Literarishe bleter · 1933-03-10 · 11 (10.3.1933) · p. Seite 174

למזננדאדיסנז בו(\סו8ד וג <62*) זײצ 174 אויסשטעלוכג פרן די צישא־שולן אין פאדיז דעד זא״טצ״ע־ פ׳; דע.־ •ג״-אמאװזאצ״ע, ח׳ ׳צ. מעגדער־ כא;, פידט איצט א;ד״סע;עזעי־יטאפטרעכע אקצ־ע א״ פעדיז ־טוכת די ײד״ט־װערסרעכע ׳ט אן אץ פ״א;. עט זע־כען אין דע־ אק־ צ׳ע אקטיזו באטײריקמ דע־ טאצ־א־י׳סטי׳כע־ פאדבאנד, דעד ״יע־ דעם־ק־וב און די ״אדבעטע־־ת״ט״. אין דער אקצייע ז׳ענעז באטיי־ ־יק׳ט א דײ א:;ע;עע:ע טי־ער בדא׳ט דיטן ק׳נסט־ע־;. אדאנםא;. ד• אקצ׳־ע קאט א;;ע;וב־־ען א ב־ו־סן פא־:עפ, און זי;עמט א־ופ הו:דעדט׳ע־ טע;טיטן פין פא־יכיױ״ענע יט־כטן. ד• יידייצע בא־קה־ :ואסן א־ן פא-ז װייזן אי־״ס, אין ׳ט״ן :״טט דאיס ׳ע־׳טטע נואר, ד• װארענוסט׳ע באצ״;; צו דעס ״די׳ט־װע־טיעכן ־טיר־ב:*! אין פוירן. א-ן צ׳זאב־ענקא:: נויט דע־ אקצ׳ע עפ:ט זיך אי,ן פאד׳ז דעס 4־טן ט׳עי־׳ן ק. •. אן א״סיטטעיו;; פון ד• ׳טירן פון דע־ *ידייטיער ׳ט־—אי־;א;יזאצ׳ע. ד• א־;א;יזאציע פין דע־ צ׳יט״א ־ או־ם׳טטערו;; קאבן איבעי־דענוביען א״ף ז׳ך ד־ײ פדא;צויז״צע אי;סטיטוציעס: ד•;׳עזע־־טאפט פאד;״ע־ דע־צ״;;; ד׳עד פעדא;א;׳יטיעד כ׳ו עאום אין דע־ יע־יע־־םיבד׳קאט (פארנ־א;ט קעבע־ 80 טייז;ט ט׳ט;רידע־). דע־ פאט־א:אט פון דע־ צ״ט״א־אויםיטטערו:; װעט באיטט״ן פון א דײ א;;יעזיעע:םטע פ.־א;צויז״טע דאדיקאריע פעדאנא;ן: פ־אפ רא;זיעודען — װערטכאדיפטע־;ערערכטע־, פ־ריאריקע־ דיריעקטא־ װא־ פ־אפ.;יציע; קאננר־עס א־ן אדזיעצ־ פ*ז .ע׳;עװ. פ: פזן סא־נא: יאזער. ק כיאראפ ־ ־־אפיעי״ א יאז׳ פ־אפ. טיי־ ידיי^ע־ ליע־ צענט-־־אי דעי־ *יזע־ אזיסשס*;־*:; פין די 5א■ אטן. עקספא: אי״ע א־ז זיד :עכיעז; זועס א־ײ;; א־ן פו־ר א^;א;יזאציז אין עשםערט א־•־;׳;עורלז : זאצ־ע יסיי!־א־;א;* דו־ך ד־ע־ װאס זע;ען 29) ־ ד־עי;*ת פין דעי־־ ״רי;ע פא יאמ״עס;יצע פעתן יויי — 12־ ן אוװיסט 1932). װ• באקא:ט, קאיט די;יצע־ אויס־ יטטיע־ו:; פין צ״ט״א;עיאט ז־״ע־ א :דויסן דערפאי;. א״צט צו דע־ פא־יזעד אויסיטטערו:; זענען דו־ך הע־ צ״ט״א א־וימעיטיקט פרי־ יטע ־עט-עבע קאסט;כ עקספא:אטן פון ד• װא־־טעװע־, יארז״טי;־ אין א;דערע יטורן, — אזו• אז ד• פאריזעד א״סטטעי־;; װעט קאבן א :א־ ם־י־םיע צאר ׳עקםפא:אטן. יעם א־ז צו קאפן אז ד• אײס׳עטערו;; א״ן פאריז װעט יטטא-־ק אויסנענדעז םײ בײם;רויםן ייד״טן עירם, אץ הײ ביי דע־ פ־אנצויזייטעד פ־עדא;א;״טעד ורעיט. בײ דער :״ערעננקײט איז אי:טע־עםא:טי צו פאדצ״בענען פאמ;־ דיקן פאקמ: ד• פוירייטיע סיעקצייע פין דיע־ ״אי;טער:אציא:א־*ער רי;ע פא־;ײעד דעי־צ״מ״ קאט אין א— בװלעטין;ופער 2 אפ:ע־ריקט א ב־יוייסן בא-בט ורע;ן דע־ א״סיטנדערו;; פין דער צי׳ט״א אזוי: ״ציט־עמדיק צום באדיבט װיע;ן דע־ פ״ריקדער אויסטטערו::, וויר איך א־:כדע—טט־״בן, אז אופאפקעמיק פין איר איז אר:א;־ז־.