Literarishe bleter · 1933-03-03 · 10 (3.3.1933) · p. Seite 154

ריסיעואו־יטע בלעסיער 1\וז. ס\• ן\6<1 זײם 154 פאדייזעד האלעם ט־ק״ס םון דע־ פעטער, םריר־נגד־קער ערד — ס׳אמעמט נדט תזר,,'. װ־;אך צאפרדיקע עםעטערריעען איז דער פריכאד־קער סאימט צוג-״פנעקװעמ׳עט אין דורכזיכסיקע קויײערט אין הױכע, :אײבע כלאקן זענען אויפנעטורעטט ױנגע ציבערעס, נןזרדענע םי״עררע־ קארטאפל און סרויט. װי נילאטינ־רטע קעפ טיס וױ״ם־נעקרױזרמע פארלקן זענען אין דורכזיכטיקע קעסמצעך צונױפנעקװעסשס ריזיק־ נ־ױסע קא־אפיא־ן. ט־ט הײסער יװן יטםעקן ד• קאםטנס פאנרע־אנצן און די נעדיכטע כאגאנען־צװײנן — טויזנטיער, טויזנטער טאן. װי א ניעד־כטע־ נעפר נײט אויף דער דיח פון ד• נעװיקסן און פוצט אן די צופט טיט שװערעד זאטקייט. די הונדערמ טאן פצײ׳ס װעט מארנן אר־םעםן פא,—ז. נעפאי־ טעסנדע פע־ד, קערכער און ׳עיעפסן. דאם פרײ׳ט פארעמ כאך און טר־פט :׳•ט רעכעד־קן כצוט. אין די פאװיר׳יאנען, אויד ד• טי־כן, א-ז א;עהאקערײ ד• קנאכן קרעכצן אונטער ד• ־עק. צעיעפאאטענע זײט;, נעד־כט־כאװאקסעניע מיט פעטם, דענען ׳סודותװײז צעהאנ־ נען אין ד• ק-ע ״נא־דעראכעס״. א״ף ד• כצעבעכע טי׳ען זעכען ר״ננען־רעכערס צונױפנעקנױאט ט־ט ד• קעפ, װאם נראצן טיט;־עזערכיע אויגן. א־ן א וױיסן, ביז צום הארז אונטעדנעקנעפרסן ק־טר, נײט א־ום צװי׳טן ד• הענניענד־קע פר״־ט־׳טט־קעד א כידעריק, ןצונױפנע־ קװעט׳םט פאד־צויכדר. צו די פירעקיקע כיכאקרען טראנמ ער ארע־ םאצ דו א ק״רעכדיק נרעזצ, :עפאםט א־ן א װײם כ״נערן חענטל, ד• כאז כיט זיך א פאדקריס, און צװי• ד-ויכזױקסיקע ױננען נעטען ׳עכער אראפ דאם קאאיע־נעװארענע, פארערטערסע םרײש. ד• •עטאט פארייז װעט מארנן או-פעםן פ־ד הונדערמ טויזנט קירא פצי־׳ע, טױזנטער ק־רא קאריע־נעװארן פרײ־ם װעט אײכ׳נזאינגען ראם פצאפ־קע מ.ײצ םון קרעסאטארױם, און צענד׳ציקער טו-זנטער פעכט׳ען קורטשען זיך א־צט פאר הוכנער און קענען;•׳פט איינ־ יכ״צאפן אין ד• ענגע, צעהויקעדטע שמיכצעך פון די ארעםע פאריזע־ הװארטאצן. א;עקװאקעריי א;עדדאצערײ. םון די קאסטנם קריכן ארוים שנאכצען םון נענז, קאט׳פקעס, הינער, סראכצען םון איכריקעי^ קו־ פעםוױיז ציגן;עשאכטעכע סויכן און םארביקע פײנצ. פון די וױיטע, שטיצע דערפער, פון דרימצענדיקע םסאװן א.־ז װאצד־געדיכטעכ־שן זענען צונ״פנעפ-רט נעיװארן צוױי הינדערט טוױכט קיצא עופות כצויז או*ח אײן ט׳טאג ם?