Literarishe bleter · 1933-03-24 · 13 (24.3.1933) · p. Seite 209

זײט 209 דסיטרזזריטנז מיוווזנור 1\זז. בז (464) ״מעכה לשרך פרכם פרילישן רעזשיסער לעאן שילער דע־ באקא.:.*׳־ פ :-טער ־עזיע־סע•־ ־אט פא־יעפנטלעכט אי] ״װיאדןוניאיעצי ריטעראצקיע״ א מיאיסן ןונפאל אױױ רער ״װיאניע־ ס־יפע״ א■; װאריניע א.ין אר־ױ רעם .־עיו״נ״כע־ יעןזב ׳־עוטכנים. דער אנפא' איז £.יי זקזורים אייפן אד־עכ פ:ן דעד ט־ופע אזן דעב דעזכיישיע־. װלוס אלז־נם א־ז דא :עיב־ען? די ״װיי־ נעד ס־זפע״ האט אדנסיעו־ דיער רע.״עי פרן יעהנ ראטב־ים ציכע־ :דײט ד- באקאגטע פי־עסיע ״יברײ ם״נע״, אייז דעלון ׳ע .,־ א־•׳;־ ■;•עפאבן אין נ־ז־ם ונ־׳יניצ4־;: ם׳טײמ־צ, עזט די נעביעבזייי<ע ט.־.יפ>ע;ײט אזנטיע־ ך״ע־ רעז״ע■ פון עפ׳יעם א ײ;:ר, א •עמ־רע־ א,״פידן אין א בידיע א ױ״ .־זיבויעי:ע־;אם א 8 ־עסיע, זואה ער יב׳ידע־ האט א״פנעפירט אין יאזדזי״ע אזן ע־;־ײט ז• אײפציפ ־ן א־ן ײא־״עע אין ״א׳טעדעאום״־סיעאטעד. י. יצײיע־, װאס קורעטיטט זיך סאר א ראדיסאי, איז אין זײן א;פאי;״טט יצטארק־איבערק־י־ביער״:׳ אין װערטעד א•; א־ן אנדײטונ;עז אוישן איריעס פון י. ־אטבע־ם, דיע־ ,;אנציעי־ או־ײכ־ טריט האט א... א.נ סיענו טי־םן ב״־נעטםאק, רי;ם צום סו,ל פון זײן ברױו־אנפאל ן״ע־:נ;ערט ער ז*ך אין ליבע צ.ם ײרי נײ כיעאטע־. און אין ת/זך—דער פריא״טער טעאטער אין װאריצדע האמ די לעצסע יאדן פ־ד טאד נעיכ&־דט פי־עסעכ, װאס זיענען ניענאננ־עון כיט ןדערפאר; אי, ײדייע; טיעאטע־: װאיפא;:; ורערןז, רי קײאי דאטור פין א ס־ייז, פע־יפע־י־ע, אוועף, ינױוארצע :יעטא, ־אםפי־ ט•; און א;דיעי.ץע. און עס איז קײניעם פ״•; ד• ײד״נ־יע רעו.ייעיכ*ע־ן און טעאט.ו־־>ז :טעו־נעטע־ :ייכט א״.נעפאלן אנצופאלן דיע־פאד אויף דעם פויל־׳טן סיעאסער. ״?*־•• כמע!" האס ל. ינ״ליעד;ייעט ״אנטדע׳קט״. .־־ פיעםיע איז;ע־-אנדען;אך בײט א 8 ין*ר צור־ק אזין רוס־אנד (וװ ל. ׳נ— צעד האט ז• כיםתמא;עזען!), א1׳ז דע׳־;אך א׳יז ז•;ע;אנ;יען א׳ן אנדע־ע רענדער. רי ״װ־לנער טהופע״ האט פאנאנדע־;עלײגט אידע;עצע־׳טן א• ןדער ״בױ־׳ע״ .״ססאיא״־טיעאטער. דיעד ײדי־נ״עד טיעאטיער בא־ קוטט;יינימ ד־ פײניע ״נבאט״ניע טיגאטזנ־יגעכײרעם, װז ם׳האט;ע־ ינפילט און װעב| ינפידן דעד ״לױקעד״ ל. ינײלעד. דע.־ ־עזינ כיע־ ־. ־אטבוים האט זײ;ע באדײטנריק־ע פאר־ דינסטן פאו־ דעם ״ד״נין טעאטער אין פ״לן. ז־נט עטלעבע יא־ א־ביעב ׳ע-, פ־יע־ אין וד• ארביעטע,־ דראמ. קרײזן, אין יניפעטער— בײ דעד ״װ־דניע־ טדזפיע״ אין א׳זיך א־ן דעם זוא־יניעזרער דיא־ מאטייטן טעאטיע־ (אזיף קא־אװע). ז״נע או־פ־־ז״יען האבן ינ־וזין סין ׳צא;נ נעצ ינן ׳די אײפנ״ע־קזאמקײט פז;דעם ײד־ינין מאםן־עוים אן פזן דער ׳בעפע׳־יע־ ״ד־כעו־ טעואטיער־קריטיק^ די אלע ״יניפיצ־ קעום״ און ״רמזים״ פ־ן ־ יניייער קע;ן ׳. ראטבזים זיעכיען באמת אזמװירדיק. ס ־ צװ״פכ׳ען, צי ױער ״עדבער ײעאן ינ״דעד זואכס זיך דעדלויבט אזא א סטאקט״נקײט בנוניע ןצו א;■״שט־יזד• נין ,־ע־ זינ״כער צז גיטמ־ײדייטע ארטיסט;. מי־ :ע־יענקי;; ד• ״א׳ױםנערזאדטנקײט״ פ׳־ן צ 'נייליע־ הײ־ יא־ מיט זײ; אזנטיעריניריפט צז אן ״אנטי־סדחסה־אזיפר־ף״... דע־ ־ימטיקעד ןף־פאר איז א צז;אכ־כא>־אקטעריםטיק צד ז״ן ״־א־ דיקאיישקײט״... קוסענדיק אהײם, םא־פליכטע איך ןמ־ך די לעניטימאציע פון סא־ײן אפצזינ״ק; אין דער רעדאקציע פ.ין ד• ״ליטעראריטע בלןע־ טעד״ מיט דיע־ ערינטיע־ *אסט, װאם;ײט קײן אײ־אפע. דינע, דעם 12־טן סער־ו (1933.). רוזל פייגגװבערג פון דע־ ־עראקציע: .־חל פײנענבוים חזרט יורדע־ איבער אי־ע פארװודפן לכבי דעם ליטעדאטן־פארײן א־ן האילט זיך אפ ״צזל־ב עט״נ־׳ע א>ין ־״;־פיעו־זעני־עבע מאט־װן״ אנצזג־עבן וואםע־יע ם׳אי׳ו באוױיז;. אבע־ סתם באפזצוריסן א ליטע־אטן־פאדײן אין מאכן ״א מאטועריעין און :ײםמיקן פאנראם״ אין מ׳נך פון 10 יא־ זײענדיק א מיטנליד - איז דענצען מי.־,;יל>ט עט־׳מ, אײב דער ״טעדאד דויע־ט ׳נױין צען יא־, האט רחא םײנעדבעדנ :י׳מט באדאו־םט װאדטן םיטן װארסן רי באתזולז־יק;נען שין יענער דיט;רענעץ, װען זי איז קוו־ן אויסער •ו־י;. אן עכטםעד דעם װארשעװער לרטעדאטן-םאדירן ז״ע־ זינדיק, װײזט או־ס, פילט ז־ך דער ״ד״ניער ל־טע־אטן־ יא-ין אין װא,־״״;, װען ד• פא־ײנם־פארװא־כ״נ: דא־ף ריעאני,־; י־.״ף מײן באיטזילדיקז:; מיט אזא ״אײזערכע,־ ־אנדק״, וױ ריער ־אמוכיקאם אין ד• ״ליטיע־אר״בע ב־עובוע־" (נונ/ 11). :אך דעש, ■״ איך חאב כדך אלײן עסנטלעך אויםכעיני־אםן פ.י■ פא־••; און :אך -• 3~יװאטע איגטע״זאנ־ל.׳:;׳!;, װאפ עב חאבן מיט מיר;עפי־ט ־• סדאמינענכםטיע פא־״נפ־פירעי- (נױין דיקא :אבן ״ב־יבוצ״), ־אט ד־ פארװאלטכנ ע־ניט אויף רע־ ד־יטע־ װאך;עבז.יען פא־;״ט־ק מזף־ע צו זײן דש־ עפ:ט־עבקײט, אז מען יטט־ײבט מיך אײם פון רער םינצלידיערכ־׳סימה פין פא׳־ײ;. אבניטאט ־זפן כי ־ צ• א ־אלזענן־נער־םנ^ אדער פיס׳יט אנקיאנן ם־ך ףא־ א פא־יניע־ בא־ ■'.ילדיקמי״ תאט מען מיך, אן א״םנעינ-זאםענע, אויטנעיני־אםן ■£*! פא־ײן. א מאדניב א בדטינהדיקע אומבאהאלפ:קײט. אלזא צזװאם קאליע:;, דעד דיקטא׳טא׳־״ניע־ טאן װענן -ער דעכ־טימאצ״ע, װעיכע א־ך דא־•־ ציטטידן פא־כ •־ פ׳זן 24 יטעה. איר וריסט דאך, אז אין םעקריעטא־יאט פין פא-יז איז פא־אן מײנער א ב׳־יװ, יװ איך פארשײבטע מיך מ־ט מײן עדן־ יזא־ט צוצו׳צזטעל; די לענ־טימאצ״ע ביזן 15־טן מא־, װיי־ ד• רא־ ״קע ליענ־טישאצ־ע ניעפינט ז־ך אין הל־אביב צװיסן מאנזםק־יפט; און בריױ אין ד■ סארינילאםעגע ׳ניפלאדן פון טרײבט״ט. וואם;אד איך איײן קאן ז• דאדמ נעפיכען. ד• ־עצטע פ־ר יאר, זינט א־ך בין געװאדן א מ־טנליד פינב זינ״-אליסטן־ם-נד־קאט, דאב איך זיך ם־ס ן־ער צזמיטימאצ־ע פון פארײן;י׳טט באנוצט, וױיצ ־ םינדיקאט־לעניטימאציע גיטדעם *טדײבעד איע אנער׳קענטע פדי־ װי־ענ־עס פזן ז״ן םאך דא אין פז־י] און א.