Literarishe bleter · 1933-02-24 · 9 (24.2.1933) · p. Seite 139

זײם 139 דױזמוארױנוןן בלפיססר ו\גו. 9 ןס6*1 וואסעד אין א נארקיך, נײט ארויף אין זײן בוידעם־שטיבל און זיצט איזוי אײנער ארײן ביז שםעימ אין אװנט. ער איז צו צו דעם םײן־נע׳טליםענעם שפינל אין זײן סאבינעט און אםנעיצםרוננען א דערשראהענער. פאר אים איז :עשטאינען אן אײננעבױנן ײדר םיט א ציטעדדיק :רא בערדר. םון א טיםן ראװ אנ־וים האבן וזכנעוזדיה נעהוסט א פאר ב־ארעבע אוינן און אויםן אהסר איז :אבנעהאננען א דעהר. א דארפס־נײער — האט װאלםזאן :עטראכט. ער, דער באנהיר, דער שװער םון רעם פארנראביעס א— :־הג, איז נא־ זמאעך צו עפעם א האר־ש ־ידר א פאכציאזיט (ארענדאר) שון וזינטער רוױױטש, װאס דע׳־ זון זײנער איז םאר םערציק יאר צו־יה אװעק סײן װארשע :עװארן א באנהיר און אן אײננטימ•;־ םון א צוקער־םאיבר־יז... דאם הא׳־־הע ײרא םאבט יין •עפינא םאד:ע העװייות. עטעצער שפעט םון אים אפ, טראכט װאאםזאן, און דער עםעצער דאס א־ז ער אא־ין, עדװארד װאאפזאן. ער צעאאכט ז־ך הו־ך. ראס נעאעבטער װערמ א־נדערמ־מ אפנעהאקט. ט־ף םון שפינא ארױם הוקן או־ף א־ם א פאר שװארצע ׳עטרעננע או־גן. ער צ־ט אויח זי־ ארױף א׳ן ערנסטע מ־לע, שארשפ־רעט זײן ראק און דרי״ט זיך א־־ם צו רע־ טיר. או־ף דער ־עװער שט־־ט ד־ מאדאם זאם־א. דער ראשמא׳־ םאי״צװינדמ. װאאםזאן זעצט ז־ך :עאאםן אװעק א־ן אעדערנעם םאמעא און קוקט ז־יך צ־ טט־;רו־ס פאראינטערעס־־ ־וננ צו ד־ צאצקעם און נ־פםענע ש־נורן, װאס •צטײ־ען אויף זײן •*־ײב־ט״צ. די מאדאם זאם־א נא״כט אוים די פארדן םון א־ר קאײד, ם־עסט־צ• ד־ •ע־ין גיראאעכע, קורץ־םאד׳םו־רעגע האר. ד־ דינ־נקע •ע־כט פודער םארדעקט ד־ נעצבאעכע םאעקן און גיט צו איר געז־כט א ראזא־קאא־ר, װאם;ײט א־בער הינטע־ א־׳־ע א״נן אין א טונ־ קעאער באאאעכקײט. א־ן א־ר •צט־םע קאיננט א טאן פ־ן שטאאצע־ באאײד־קוננ: -- דױ האסט אונז צו אאכנ נעראזט װא־מן, עדװארדז־ע! עזפ א־ז א נר־ננשעצוננ א־ן באצונ צו די נעסט. דער בראב־ע פ־אט זיך בא־ א־־ד־קט םון אזא ם־ן — דער טאדאם זאם־א האבן או־םנעםערט װערטער, ז־ האט זי־ך א וױיאע נעקװענקאט - ־עדנםארס נ־שט קײן פו־א־שע אויפ־רוננ. און די בעדסאנס — תאט זי װײטער נעצויגן א בארײד־קטע — האבן דעדםון;עהאט שאדן־םרײד. זײ האבן ש־־ן דערשפ־רט א שטיקא רונז צװישן דיר און אונזער אײדעם. בײ װאאםזאנען האבן ד־ שא־יםן אײכט נעציט־ערט. א־ן אינקן וױנקא סױא האט ז־ך צעציינן א נר־מאםע. — הם... המ... דער בראב־ע ס־אט זיך באאײד־קס, אזוי נאר — ע־ האט זיך אן זמע־נ־שן שטעא אויף נעט־ן און זיך שארף אײס־ :ענאײכט — צו װאם טוינן ד־ קאמעד־עם, זאפיא? צ־ נאײבסט־ דען, אז עו־ דארף מיך האבן, דע־ ב־אביע, אי־ן קאן ניישט או־סק־מעז אן מײן נעזעאשאםט? — ער א־ז דאך נאך ־וננ, דער בראבי־עי א— אין זײנע ־ארן... ע־ האט נעשטערט א פא־ ט־-ט א־בערן צימער. — און אין אצנעמי־ן װ־א א־ך ז־ך אב־סר אפד־ען. װאס טי־: מ- דע־ נאנצע־ טומר, זאם־א? דאם ם־־־ען ז־ך מ־ט ם־עמד :ציק?... זאפ־א עםנט ברײט שאנאנדע.