>- ד• מער ״אייםדער־ װײצטע״ און ״איידעצע״ פון דעד יעטאט פאר־ז. אין :ר,״םע קאדדשן און אי־ו' קופעס צינן אננעװארםן פא־־ ש״דנפארכ־קע םיש — אין דעד צופט פיצט זיך נציטשיקער שצײם. פיר הונדערט טויזנט ק־צא פייצ האכן פישעים צוכויפנע׳נזצעפט פון טײכן און װאסערן. אין די קאדז׳ען הערט :ישט אויוי דאם געפציעםק א־ון אויןי די קופעס — דער ׳נזטימצאזע־ נעםורםר פון די אפ׳עמײעג־ דיקע פיז״• הונדעךט טוױנמ קירא שװא־צע מוצן, :רזיע שצ־םאקעס אין ־ויטע, :עקארכטע דאקעם. פעיצ־ק טײזכט קיצא אײעד א-ין פוטער, הונדע־ט טויזנט קילא קעז װעט מארנן אין ז־ך אדײננעסען פאריי. פון די א״פנעטו־עטטע קאסטנם פירט ז־ך דע־ שארפער ״קאמעמבער־־ קעז, װאס דע־מאנט אין ה־ימיש׳ן ריח םון •כטאצן. א־ן פוצער פארכיקײט האט אױפניייפי׳אצט די נאכט אין די הא־ ־עם. קופעםװײז צינן כציוטען — ־ויטע טײויפאנעס, וױיסע:אדצױן - ם׳כרענדט און כארו־שט די פארכיקײט. די דיחות מישן זי־ צונוי!'. דער טומצ שטײנמ. פ-ין אצ־ע זײטן קומען כיענטשן מ־ט װעננם א•; טויטאס — העכרצער פון זעקם־מ־ריאניקן פארױ. װי די ד״חות, קד״צן זיך *ויך דא די שפראב;, און צװישן די פאדנעפצטע, אומ־ באישטענ־צעבע קצאננען סויכן אפט או־ף פאריעד־קע ײד־שע זוע־- טעד - פארכצאינדזשעטע שטימען פון ק׳־אכמאצנע און סמאטיצדע. די ״קצאשארן־ העצםן א-״םצאדענען ד• קאסטנם, די קזישן; זיי שטופן אונטער די װענעצעך, און פין צייט צו צי־ט זופן די דעם ־ויטן וױין, װאם זײיטראנן אין די בוזעטםי. אין די קאפעען און רעסטאראנען שטײנט דער נעח־אננ. - ׳מ. 7. ש ב ײ ד : ד ס ן ן / ״. ןן ד י ז נ # ב ס א י ז ד י טדעםטן א״ן ם־נד־קאטן כאזארנן ד• שטאט פאריז, פארהיטן זי פון הונגער. םמאט־םט־קע־ װאכן א־כע־ קיאינקן ד׳ופק פ־ן די פ־״זן. צ־פע־ן זענען: תבואה, קאדטאםצ און קרויט. א־כער ד• קאױ־דארן פון — םינדיקאט־כװדאיען א־יצן מיט ־־אבנע םריםעצעך ד• מאנעדע, כאכריצטע רעכנמײסטעחם, ק־אפן א•; ד־ דיקע, איזאצירמע טיין פ•; די דירעקטא־ן, ם׳פצאטערן ד-נינקע, כ־כיצענע כאר־כטן. — ענמנ־צט־קער ־עװצטאט: ם׳נעדעמענ־ש איז ה״נט כדט זעקפ און ד־״פ־ק א־ן אן עצפטר פ־אצענמ;רעסע־ וױ פארא־אדן. ד• האנםומצ-ע אױ;עפארן א״ו' דדײ א•; צװאנציק און א זיכעטר פ־אצענש (הויפטזעכצעך אלט־קיען פון נ־דער־קער קװאצ-טעט): ק—ז־ם, ארכעטםדאזיקייט. סטאט-םט-קעד כיעםטן מ-ט כאדאמעטע־ם פון דעכנניאשינען — מ׳אמפ־ט—ט;וצ :אך נוצ — מ׳ראטעװעט רעם חוצה. א•; ר• פיאנטאצ־עס פצ־ען םטאט־םט־ק־רעצעפט;: פארכ־ענען (ציפע־ן), װא׳יפן אין ד־ טײכן (צ־פע־ן). דער פרײזן־דזפק מוז קיאפן נצײך, עד טא־ :־שמ פאצן. ציפעי־ן זענע;: תביאה, קארטאפי און קרוימ. צותצױ. דע־ סען קנויצט ,־ך א־ן פ־יייננדיקן צופיום. א־ן שײן פ־ן ד• פ־אײנט־רױכדנ יאמפן זענען ד• כװא־צעם