Literarishe bleter · 1933-03-24 · 13 (24.3.1933) · p. Seite 207

דסיטראר־עי*!?־#■סיגור 3 4 (64*, זײט 207 ״שרײ, כינע, *ײזױ דער ״װיל־־נער טררפע״ ״עירײ, כױטי,, — א װאװירווג אי\ װ רױגװ\ װ\\ װערגװי װרעװיאוןואװ, װ\\ רוװיעי — װ. װ. אױנוצ. או\ רעוטיי — ױו?ב ראװגויװ,,װגיװויטיער רויװ־אויװװורעװװג־ארכיװװװװ —טוװצװו װירגװװ, קראוגעו־װ^וװאונגי — וזמוצוג 1$5\, — ״װיד־ וטר װרוװט״ \1$ופ. װ. װיא\ז,י — אי\ װארטימװער ״װירארגי״־װניאװער. טװ וטװט\ .אוװײר ארװ אײרןיװטטר — רי ארװימװר■ ר. טיאװירא, וװ\װ װטרויג, װטײז װאװאטייוװקי, רבטיז טיירטר, אװװר גןזררבטרג, װבר ב\וגא\, װ. ריבייר, װריװ אררטװןא.—ארװ כיוטרוטר — רי ארװיװװר — רײב װי\טר, רבוריז ץאוטר ברוװ, װ. גארבאוטי, ד\ד ריכװ, י. ןוררטורטר, װ, ברזגא\, װ.־ 1$ררטװ?א,■ רבטה גאװארװטא, יטטב װאוװראר\>. טיק, מקסזס, ־זפקרית, רא — דחקית, פאיפע־יזאציע, רי״״עד, פאראױרגקײט. דעד א״־אפעע־, דעד יאנזע- א״יס־עהענער, קזב־ט דא אין זײן איבערזעטיקײט צו ״:עניםן״ פו; דע>־ :•:עז״צע־ $*רעטקײמ. *עדע־;עכיםט א.ין װל :ע;יסן אײף ואן אנדע־ אופן, און ט־ט פאריזרע־ ״קורסו־ערע״ צכיע־ת א״ד ד• איפן. קוטען פא־ אי;צידע:טן, רער כױעדע־ פויגט זײן אקםא, געסט אן די אאע קלעפ, פיז עם קוטט צו א :ע.־א;;ל. דער אײ־אפעעד וױיזט אדוים ־זײן ״פ־י־-קייט״, זײן ״איידאקייט״. דער ב״״עדער קאן מעד :ישט אויםראלטן, עס סוטט צו א בו:ט, ד• כױעזע־ ג־ײפן אן די א־י־א־ פעעד. די אײ־אפעער ם ן דעד קדיגס־׳פ־ף אנטלויפ;. •טים־עדײען... באגײםטערטע א&ראדיםטעגטן פין דעם טאםן־ערלם א־ן טעאטעד. ד• פאױשטעקוגג טאפט א ־שטארקן דו׳פם. קודם־כא — די או־סשטא-ט.־:;. עט .איז גי־עמ געורגן צו רע־קעגעין די קא״גע, :ע־ בענטיקע ״םקאלא״־פיגע. איגגאגצן א־פע־געפו־ט. פון פא־ױט ־-ײ דער א־עטע־ :־;עז־יפעד פ־־ענ טיט ד• טוגיז־ג־ע םילועטן פון די פי;עזער, און אין דע־ טיף — די חער־פרא;קעגדינזע יע־ף. ליפט און יגאטן, רײפקײט א-ן ארעטק״ט, — אײגם אגטקעגן דעם אנ־ דעדן. און אזוי אױך די ׳ג־פ־רער. אײן פ־רד גאך רעם צוױיטן, אײן .־״.;;אך דעם א;ז״1■־;, אין עם צ־ט זיך ד• ק״ט פין ד־עד פאס־דוגג און עגײדט ז־ך אײן אין אײפ, אין ד־ געחיר;. עס װירקט, עס איטפאג־־ט. דעד קאגס־אסט איז פואט;ענעפן, עם קאויפט זיך יפטאף פא־ אומרו, או־פרעװג;, אויפױײם. װ■ אויף דעד פיגע — אזוי אויך א־ן זאא. אויף דע־ ע־־טטע־ פ־עט־ע־ע־פא־ג־ט־!