־ג■ :עװא־ן אן א״יםיטטעיי:: פון די זיטא־:א;י״ט*ע (!) ״ד״זזוע יטו*;. וחד!בע װיעדן;עפיידט אין פיירן. ד• א״םיטטיעמ;; איז;עװען אײ:־ :עא־ד;ט פיט;־וים אויפביע־קזאפק״ט אין האט פאמיעיטטע־ט א —בן פאטע־יא־, װיעיבע־ קאט עדות :יעזא;ט װע;ן יערנםטע באיוי־ אי;;ען פון ד• רעי־עי־־קאיעקטיװן א־ן א״ך װע;ן דעם, אז יעס זענעי בא-קזיבג״רט א״ך דיעם;עביט בפיעט א־יע פאדעי־־מיען פון דע־ פאדער:ע־ פעדא;אניק". דאס א;>,עס :יט ד• קאפענו;; צי דע־װא־טן פון דע־איצטי־ קע־ פא—זער אויםיטטעייננ א;אר;־ויסן דיע־פאי־;. די ׳עקסיפאנאטן, װע־בע זענען איצס א־״סױעיטיקמ;עװא־ן קײן פא-ז, פינקט וױ ד־ — ״ע־ד־קע :־צ־ע־, זענען באפת פון קו־ב־עד פע־א־א־-־יטע־ אין י־נסטדער״טע־ קװאי־־נדעט. סײ ד־ -ע־ע״טאפט, סײ דזער פא־אנט־ ־וא־ט״עב׳ער אמאניזאטא־ פון דע־;א;צ־ע־ א-־בעט א-ם דע־ א״ס־ יטסערונ;, דעד ב׳אר־ער איון רע״עד פ־ן אונזעדע ׳טורן, װ. ארסגיאן. יאבן נעטון איץ, אז דעי אפקאױב פ־ן די 'עקםפאנאטן צו ד־ע־ פא־ רידע־ אװסיםטערו:; זאר;עפאבט װע־ן או־פן בעסטן אופן. <ז י ן ו \ ־ סי ע \ וז דע־ א־טיקר פין .־חר ק. קא׳־ן אין פא-קן נופעיד 10 דארף זץז באט־טרט: ״ז. סענאיאװיטיט — דער ״עצט־ע־ ־יטעד פון פדו• און נאטו—. אז פ־ען ״־ע;ט דעס עד־טטז ט״ר פ־ן זאיז װע־ט;״טט יולא־, וחענן װאש דא ־עדט ז־ך: צ• ז־ע:ען פ- ט״־ן פון ד•;ע־װן אדעד ז־עװען ז״ :ע־װן טייין פון א־;ז אדע־ ז־ענ־ען, די ריע;;יטטא;ד;, ט־ירן שון או:ז און אזו• װ״ט־ע־. דעד זאץ דא־ף אז״ :־ע—;ט װ־עי;: ״א־־ב, יפיט־, ד־ באװע;־;;, װע־בע פ־- :־עפ־ען א״ף ד־־־ אונזיעי״ע;־ע־װן פ־ן אזענמע ײע;;־ ׳טטא;דן, װאס פיד ז־עיען ז״ פיט ד• אימן, איז יטיבת או;זער וױיר־ ז״ן, ראן ריפן פי־ אן (באצ־יםיענען פיד) די קעמיטטאנדן, וױערב־ע ־אבן א־ו־םנע־ופן אג־ ר־ באװע;־:;, ־ט־ע־ע (פ־ען ײען אריך זאנן.־ .װ־ע־בע דענ־ען;עװ־ען ד• םיבק פין דע־ באיװענװנ — •. פ.). פאד־ לע־ט, א״ב ד־ לזע;ניטג־א;דן ־ופן א־״ם א ק־פ־בד־ק־ע באװענו:;, —פן פי־ ז״ אן זזיאװזנװ;אטא־״םאן קאט ־א א־ב־עמ־עזעצט דעם ד־־ט־טן ווא־ט ו1ס5511ג11 פיט ״קעבע״ע״, װאס איז פא־יטס״ט ז־ך, אן א־פז•;, ד־ען פ־איס א־ז דאך :״טט הנונטר פא־ יט״ן. צ־ם םוף :אך א״ן זאץ: או״־ ד־ע־דע־בע־ ז״ט 87 א־ז פא־אן ב״ נאטאגםא; ו;״טט ב״ ־טפמאזאן) אזא זאץ: .א־־ב דאם זאר ז״ן ז־יע־ טעא־־ע, װ״רן ז״ (דאט פיינט ד• פעננדטן, והד׳ב־ע;4״בן, אז די אידיענו:; פון ד• ־אםן קע;;ט אפ פין ד־ע־ :איםי־, ון :־יטט פין דעם אזנז\ פ־ן אזזזנזר ('ארננוםינזרמג פין זאבן — י. פ.) אפ־ט־ :״טט אטעפיטיקט ווערן ד־ע— פין, ײאם פ-;יעפװיען אן איפיענד״עבע צא־ דע־יטייװומען, װיע־ביע איבע״טט״נן אינדע־ פא״טטע־ו;;, אין ז״ע־ פיר דע״ט״נוגנען, װעי!