Literarishe bleter · 1933-03-24 · 13 (24.3.1933) · p. Seite 198

זיי6 198 דיסיטרארישע ביטגמזו \\זז. 3\ 4641; ג־ת׳/ דאפ ״פאכטוך־ל־ד״ £.־ן ״בד־בזבבא׳/ ״־אגיזעמ נ״י> אין טוד א־ײן״ פון ״אוזעודױע״ און :ײ״ פון ״אלכזאסאדא... פא־׳צט־יט זיך, אז :דו־םעי כװז־ב־ג־, איזו־ װ־ תער דאװידזאן, װע?ן :״צט גיםב־ם ז־ין ז־ך אראפצודאזן פון זײעד אד־מפ, בדי צו בדענגען אב־םעלע קו:םט צו א פאדװאד־איזט פ$ירק; צו קאײפאכ־רז א־־״א־ט־קע ׳פאלקט־מוז־ק, װעיכע בוח קכתח״צה :ײ*ט דעדװע:ן ק־ין ־ביום א־״ערקע:,־:: אין דער גדויסעד ממיקאילישעד װזנלס. און װעז זײ װאיטן עם אפ־או ־א :עװאילט םין, איז :אך א פדא:ע, אויב ז־י װאדטן :עקא:ט אד־תדדיזגעז א־:טואיט־זו אין דער ײד־׳צעד פאדקם־טוז־ק און לאזן ז־יערע קאטפאז־ציעס טרא:ן דעם כאראק־ טע־ פון עבטעד ײד־יטער פארקסט־מדעבק־־טז א־ך האב מ־ך :ישט אפנעהאלטן א־אפצ־נ־רע־ן צום פארק איון א־ך האב אים :ענעבן מעהאד־עם, װעלבע זע־״ען;ע׳עאפן נעװאדן םון זײן איור־אײ;ע:עם;־יםט א־ן זענען דעד־בער צונעפאםט צו דין נעמ־ט און א־צט אביםל ײע:ן ארט פון מיין ־עאםן: א־ך ז־:ג אפ אדעד ב׳יעפ־י אויף דע־ פיא;א ד־ טעיאר־ע, װעלכע כ׳האב םאר־ פאםט, און א מ־ז־קאר־״ב־נעב־לדינטער ב־יטא־בעטיער ם״געד :עיםט דעי־נא־ אהיים די פאדטיטרד און מאבט דערפון אן ארקעםטראציע פד־עד אבע־, באט־ב א־ך פאי־־עט־י םיך :ישע אויף קאכטראפ־נקט,;־ב א־ך א־ם גזמויע א:װ־יזו::ען ב:ו:ע דעד א־:םטרוטע:טאציע. א־ך - ז■ וזצבה א\ים\?בר םו\ א. ג$(לדםארזו\ יא; אים אן, צום ב־ייצפיל, אז א געװ־םע מעלאד־ע יא<;א־ ׳עטיצ;ע׳עפ־לט וײע־ן פון שט־־־ךדא־נםטרוסענמן מ־ט א?־יכטן אקאט־ פאנ־םענס פון פליסן, ז־ טאר אבע־ בע־ם אופן;יטט באנלײס װעדן פון ׳עװע־ע בהאי־ אד־עי־ עלאכ־א־.םטרוםע:ט;. אדע־ א־ך םאך א־ם או־פמעדקזאם, אז א נעװ־סע־;וכיער ט־אנט דעם כא־ ראקטער פון א ־עלאף־ל־ר, אן אנ־ע־ י־־ר ־א״־ף ב־לז־ן א פאפט־ך־ ל ־, צוליפ װאפ;אר די פלא׳ט יארף יבם־צן םאלא א. ד. נל בײ עדט פ־ינ״טע מאטיװן פא־טדא; איך איבערהו־פט ג־׳סט <ץ־ן א־נם־ ט־ומענטאצייע,;אד ב׳לאז דעם באס־עפגדן צנוע־ יע&־לן אוכ־- םאנא. א־ן פאל מוזן ס־יעע קא&לס־יטטע־ם *טטענד־ק גויג פאלנן, און קע;ן זײע־ װילן לאזן ז־י מ־ר *־־־. ד־ ׳עוצ איז ב״ם ײד :עיװען פון ׳עטענד־ק אן אן א״־ט, װ־ מ׳האט :עפלענט די סוז־ל. דער חזן ארעד יצ״ץ, מעו־סטבמ־יצ א באנאפטעד טעקא־ אדער .