־,־־.; זעגען נעװען א— גיקע קאיינע דעםעקטן (פעיק־ -- אין די א־עצטע פא־ פיאדע.־!), אפע־ טען דא־ף :עט־ען א־ן אפט ד־ פאד־נגושנע;, אין װעאכע די או־פידוגג איז נענרײט :עװארן (װ• א־ע ג־עםע־ע אויפיריגנען אין דעם יידישן טעאטע־ — א־ן ד• צ־נאפ־דאנות און זארגן מצד ״אטעגעאום״״ג״אע־!). אפעד דאם זעגען ק־ײגיקײטן אין פאר־ גאייך טיט דע■־ נ־ײםע־ םצ־עג״טע־ דע־גדײבוגג, וואם ד־ער איפער־;עגעפעגע־ ואגםאטפא פין דע־ ״װיאגש־ ט־ופע״, אוגטעד דעד ־עזיג״ פון דעם אוטפאד־גגט־פאגאופטן דעזיג״סע־ יעבק ־אטפו־ם, חאט טיט דע־ א״פ־רוגג פאװיזן. די;זאו־יגיטעאווגנ װעט זיכע־ חאפן ג־ױם דערפאאנ, ױ פאד־ דיגט עם. עם איז איפע־יק צו ריעדן װענן יעדן אײכעם פ,ין ד• יגױ״טפיאעד פאזונדע־. ד• פא׳־שטע־■־;; אי:;א;צ;, אדא;ק דעם קא־ אעקטיװן טיטיג־פ״אן פון יערן איתעם און;א4•״ צוזאט־ען, איז א נעיג־יעענ״ג־, — פאר או:זע־ ײד״גין טעאטע־ אין זוא־יגיע — א;׳ע׳־ע־עיעג״גי פון נ־וים נאט״סי. ײ \. װײויר ״שד״,־ פיגע!״ איז אגנעשריפן און או־םנעשירט נעװארן אין ראטגטאדבאיד ט־ט א 5—6 יאד ־צודיק. עם איז אגנעדופן ״פאם- ־וגנ״, — עס א־ז טע־גיח שח־ה, װאם דויערט כםדר, אומעטום, אין פאר׳ע־״דעגע צײטן א; פיי פא־שײדענע :עאעטחײטן, ותן אין;אםען פין ,נע־עכטיקײמ״, ״טאראא״ ארנאניזיי־ט טען ״שטראף־ ־מםפע־־ע״עם״ ״פאציפיקאציעם״ און גאך אזעאכע ״פאאעדגדי־ קע״ און;קמח־געטע;דיקע אקטן. טענ (מען אנשטאט ,כיגעזער זעען דא — איגדיאגער,;ענעד און פכאא — אא־ע א־פעדיקע ״טיכדעד־ װערט־קע״ פיעאה־ע■־ און שכטים, ײאם ״קואמוד־םעאקעו־״ גײען ״חד״.ע; מ־ט זײ ■פאק״ אין :אטען פון ,;נעזעײ״; װאס איז אי־ דיענט״גי מיט חםקרח, בארפא־יזם... עגדיעדט טען אין דעד םיעסע אײגיקע ױיט־קע פ־טים, אײגיקיע אאקאלע שטר־כן און עם מעג ח־יםן — שרײ, :עװאאדעװע, ליארם איגד־ע,;ענעדם, און אויך — ײדן! שרײט;עװאאד־עװעט, א־אי־מט, ־ידן! און וױ אאג; איז די :אגצ״ע ײדי׳ג־ע פאפיעיוק־ע־-־:; א״ אוק־א־גע, אטשא, נעװען איבעד־ נעעגטפע־ט צו ד• חויפע־״גיע באגדעס אוגטעד ןרער שוץ םון כא־ ע־אײ ״שטאאצע פעגעױ״, זױ דאם שטיעט־־ אין דיער פא־װא־אאז־ טע־ כינענ און װ■ נאאיוװ איז דע־ כשעזישער םט־רענט, װען ע־ דדאט דעם קאפ־טאן פין קדינם־שיף, אז עד;ײט דעפעשירן ווע־ן ־ע־ עזואח דעם סאציאײשט טאקראגאאד... ־א, ״שרײ־כינע!