־ ביע צעטיפ״ען (!! — י. פ.) איד ׳טװאבק״ט״. װאם ־אדייט א״ננטרעך אזא זאץ? א;״טט־דיע־פארענע־ אין ק־םית דע־קענטענ״ט טעא־״ע אין דע־צ• :א־ אן א;יטיעד אייע— זיעצו;;, ורעט זיך פיזן זא;ן: יא, יטפמאזא איז באפק :״טט צי פא״ ״טט״ן. אין דע־ אפתן, איז דיע־ זאץ :אמ״טט אזא ׳טודעי־ער, פיען דא־ף;א־ א״װקוקן אין דיע־;יטע־ איביע־דעצוגכ פין ׳. יטטיע־;, אין ד• ״צעטיפיט־ע ׳טיואבק״ט״ װיעדט ציע־ו:*;, װ• א ב״זע־ חרום. דע־ זאץ דא־ף אז״;עי״ענט ודע־;: ״פםתפא יטטויםן זײ ז—;א— נ״טט אן (ב״;אטאנםאן ק״םט יעם ״אפיט־ :״טט אנטפיטייט װע־ן״ — ׳. פ.), אז ם׳איז פא־אן איפיענדײעבם. װאב יטט״נט וריט א—ביע־ אינדע־ פא־־טטע (פא• יטסע־׳וגנ־םק )אין זיייע־ א י■ (דיע־יטי*;׳;־;ען), וואס פאבן :״טט ק־אי ד• פא־״טטיע־•;־. פין זאבן, פחפת דע־ ׳טװאבק״ט פון דע־ פא״טבדערי:; :ופא. (דאס ק״םט, פי־ קיענינן;״טט באקיפען קיין ק4אי־ן בי4ד פון א ם־ דע״ט״ב־מיען, צ״־,ב ד־עם, װאכ איעדע־ פא־יטטיע״מם־בח איז :״טט א״ף אז״ פיר יטטא־ק, בד• לדא־ ז״ צו בא:־עפיען). איך :א״ב, או פון אזא זאץ ורעדש פא— ״טטיענד״ע- דע־;יע־אנק פין ׳טפ־נאזא, אין ודע4בן ע־ װ־ר באוױיזן, אז ד• ״אי־דיע:׳:;" פון ד• זאבז קיד.:ט אפ ברויז פין אמדער פא־- •טטע־׳ימנם־בח. װ• דע־ 4״ע;ע- זיעט ־אב איך :א־ א־ויםניעניפען ציטאטן פון 4 ז-טן (84—87). עם פי4ט ז־ך בב44 אין דע־ איבע־דעצמ: א יטטא־קיע אפק״;־ ק־ץ דעם קאט פי־ פא־װמדיע־ט :א־ א״ן זאך: צים ב— איז:״טט צמיעדעבן ־״; קק־פי; ם׳איז:״טט א::יעװ•:•, כ-ײ ׳ױע4ביע- יטפ־א־ ט׳איז;יעפאבט;יעװא־ן ד■ אייע־דעצמ:; צ• פין א־ממא4, צ־ פין אן אנד־ער איבע־דעצי:׳.; ם׳איז פיט;אמ״טט דע־פאנט ײיענן ׳צפמאזאן;יפא, װיענן זיין 4יעבן אין פ*4אזאפ״ע. ם׳איז •״׳; טיעי-סט :״טט פא־אן קײן א״ן אימציקיע אנפיעי־קי־.: אדע־ דע־ק4עי־ו;; צ־ ד־עם אדע־ ״ענעם א״ם־—ק פין יטפמאזא, מי 4פיט4, ם׳איז פא־אן ב״ •. יטטע־ן אין דע־ א־בע־ז־עצמ;. קאמ־וכי־קאיז פרן ליטעדאטן־םאדדין ציריב דע־ ב״זװיייק־ע־ איין ־םייותדיק־ער ״נוערדו:; צום ר- ס־ע־אטן־פא־״ן״ ווןגס ־עס חאט פא״עפנט״עךט ־ח4 פימ־עכבעמ אין די ״4•טיעי־א־״ג־ע בײעטע־";ופיע־ 9 קאט ד• פאדװארטו;; פין 4- :דע־אטן־פא־ײן באיטיאכן אװסצויטט־״בן — פ־ױ פימיענבערג פון דע־ פיגמ־ידע—״טיפק און ז• אויפפאניען אין פיטך פון 24 ׳ג״עק אופצייע־ן אין פאי־ימס־סיעק״עטא־־אט ד• פארימס־יעניט־פאצ״ע. פארװאלנזגזג נז\\ נזארײ\ יירישנו ליסינזראסו\ וננװרזאלינזסי\ אי\ װארננונז װא״טיע, דיעס 1־טן פיע־ץ 1933.