ײך אין אוו־ם־אנד, און;ראד ד־ דאזיקע פ־־װ״ד׳דיע־יענ־׳ס־מאצ״ע האב א־ך אפנענעבן אין סארײנם־םעקדעטאריאט;אך אײדער א־ך האב פא־יענמטדעכט ד• םעידונכ װענן סײן א־ויםט־־ט םזן פאדײן. די עסנסלעםיע בא׳נ״־לד־קוכנ און דם־יות און בײזװיליקײט, ײעלבע די פא־ײנס־פא־װאיסונ; ײארפט מ־־ פאריא־נם קאמונ־קאמ ־אט אויף מיר קײן א״נדדדק;״טט נעמאכט. נאך ד־ צען יטירערע יאדן סין מאטעד״עקן ארן;״סםיקן פאנדאם, װאם א־ך חאב א- ביע־נעיעבט אל׳ס אננעהע•־יקע־ צ ם װא־טעװע■.־ ר־סעראטן־פאדײן, איז עס אזא קיייכיקײט. איך חאיט נאר פא־ מײן חוב צו ענספעדן יד• ״ל־טעדא,— ״.־ע בלעסער״ אויף דער פאמ־א־קונג פון דיעד ,־עדאקציע. ־א, װען מע; װארפט אײף א ליסעראטן־פא־־ין א באטיל־ ״קו;;, אז ער צענ״טסעדט א־ן יטטייב סענטנין מיט טאדענם, ־א־ף סען עס באנ־ינדן. דאם א־ז אמת. לײרעד קאן איך <עס;״טט סין צוייב יעם״טע און דײן־פערועכיזעביע מאטױון. ז.א>־ איך ב־ן ׳•־״ט זייך אונמערצװוארםן ד■ בא׳סיוסן סין א קאי׳עגן־נעריבט. ־עד פארײן קאן בא׳טסיסען צו דעפ צװעק װעסען ע־ װיל. איך פ־ן םײן צד קיװב אײם דיעדצו יצחק :.י״נבוים. אויב עד, ד־ער ע־־עכסטיעי־ און נאבעלסטע־ ײו־ פון פײלן, דיעד ערליעפססע־ און נאבעלסטער מיט;ל<ר פ:;ם װאד־נ״עווע־ ־יטע־אסן־פא־ײן, װעט .עפױיע; בײ־גיײך מ־ט אנדערע, אז איך ־איסילריק םא־ב דעם סא״ ־׳•;, ■ ורעי איך עמגנרעך אדע־קעניען םײן יטזיד. :א■־ ד׳עדב״ פאר־ער איך א קאלענךנ׳עדיכט איב׳ערן קאל׳ענע '. מ.;יימאן, וױיל יאהאנררענדיק אין ״היױט״, די װאר׳ני׳עװער ״טע־אר״נייע פא־•״;ם־אנכיעי־עײהײט; מונם ד־כסעד אוד• צבי ׳־־;בער;, האט עה :עואנט װעכן דיעם װארשעװע־ י־טע־אטן־ און '״;׳־:א־יםטן־פארײן במעט דאם יזעיבע, װאם איך. צום באדז״ע־ן קאן א־צט אזא נע״בט :־׳׳.״• פא־קזמ־ע;, ״יי מ״ן ד־בטעד יצחק;דינבו־ם א־ז איצט, דזסט זיך, :י׳ניטא; פז־לן און איך איײן מוז א־ן ד• נאנטסטע ^א־ װאכן אװעק־ ׳■־־•־ן קײן ארץ־י׳ט־אל, ןײ״י דיע־ •עכני״טיעי־ קאנםול אין װאלינ״ע ־אט מיר נעמאבט ד• לעצסיע זואהנ־ננ איך זאי ב־זן ע״טטן מא־ ■ 19 זיך אומקע־ן אח״ם, אנדערינ• װעט מען מיד צינעמיען ף■ ז ׳״ע־׳טאסט און איך זועל בי״בן ׳טטאנר־אז.;*־ איך בין נ־ייע צו ׳טטעלן זיך פאר א קאלענן־נעדי׳כס, י"*1 איך ורער װזדעד קומען ק״ן םויין פא•־ נייין בא סוידיקין; י,יע:ן דעם װארשיעװעד ןייטעדאםן־ און זטי־נא״טטן־פא־ײן סראנ יייד ד• עייע םאדא;סװאדמיעכקײט.