״ איז ו^ג אקטועא/ ,אדיעי־ דװקא אקטי־יער א־צט, א־ן דער צייט םון דע־ שװארצער יפעסט״ע חיטאעד און חיטאעדיזם, און פא־ אוגז, רי צושויער םון א ײדיש טעאטער אין װא־שע אין רעד ״פו דע״, — װי דע־ ״דאד־קאא״ א. •;־•־־יע־, װא־פט א־גי פא־ —. או־ף דער נעטא־נאם ״ש־ײ, כ־גע״ איז;עשריבן א־ן פוגטע פא״־פ;, אין;דאפע שטר-בן, אפער עם טאכט :ישט א־יס. דאס אעפן א־ז אויך אזוי ״כונט״ און ג־אפ און ט־א־ם־ש־־י־ענד־ק. ־עוס קריצט אויך נעגונ א־ן ד■ אויעדן. טענ אויך דאם טעאטע־ זיך דעדאויפן אויף א הויכן טאן, א־יף א נעשרײ, אויף געפ״אדעד. או־פ די װ־דקאעכקויט איז אזוי מעאאדדאמאטיש א; ״אוטעסטעטיש״, טעג טעאטעד אויך ז־ין אזוי. דאס איז אי תשובח אויף די טענ־ת םון ״פײגשטעקער״, ח־טא־ חויכע שטיטען טרײבן אװעק םון רעד פ־נע שמיאע טענער. פא־פאאן, נישט אאע טאא קען טען נײן או־ף יג־פיץ־פ־ננער, יג־עפ־ סיג-ען אין דער שט־א, טען ואא חט־יישלום :ישט אויפװעקן דעמ ח־יטאענדיקן צושו־ער... אין ״שרײ, בינע״ דענען נענעפן נעװא׳־ן צװײ װעאטן — די אײדאפעעד אויף און ארום דעד פדעכט־הער עננאישער שיף מיט דיער׳ע ״קואוטוד־ױעראפוננען״, אזן די עוױיטע—די כ־נעזער, די דערשאאנענע, פאדאריטטע און פארחושכטע, דארט — העא, א״כ־ פאבד םױ די ..ליטעדארישע בלעטער 99 י. {זפאװאעװ (ני•—א,־ק) ג־ט 10 ראלאד און ידופט אודוים: שאום אש, אבדהם ־ײזען און דוד פתסקי. ד״ר עװזװ טאבאר (װילנע) ענטפערט ד״־ ט. וױיכערט טיט 20 נילדן. י. פאררװטנין (לאנדאן) עגטפעדט זלטן רײזען און א. ־. ג־אדזענםק• (װיאנע) טיט 20;יאדן. ה. דרוק (טאאין) ענטפערט טיט 5 ק־אן און ,־ופט ארו־ה: נ.;אאדשטײן, '. ־אזעי״פע.־;, ש. אפיעסחויז, ני שףםיקיין, ט. פאנד ק־ן, י. דעלסקי, ה. פאנד (אאיע אין טאא־ן). 99 צונעשיקט 25 דאאאי ייאז־ק) ► זיד גזארינו עװוארץ (: טיט פאאננדיק־ער צושריפט: /,םיר, די סינסטקער םון ײדישן קוגםט־טעאיטער אין אמעריקע, פדײען זיך טימן װבא םון די ״ל־טעראר־שע פאעטער״ און םיד זוינשן דעם פאנותיפ־תיעם קינםטאערישן װעגוױיזעד א דױעדחאפ־ טיס א־ן טעט־ק אעפן. נאײכצײטיק יפאנדיםן מיד דעם רעדאקטא־;חמן מײזיא פאר זײן סומ אען פאג־יסםעחױ.:, װאם ער דערװעקט טיט זײן טעטיקײט אאס א״טע־ פון די ״איטעשזר־שע באעטער״. וזארױז עװוארץ דידעקטא־ םון יידישן קונםט־טעאטעד, נױ־יאדק. די אלע פרײכט, װ$ס זעכען ארױסבעררםן בערר^רן צר באשטײעדן לטדבת דעם םאנד, װערן ב עבעטן דאס בלײך צר טרן. וזאריק עז ◄