־ א—ע ברו־־טונקעיע אײנן: - סרעמר נאיק? װאס ־ט־מ זיך מ־ט ד•־, ערײא־דזיע? ד־־ן א״נענע טאכטער, עדװא־ד, םא• באזשע! ־ואיםזאן הארט דע־ פ־־־ס ־אנמ א־ן ז״נע־. עי־ :ײעמ א־-ע װ־־סע סיננער און קוקמ מ־אר א־ן אירע ברונזע או־נן אר־י;. - קער, זאם־א, דײנט, װען א־ך ־זאב אפנעשר־בן דאם נוט א־־ף דעם כראביעם;אמען, א־ז אי־אפנײענד־ק ס־ן ר־ע־ענט^ האב א־ך דערםירט א נרויםע פ־סטק־יט א־ום ם־׳־. דאס ־וננע פארצ א־ז אפדעשארן אהײם, אין א־ך ב־ן ׳נעבליבן ארומנזא־־ננלט ש־ן א םײנמ־ -עבער םרעמדקײט. ב־ים .־ע־ענט האט ער ז־ך אב־סר נעבראזן, אונ־ זער אייד־עם. עם פאםט אים;־שט, זעט א־י־ב, א־בערצונעמעין בײ םה־ ם־ין פא״־םענן.;אר ני״עס דאס בין א־ך או־סן — ד־ אויגן זײנע ־אבן א נראנץ;־עס־ן ־• א־ך האב ױך נ־אד הײנט דעדמאנט אן ם־ין ״ננט. ד־ צ־״ט או־םט, זאם־א. עם איז ש׳־־ן מער זױ םערצ־ק •#ג־. אצינד, אז א־ך קוק או־ף דעם ש־רדר פון אינזער באנק, דוכמ ז־ך מ־ר אי־ם, אז ד• אותױת ראכן םון מ־ר אפ. ־עד־עס אות א־ז א יאר לעיבן. א־ך םיל, יאם־א, אז מ־יניע בחות דענען באהארטן א־ן דעם ׳&טײן און מארמא־ פון אונדע־ע מײערן. םון ד־ קנײטשן או־ף טײן שטערן זענען נעװארן קו־מענם אין דער צוקער־םאבר־ק. מײן 'עכןי א.ן ..״^ן .,ןן״ןן -,ן^ .ןןןןןן ע,.,׳ען. צ. ,.־ לײנמ. דער כב׳וד קאםט דאך אים שוין באלד א האלב םארמענן. ־עדער װ־נטשט אים צו ידאם נליק און אלע שטרײכן אונסעד דעם ־הוס: דער כראביע טראנט א היםטארישן נאמען. איז דעם באריסטן םארנראביעם אן אי״נ־קל. שמאמט םון אן אלטער ריטער־משפחה. װאלפזאן הערט א נעדויש א־ן רי אויערן, װ־ עם װאלט א רייטער;אלאפ־רט אויף א םערד און וזים אראפנעטריבן שון ותג. ער האט אויסנענלײכט זײנע פלײצעם, נרייס אראפצ׳װוארםן םון ז־ך א שותרע משא. פלוצ־ם האס ער באמערקט, אז ער שטײט םאר דעם ק־ך־ אײננאננ סון זײן וװינת;. װי קוסט ער דא אהער? װאם ותט טראכטן ד־ דינערשאםט, זעענד־ק אים א־ן קיך? אבעד בעסעד אזוי. הײנם מוז ער אויםמײדן א צזױיטע באגענעניש ט־ט דעם כראביע. ער זעט נישט אין דעם קײן שום באזונדעדס. טרעםט זיך אים דען דאם ערשמע מאל, װאס עד װיל נישמ זען קײן בראביע? װ־םיל מאל האט זי־ פאר זײ םארהאקמ זײן ט־ר און זײ זענען אזתק ס־ט?