באר־טאן־ז־ננעד, האט;עפלענט קאמפא־;ידן אר־נ־נעלע טעלאר־עם א־ן ט־אד־צ־אנעלן יטטײנער. ד• דאזיקע מעלאד־עם זענען דעדנאך גענאננען פון ש ־ל צו מויל און זעגען אפט א־ן ־צטעטי א ־א־ בםד־;עזוגנען :עװא־ן פון קלײן און גדו־ם. דעדנאך ־אבן יז־ך באװיזן ׳כפאם־פױגל, ״מאורצאלקזזס״ און בדה;־ם, װעלכע האפן אי־ף חתונזת אימפ־אװת־לט :דאמען א־ן ״ייצארגאן״ און האבן די ׳ום־טובד־קע;עסט העמאםט לאכן אדעו־?וי־נען. ם׳זענען אריך >. ׳פנעצטאנען פאלקם־זיגנע־, וועפוענס ל־- בא־דיגען דעים;אטען ״אפעדע״, זואלטן יז־י;עז־אדפט זײן א מי־ זיסאל־־צע א־יגה־־ט אן אד;א;־־כע;אנצי־־ט, און דאס א־ז אפער;י׳צט אזוי, װייל איך האב מײל;דטע־ן אליין;ע׳צאפן אװן טייל;עבאדנט ב־י אנדע־ע קאמפאז־מאדן. א־ך קאן מ־מ א רוא־ק;עװ־םן זא;ן ״;עבאדנט׳/ װ־יל ט־ילםאל האס מ- א חזן בהב׳צר הב׳צר.ת;עבארגט פאר מ־ין ב־גע דעם אדעד ־ענעם;ומע־ פזן ץײן ׳טײ־־־עפע־ט־א־, א\וו*, אז אפט איז א מעלאדיע גטוונגצ\;עײארן א־ן דעד ׳טול, און א־ן דע־ זעלבע־ צײט אזן א־ן דע־ זעלבע־ יצטאט אין ד־ סעלאדיע ״;עטאגצט״ :עזואלז א'"י־ -יין ב־נע, פאדיצט־ימ ז־ך, מ־ט סאדולאצ־עס. ם׳מע; טאקע זאגן, אז א־ך ב־ן מעד קאספ־לאטאר װ־ קאמ־ פאז־טא־. א־ך מײן אבער, אז או־ך דאס קאמפיל־דן א־ז א קתסט. א־ך פ־ד מ־ך דעדבײ אוזו•: באר; מ־ד—װ־ •״וין או־בן באמ־-קט— פזן א חזן עטלעכע ׳צײנע טעבעד פון ז־תער א ״קדו־צלז׳/ פון אן אנדש־ז — זײנעם א ,פן המצ־״, פזן א ד־־טן — עטלעכע אקא־דן פון ז״כעם א ״ו־ה־ רצון״ א. איז. װ., אוון ד־ דאז־קע מעלאד־׳צע יצט־סלעך פון ד־ פאריצ־■—םטע טאז־ארט; יצמעלץ א־ך צוזאמע;, פיט דעה ה־לף פון מיתעם א דידינענט, א־ן ׳צמעלץ־טאפ פון נע־ שמאק און הארמאײע, אזו־ אז ם׳קומט א־ו־ם א פוליצטענד־ק :ײ־ עיר, קוטטט־אויםגעהאלסעגער הועס א. ד.;ל. א־ך מאך;י־צט קײן םוד: א־ן ד־ עריצמע ־ארן פ־ן מײן :דינדן דאם ײדי׳צע טעאסער, האב א־ך דא און דארט עדלויבט צו םאבן קליײע הלואות, װע;ן זועלבע א־ך האנ;אית־׳צט;ע־ מאלדן פ־י;ע קרעד־טאדן. א־ך ־אב בײ א געלעטהײט אדײכנע־ יצמונלט א־ן מ־ײע יצט־ק לײבטע מעלאדיעס פון אפיב״באך, ל. קאך, .