צענראנצט װ• ש־פ;. כײ ד• מש״פער־ק־נעמ״ע־טע כרענן טונקלען ז־ך ־אצכ־י־ונדיקע צאסט־ש־פן, כאיאדן מ־ט זאמד און שמײנער, און א־כעד זײ הינננינן ר• צע־נפנט־נ, אנצײנ־קע כד־יער פון ד• ה״כ־מאש״כען, ור פאדנצי־ ותרמ א־ן א כרדן גענעצן. א״פן א־נזצ ״ם־טע״ ד-־־מצם ד• סונקעצע תם־םה־פעסטוננ ״קאנ־ פינדזשת■—־, א-ין ד• פענכטינ־ זענען פאירראפעט מ־ט װײסינ וױנק־- פארהענגרעך. :ײניר־קע טוד־םטן קומען דא זוכן ד• שאטנם פון דאנטאן און מארי אנט־אכעט און שמעקן צום פא־זשאװע־טן נ־צאמ־נינ־נינכע־, װאם האט אפנעשניטן דעם קאפ פון דעד שײנער קינינין. װי די װננע קנאספן אויף די,־אכימ־שע קאש־טן־ביימער א*ז ד■;אכט ארום די האצעם צונויפנעקנויצט און םא־טוצתמ אין זי־ כאי״ד ותט זי אויפפצאצ;. האצעס — ריז־קע, םינקערינ װאתזאצן מיט פא־נעפרט־נ ראמפ;. ראםטיצונן און כאצאדענע אויטאס, װ־ צינהװקע־ט־קניענד־קע קעמ־ יעין פא׳־פ־צן ד•;אםן, װאס שנײדן ז־ך א־ן דער כד־־ט און אין דע־ לעננ צוױשן ד• פאװיצ־אנען. איויױ ד• ט־אטואדן צ־נן מעגטיען פאד־ קגייצט א־ן שטאמעם, א״ננעינראכן א־ן צער־כענעם, ד־מפ־קן שטר״. ם׳קוקן אר״ם כצויז צעקנאדע׳־טע שיך, װאם נ־כן זיך אמאצ א כאוױננ ארן כצייכן צור־ק ־ויק. — ס׳אױ נאכט א־ן כו־ך פון פאריז. ם׳האט א רענן זיך א רים־נעטון און מ־ט נעד־כטע טויכן־טר-ט זיך צעש״ט אױף ד־ נצעזערנע דעכעד פון ד■ האיעס. זוינט. פ׳יפיאמינדן די שמאטעם פיון ד• שצאפנד־קע מענטש•;. אײנציקװײז;ו־ען ז־ך א־וים פנ־מע־ כאװאקםענע, צעקנײטשטע מ״ט רו־טע אװנךאפצען א-ן כצל״נ, שכ־׳־ע י־פן — ״קראשארן־. מענטשן אן ה״מען — װא־צציאזינ פ״ננ״נם. ב׳רעבן אן אײכיקער נעמ־ש: טאנ מ*ט נאכמ, כצוט מ־ט ־ו־טן וד•;. ם׳נינרענע־: האי־טער ט־אטואד. מענטשרעכע■־ אפפא4, װאם מאנט;ארנ־שט פא־ ז־ך, שטעצט נישט קײן וױדע־שטאנד. הוננער־קע, אן א פונק פ־ן האס, — צעפ״רטע מ־רדקײמ, צעשיאקן און;עהארכזאם, — קריסטופ־נעשיטאצטן. נעסטן זײ א־ן ד• האיינם, רעקן ד• טר־ט פ■•; ד• ד־קע, דורכנעפעצטינ הענדצע־ און ק־ױבן דעם אפפא־, װי מן —;אטם :אכ. ד■ ־ארעם ותקן זיך. ־אמפן כר־צן א״ױ. װ• װ״כינ :אדד•:*; צינ-נט ז־ך ד• שאטנד־ײנ טונק־ק״ט. ה״כנא־נד־קע פדױען מ־ט;צאנציקינ פא־טוכינ־ א־ן אי־אפהינננענד־קע;״דינרס, בד״טפי״ציקינ דיננער מ־ט א׳-מנעפאםעװעטינ כ״כע־ פאי־ען ז*ך א-ם ד• קאכײנכ א.ין אויטאט. דאפ :ינקראפינ—י שט״נט. א״ן פאװיריאן ורנקט זיך נאבן צװײטז, פ׳עפנט ד• מאנאדנען, און דער כו־ך פון פאריז יעכט אויח, צינברודט ז־ך אין איע זײנע ארטעריעס. אדינ־שיטנס װאיזשט אויס דאם כרינװאזרג. ם׳טריפט נאך ד• זאפ־