״דיקע הענט? :־שט מער, דע־ בראב־ע פון אצ־נד איז ז״ן אײדעם, און פון הײנט אן ותט ער װוינען א־ן זײן הויז מ־ט אים צוזאמען. אבער א בראב־ע א־ז עד, און ער, װאלפזאן, דא־ף ז־ך םפעצ־ע״ מ־ט אים;ישט ־עכעגען. רי האנט זײנע קותטשט דאם נלעקל. באלר עפנט זיך ד־ ט־־. פון רי בלאנקע, אלומ־נ־ום־קעסיען, װאם או־ף ד־ קאםראות קיכן, שיאנט א פארע. דינסטז א־ן וױיסע פארטעבער און פארבוגדענע קעפ מאלן םלײש, ש־ילן םרוכטן און שאבן נ־־נװאר;. דער קוכעי א־ן א זעקסקאגט־ק װײם מ־צל נ״מ או־ף און אפ מיט א :רויםן לעםר א־ן דער האנט און נ־ט מ־ט א־ם צײבנס דעד ד־נעי־שאםט, װי ע־ ־ואלט ר״ד־נירן ם־ט א קאפעריע. װאלםזאנען האט םארדרײט אין דעד נאז םון ד• ריתות, װאם ־אבן ז־ך :עסראנן םון די צונעפר־יטע מאכלים. דאם ארץ באד־נט מ־ך, האט ע־;עט־אכט, ןדאס אל־ז ארביעס םאר מײנעסותיגן. םא־ מײנעטיתנן? נו, דאם א־ז נ־שס אינגאנצן יריבט־ק. ער האה ציונעלײנט א פ־ננער צום מויל, ווי ער װאלט ז״ באפעלן צו שװײנן און;עלאזט ז־ך נײן אויף ד־ שםיץ־םיננער צו זייכע צימער;. ד־ דינסטן ם־טז קוכע־ תנען;עשטאנען װי נער״מט און א־ם נאכנעקוקט מיט אײס־ ־אריושעטע אוינן, ב־ז װאנען עד איז פארשוװנדן אין די דורכגעננ ער זיצט א־ן טיםן רערערנעס פאסעל א־ן זײן קאב־נעט אין צ־ט א־ן ױך ארײן דעם שביעקעד־קן -׳יח םונם צינאר. דער רויך קנוילט זיך, קנוילט זיך און ותרט אלץ נעד־כטער. ער םילט ש־־ן אד־ם דאם גאנצע צ־מער. עם פארדריסט א־ם זיין םארהאלטן ױ־ ה־ינט. װאם איז דען אײננטלעך ט־ט אים נעשען? ער האט אונטע־־־ :עשר־בן אן אפמאך. א־ז עם דען ראס ערשט־ע מאר, װאם ער שרײבט אונטער אן אפמאך? פון הײנט אן א־ז זײן טאבטע־ דעם בראביעם פתי, און יעניע־ געמט איבער ד־ אקצ־עם פ־ן דע׳־ צוקעד־םאבר־ק. א חוץ דעם האט ער או־ף זײן :אמען א־בערנעשר־בן דאם םאל־ װארק. נ\, א;וט קומט א־ם דאך. דערו־ף אױ עד דאך א בראב־ע. דאס אלץ איז אמת, און בײ ד־ בערנסאנם אױ מען א־ם צול־ב דעם יכטארק םקנא. און ױי האבן ,־עכט.;־שט אזױ לײכט זתרט מען :־חותנים מיט כ־אב־יעם. אבע־ דאס, װאס דעס מארנ־אב־עס אײנ־לל :עסט אזוי לײכט און בױס אזא זיבערקײט א־בער זײן ציוקער־ באבי״יק, םארדר־םט קאן שטארק פארדר־םן. און ־״־ א־ז דאך אזײ ״ננ, דער בראב־ע. •עד, װאלםזאן, א־ז או־ך אמאי ױננ נעותן. מ־ט א־ם איז עם נאר אנדע־ש םארנעקומען. ער םארציט שטארקער רעם צינא׳־ און שארז־נקט ס־םער א־ן פאטעל. םון דעם רו״ך שװימען או־ף ב־לדעד םון זײן ױננט. ע־ זעס רײסלעך וױ או־םן שאסײ, יװאם ם־רט פון לעױו־טש קײן װארשע, ׳.״ט צוםוס א ױנגער בחור ם־ט א פעקעל־ע װעש אוגסערן ארעם. אביסל שפעטער זװינמ ער א־ן א בוידעם־שסיבל און דרײ מאל אין נזאנ עםט ער ברויט מיט הער־נ:. אין ר• װינטעד־נעכמ דעקט ע־ זיך צו די םים מיט ז״ן װאטאװען םאנט4. אמאל קוקט ער א־ויס דורך דעם דאיך־םענסטערי או־םן;זש־באװ א״־אפ ער תט ד־ שפיצן פון דער קידך מיט א שמאי שטיקי היםל. דער הויכעד צלם ד־ערםאנט א־ם אן דער ח״ם־שעד ק־רך אין זײן שטאט. אזוי שםײט ער א :אנצן טאנ םאר דער סיר םון א־יזן־מאנאױן און דוסט א׳־־ין קונים, װארסט פאגאכדער אויםן בוםעט פעק םיט זאװיאםעס, רינלען און שלעסעי־. פאי־תאכט, :אכן של־םן דאס;עשעםט, קו־פט ע־ א טשײניקל;עקאכט