װערד־, מײעדפער, אפ־לו פין װא;;ערן. בד־ ז־ך צו אנט׳צול־ ד־קן, קאן א־ך א חוץ הייגעם ײעדטל: ״א־ן דער קונםט א־ז;״צטא קײן זעקסט;עבאכז׳/ אויך זיך יצםיצן אויף ־עם אומ׳צוטאנד, אז א־ך האב מיײע;עצװו:;ע;ע ה־־אות :״צט;עמאםט צול־ב אײג״וץ א־ער דעם חיצק צו פא־דינען. װאם פא־ א :וצן ־אט אן ארעמעד קאמפאנ־םט פ־ן מ־ין יצטיי;•—;עקא;ט צ־ען פ־ן ״פלאנ־אטן״ א־ן ב־עםעלן סציל? — •״אד א־ך האב ע׳כ;עטון או־ם־צל־םלעך, װײל א־׳ך ־אב;ע־צט־עבט או־פצוהו־בן או־ף אזא אזפן ־עם מ־ז־קא־ ל־׳צן;ע׳צמאק פון ד־ בר־־מע ־צ־בטן פון מ־ין פאלק. צום באחו״ע־ן, האמ או־ך דאם דר־־םטע מ־טל;״צט :ע־ ט־אפן א־ן צי-ל. דער;ע׳צמאק פון ל־ א־נטעריצטע ־ט־בטן פון הער ײד־׳סע־ באפעלקעדו;; א-־ז;עװע, אזו־ בארדא־ב;. אז <ז.־י האבן פ״״־וט;״צט;עקאנט באדטדאנן ר א—אפע־ צע מעלאד־עם, זו־ ד־, װעלםע װע־ן;עזכנען א־ן ־צזל און א־ן קלו־ז. א־ך האב ז־ך;ע־ מיזט אפזא;ן פון ד• צװעקלאזע פ־יװן א־ן ז־ך נעמען אז־ף אן אנדערן װע;. א־ך האב ז־ך דער־בעד ,באינ־ענעצט אויף א&צוה־טן אן א־יטא־ט־ק ײד״צע פאקב־מ ז־ק, װאפ א— אײ;;יצאפט א־ז א;עװ־םע־ פ־יני־צעד טאן־א־רב און דער דאז־קע־ װע; מ־ינער א־ז;עקדו־גמ;עװא־ן מ־ט א צ־ו־ם־ דערפא־;. פאדבײג־־ענד־ק באמעדק א־ך, אז דאם ־־ד״צע טעאטעד איז א־ן זיײע ע־יצטע אגהװבן גא־ באזובט;עװאדן פון ד־ אוטקולט־־ רעלסטע פאלקס־עלעמענטן, יװעלכע האבן;־׳צט;עהאט דעם מ־;־ דעטטן באבד־ף װעכן א ב־;ע א.ין װאם ז־ פאדעדמ. די םעד ״ב—־;עדלעםע״ עלעמעגט, פון א ײד־יצ ־צטעט־, ד־ ׳צט־ענג־לאזפםע־־ױא־ ט־װע היטעה פון צנ־עות און ט־אד־צ־ע, האבן ז־ך א־ן ז־יעדע קכדער יעם־עג: פאדבאטן צו באזובן ד־ ״טרע־אטעדם׳/ װו לצ־ם יצפעטן אפ פון ־ידי׳צקייט. א פך ארבעטע־, בעל־־מלאבות א. או. װ. האבן זיך פיצום אר־יכנעגגבעט א־ן טעאטעד, אז זײ ■•אי,ן :״צט לי״דן דעדפא־ ק־ין צדות. עם פאריצט־־ט זיך, אז אזא פובל־קום, א פ־בליקום, ױאם האם נעהאט א גא:ץ פד־ם־ט־װן ז־ן פאד קוגםט און א;״צט־אנט־ װ־קלטן טוז־קאלײצן;ע־צמאי״ האט מען געםוזט;עבז ד־ אמתע ״לײבטע״ טוז־ק. כא־ן, א־־עס, דועטן, א. אז. װ. האב א־ך א־י־:־;יע׳צטעלט בלויז צוליב בכע־עפעקטן פא־ מ־יז עולם האט דאה;״צט :עהאמ קײן יצום דײץ. עם האט א־ם :א־ ״אננעברומט״ א־ז קאפ׳/ ײ־ א־ינעד פון מ־ינע א־מצופדידענע טעאטע־־באזיבעד האט ז־ך א־־םגעדד־קט. דאקע;ן האט דאם ־אז־קע א־־גנסדעכע טע־ אטע־־פובליקום אדו״סנעװיזן א פאד־־בע צו םענמ־מענטאיע פאלקס־ל־דעד אין קאמ־יצע יצאנםאנעטם. ז־י האבן דאם א־־נגע־ ־עלו:ע;ן מ־ט;דו־ם ח־צק און פלענן עס יצטענד־ק :אבז־״ען בײ ז־ך אין דערחײם, בעת דעד אדבעט אדעד אין א ־ום־טוב. א־ך ותל בלו־ז דעדמאנען דאפ ל־ד ״.־אזיצינקעם און מאנדלען״פון ״יצול־