Literarishe bleter · 1933-03-24 · 13 (24.3.1933) · p. Seite 210

ליסיצראו-טיע ברעסעו <מו. 3( (64^ * זיים 210 וןאך צ> וואך טעאטער ארן קרכסט ןןןן א״ן דיסעיאסן־סא־״ן אין ײײ־^ע הדעס אויף דע•) *וקס• ןןןן חיהדע גיןןבער ס־עס אויף סיס עחפאדג אין פאד״ג״דענע עסעס אין פוילן• ןןןן דעד ״פאקס״ אין דןדזש הוףט געגעין די עװ״מע אויפירונג — א ג״ע פיעסע *ון מ• גאדד ,׳ד׳ר לעײי" (״דיש פ• פארלערער) — ־עזעי ז• טורקיןײ—די דריםע אויפירוגג — ״אין קריזיס״ — קןןסעדיע פון אדפער קא־ *ידנע• רעז•*׳ — א. סזףרעווםקי #ן סיר הןןבן :אקוסען אן א״נלאדונג אויף דעס פ״ע־דענן אײ:ס לסבורו דעם סצ־יזדיקן יוביל״ םון זומואל לאגדוים סגענ״סער סעםי■ ק״צ• סיײערס אויפגעפיחמ ד״ר ־םסיגליז׳ די פיעסע׳ ײאם איז אםאל געגאנגען סיס נרויס רערפאלג איי ײאר׳גע םיט דעם יוביליאי אין ױער תריפגו־־אליע• ןאן דודאלף זאסלאײםקי עגדיקט ז״גע גאםט־ •ספילן אין ׳,סאײיליאן״־טעאסער• ןןןן אין וואז-׳סעװער ״פאײיליאן״־טעאטעד הויי~ ז>ן צו •מילן פםחקע בורםט״ן. אןן אין קאמינסקי־טשאטער ׳ספידם בן־גיון וויםלער. ןאן אין ײזןרעעײער ״זוענט־אל״ ־ טעןזסעד •ספילן מןןלי *יקום און הערםאן פעניגםט״ן ןןן די ״ד״םע םוזיקןןלישע געיעלשןןפם אין װארשע ןןרדנט א״ן סוזיקאלישע ןןײנםן פון אדגעמ״נעד און ״דישעד סוזיק• םאיז ןןן עײלה, ײןןס די א״נלאדוכגען פון א ״דישעד געזעלשאפט ײערן געדרום נ״סם איז ״דיש• ןןןן לוחויק זאין פןןרם ןןפ ק״ן ניו־יןןרק• ןןןן * םאסבערג שפילם איעט אין פאריו• ןןןן דער ײילנער ״דישער טעןןםער (אנפ• '<־ אגעם םורקןןײ) פירט אויף 8 יײ״סע רעײי ״פר״לעבע קבינים״- — סוזיקאלישע ל״- טונג — דוד לעדערסאן• ןןןן סישא און לוסי געימןןן גאססדןלירן אין פאריז׳ ןןס דור ײארדי און חיה יאעלים, ײעלנע זענען אין לויף פון יארן געװען פעאנזראל טעטיק אין אמעדיקע׳ זענען ארדיסגעשארן אויף א קאנגערט־טורנע ק״ן ארץ־ישראל און פון דארט — ק״ן א״ראטע. ןןןן ״סאדיקאט״ (םאדיאנעםן־טעאםער אין ניוייארק) האם באנ״ס ז״נע פארזםםעלונגען ןןןן גילי אדלער האם געענדיקט אירע גאסט־ שפילן אין קאײנע• ןןןן אין קאװנע האבן אנגעחװיגן *ו גא*ו־ ראלירן ד• ארטיסםין חנה לערנער און דוד ז״דערטאן• ןען עק חאט אויפגעהערט צו דערש״גען דער ניו־יארקער זשורנאל ״״דיש״• ןןא אין ריגע הויבן זיך אן די גאסםשפילן פון ײעדא קאניעײםקא און פאול גר״סנואז רעדאקטאר נחמן פייזיל שיאיז פארקויפם איבער 4500 עקז• ד#ס דריקן רעס עי-מלז באנד ה*ט געקאסמ א 16 טויזנט דאלא־. ז• זילבערצױייג םאכט *יצמ גרייט