ־ אראטיכב װעבן דער ײדישער ברך-פראדרקןייע א־ן כא־קאװ איז ט־ט א קר־צ־*׳־ צײט צור־ק פא־נעקוסען א כא־אט־ננ פון ד■ פארקאינז, װאס נ־כן א־ו־ס ײר־־סיע ר־וסעדאסור, עס האבן ז־ך כאט־ור־קמ ד־ כאי־טרעט־נ־ פ־ן איא־ירא־נ־־ס־ן נאצ־ ט־נר־כא׳־יא;, פא־י׳אנ ״עכדעס״ (טאסקװען, װ־יט־׳־סרעגד־־טן טרוכה־םאדר*; און כ-א־יאנ ״ײטע־אטו־ א־ן ק־נסט״ (כארקאױ). פון ד־ כא־־כטן האט זיך א־ו־םנעװ־ז;, אז פאר ד־ 11 חדש־ם פון 1932 האט דע־ ארא־ידדא־נ״ס״ע־;אצט־נד־כאר־אנ א־ו־סנע־ נעבן 1592 דדוק־כוי;ן ײד־שע כ־כע־, פארי׳אג ״עטעס״ — 900 כ־־נן, וױ־ס־וסײמה־שעד מרוכה־פאײא; — 800 ד־וקכו־נן, צו־ זאטען, הײםט עס — א 3300 דהוקכו־;;. א״נ פארראנן — דעדצ־ײם דע־ כאר־סט א־ן ״•סטעדן״ — לײדן פון דע־ יס־טאיקדיט פון דעד פא־־נ־אם־־סע־ באזע, דער ע־קר — פ־גם דוחק א־ן ײד־שע זעצע׳־ס א־ן זאץ־טא־סינעס. דאם האט *עכדאכמ דערצו, אז אײפן 1־טן ד־עצעטבעד 1932 זעכען כײ אלע פארלאנן פארכא־כן א כאר־יסבר־קע צאר :־שט אפנערדוקטע בי־ בע־ און נעטלעך: כײם ארא־קראיכ״ס־ן גאצט־נד־םארראנ — חע־ נעד 850 ךזרוסבוינן, בײם וױיסרוסלעגרישן טאווכה־פאראאג —