דעס םאטעײאל פא־ין צווײםן נאנד׳ אין ורעס אים זעצן און דױקן אין פוידן. דער '״טעןז־ טעײלעקסיקאן״ איז אויסגערעכנם אויף 3 בענדער• ןזמ ל. כזלאך איז א8געפ#־ז קיין װימע און פוז דארם — קײן ריגע. ןאן א• מאכגעױ האט;עוזןולםן א פןןי־םרא; אין רעװעל אין ביאדיק־פאי־ײן׳ װ*ס וזאמ געהאם א גרויסן דערפאלג- דעי־ עסםניעעד פען־קלוב׳ װעלכע־־ געפיגם זיך אין חויפאם, גי־יים גו א קבלה־פגיש פאי א. ס*:געי-. דער :!א־זיצעד פון פען־קלוב, ד׳ער?זיימ־טםעלע- ז־דעמפאד האב פא־־געדעגם מאנגעין *ו העלמן א פ#רפראג איבער דעד ײדיידעי- ליטעדאםור. דער?װגט װעם פ#־קומען אינגיבן׳ נ#ך דעש׳ װי מאנגער װעכ זיך אומקערן פדן ליםע, װוהין עי איז •ופגעפאין פון דעװעל׳ ןןא די גדאמעי־ ײדיץו־װעלםלעכע?װל אד־ גאגיזירם צופ סוף פון הײגםיקן *װליי#ר 9 דײ פי״^װגגען אין צוזאסע:ח*נג סים איר עי׳טםן א־ויסלןוז פון 7*םן קלאס; די פײערונג װעכו פארװאכדדם װערן אין א גרויסן ױם־ םוב און דעמאגסםיאציע פאד אוגזער עול־ װעזן; עס װעדב פיאיעקםיידפ א שול־צ׳וזאמענ־ פלי פון גראדגעד ראיאן; עס װעלן זיך אין אים באטײליקן די עלםע,־ע קלןןסן פון די ײדי־ס־װעלטלעבע ־צולן אין ג#נצן גחןדנעד ראי#ן; דער צוזאסענפלי װעם ארוםנעסען דעם יבטח — פון ביאליסםאק ביז װילנע; די דא״ זיקע גדאכדיעזע אוגמערנעםוכג װעם זײן א :ייער אדםן פון א קינדעו-צוזאפענםדעף פון אונזעיע עולן ןןס די ק#װנעי ׳,פןןלקס־בלממ״ דףזקפ אי־ בע־ ארפיקלען און :*פיצן סזן די ״לים- בלע־ פד־״• מיר זענען זײער צוסרידן סון דעם׳ מײ בעפן ןןבעי* *נצוװייזן דעם סקויר, פון װאנעפ די ארפיקלען װערן גענוסען ןןס אין נױײ^דקער פיעסע איז *זנ^נםידמ אן *ןװנפ א• ד• ס: ״אונזער טע*>פער אין בןן־ צוג צו אונזעד ד־אמאפי״פער ליביעראפור״׳ 2ײ דער באטײליקוגנ סון ל. ק*>ברין׳ ד- פינםקי* פ־ היר־פבײן׳ א• דיס*ןװ, א. לעיעלעס׳ ח׳ גא־ פעספעלד׳ ד״ר א• מוקדוני. ה• לײװיק דיאפ צוגעפיקמ צום *>װנמ א גרויםן בדיװ װעגן דעם פי#בלעם — ײדיש פעאםער און ײדיצזע ד־אסאםודגיע• ןןןן דער דיכפער דוד ת#פשטײז קומפ׳ א בביא׳ קײן לעמלמגד, װו ער װעם אויפםרעפן מיפ פארטריןגן װעגן דער נײער ײדישער לי־ פעדאםו׳ר אין ראםן־פארמןןגד• ןוס פרוי ארגא שרום־עליכם איז געקוםען קײן אײרז^• ןא איבגיכן דערשײנם א ,י#ם#ן פון ארבע־ פע־־לעבן א- ד• נ.״: ״ד#ס לענן פון י*זע כיאץ״ שון צ זאגאליק׳ װעלכער חאמ מים 2 יוןר *וריק ארויסגעגענן א בוך ׳,איבעד־ ׳ליטפראטדד אץ קילטיר סןן אין צוזאמעגהאנג מים דעם 50־פן י*>ד־ צײפ פון קא־ל מארקס איז די ײדישע פרעכע פו; פא־שײדעגע ־יכםונגען שול מיפ ארפיק־ לען איבעי קארל מ#־קס• ס״װעדן אײנגעןןדדנט אומעפוכ דורך די פאי־שיידעגע כןןציאליספי־ שע פא־פײען?װנפן׳ פײעױנגען צום י*)ד* צײפ- א־ן נאמען פון דער עקזעקוםיװע סון כזזציאליספישן אינמפעדג*ציאנאר׳ האפ א כפע־ ציעלע דעדעגאציע *זװעקגעלײגם ** קדאנץ אויפן קב־ פון ק• מא־קס׳ װעלכע־ געפינפ זיך אין לז>גדאן׳ סיפ דע־ אויפש־יפפ: ׳,דע־ בא־ ציאליספי־פע־ א־בעפע־ ־ אינפעיג#צי*נאל" כיזעגען דע־שיגען א דײ זאמלביכעד און ײעיק׳ געװידמעפ דעס לעבן און דעד פעפי־ קײפ פון ק- סאיקם — דעכ ־דעפע־ פון היכגדא־י־דן מאפע־יאײזפ• ן* װי באקאנפ׳ אױ יעקב יע־דציגכקי, װאס איז דע־ אײ־^םעײפעי קא־עפפאגדענפ פזן נױ־י*)־קעי ״פא־װע־פכ״ איעםפירפ גע־ װא־ן דורך דעד היםלער״רעגירונג׳ אין בער־ רין. נ$ך פיל אינפעדווענצן איז עד באפרײש געװ*רן און עי װערפ *זדויסכעשיקפ פזן די ג־ענעצן פון דײפ־דדאנד. א כב־ה׳ אז יעקב ־ע־דצינסקי פא־פ א־יבע־ קײן 2י*)ג (פ״דע־ ביעז)• ן^1 דע־ פ־ץ־שדײבעי־־פאיײן אין נױ־י^רק האט >>־ג*מיזידפ לכבדד דעד דיכפערין ש־ה ר*-.זען א קב־ה־פגיס־זזװגפ- סיזענען געװען * ס00 סעגפשן• פא־זיצעיין פון *ןװגפ — די דיכפע־ין אכה־ שומיאפשעד. כיה#בן זיך בא־ פײדיקפ אין *װנפ מאיק שװײד׳ בעיפא גע־ש־ פען״ א• לוצקי׳ איביהם .־ײזען א. א•*פדה ריי־ זען האפ איבערגעגעכן א גױס פוגם ײדײןזן לעכן און שאפן אין פוילן• א• שומיאפ׳דעי ה*>פ אײנגע*־רנפ א צונויפקום לכבוד ש־ה רײזען• סיזענען געקומען די אנגעזעענספע ײדישע שדײבעי פון נױ־י#רק: א- רײזען׳ י• אשאפאשו׳ ל. ־דאפיר*, א. לעיעלעס׳ ד״ר י. שאצקי׳ י׳ דארניק׳ ב• לאפין׳ א. אויערבאך און אנד• אין נױ־יזן־ק איז שרה רײזען אויפגע־ כ־עפן שא־ דעם ראדיא פיפ א רעדע װעגן רעם ײדישן דעבן אין פוילן• — ₪ די אויכשפעדוגג פון די ײדישע שודן אין פוילן׳ װאפ איז א־גאניזידפ געװארן אין פא־יז׳ האט א־ויכגעױפן אין *אײז א גרויסע פא־אינפעיעבײונג. כיהאב; זי באזוכם 8דאפע־ כ$־ן פון שאבאדגע׳ לע־עי•׳ שול־פועי־ און םיל ײדישע אדבעכע־. ₪ שבה דעם, ס2־־םן םערץ קוסמ פ$ר אין זאל פון װא־שעװעד ימ^פ־דאם א *ײערלעכע אקאדעטיע לכבוד ז- סעג*ולאװיפשעש 30־יא־ ריקן ש־ײבער־ױבל• םװעלן ארויסםדעפן מיפ ־עדעש און באגריפוגגען ד״ר י. גאםליב׳ ש- כפופניצקי׳ כלך דאװיפש, ד• מאלקין. וסו אין װאישע געםיבפ זיך איצכז ולמן זיל־ בעיצװײג׳ דער ־עדאקםאר םון ״םעאפער־ יעקסיקאן״׳ װ*כ ז״ן ע־שפער באנד איז דער־ *דיגען אין נױ־יאדק פאראי#רן. דער ערשפער באכד איז געדדוקמ געװען אין 6.000 עקז.,