Literarishe bleter · 1933-02-17 · 8 (17.2.1933) · p. Seite 129

ז״מ 129 ('(זװראו־יפונו רלנוסינװ־ \\\ז. 8 (59*,) טו,״,- וו/71*ט=7ייט/בדאט1ד או־־פ־רונגען, סײ פון רער רוס־׳עיעי תיאמאטורנ־ע און םײ סון דער אימ־א&ע־שער, זענען נעשאםן;עזוארן ם״ל א&רזאנדאוננען. נזע\ טנרײבמ פיר װע;\ פעכנאןראםיט טעגנאקראט־ע — דאם איז א־זנט א :ײ װארט, װאיס ד־:ט א־צט אלס ינ־טאף םאר א׳־ט־קלען, אפראנדלוונסען א־ן דער ©־עסע פון גאר דעד װערט. ס>>־ דעד רעצטער צײט זעגען דערש־נען א־ן םאנ־שײ־ דענע שסדאכן ב־׳כער איון ב־כלעך װעגן אמ דעם ני״עם באנר־ױ ארעד צע־זנ װאס א־ז איזוינב טעכןנאקראט־ע — א־ז נאך נײשט א־ננאנצן או־םגעקצעדט. דע־ אלנעסײנער און אױבנאו־פיקעד געדאנק איז, אז עם דארף הוסען א׳־צט די דיע־שאסט פון ט־עבנ־ק, די אנטװ־קלונג םון מארעדנע סאשינען. די אלנעמ־ינע צעטדי״םלטע עקאנאמ־ש־ע ם־ם־ טעם זאל א־צט פארביטן יװערן אויױ א סיסטעם סון טעבנאס־אטיע: דאם מיינט, אז אלץ זאל א־צט א־בערנענעגן װוערן אין די רלענט שון אינזש־נערן, טעכניקער, עםםפיערטן. װי עם זאל נעשען, װאם װעלן דח די רעזולטאטן — איז נאך א ס־יג אזן א דייםס־ס״ע צװישן רי טעבנאס־אס־ע־פארשיער. דער ע־שטער, װעלכער זזאט געזוארםן דעם לןאוונג פון טיעכנאקראסיע איז נעװען דער אניע־־קאנע- האװארד םסאט. נאך אי־ם זענען שוין נעסומען אנדעדע ט״טשוער און אן־ס־ טײטשעך פון טעםנאסדאטיע. איצט איז דע־שינען אין נייו־יארס א בוך אין עננליש ״דער אלױ־ ב׳ית פון מעכנאסדאטייע•־, דעד מחבר איז פדענה ארסדאיט. צגו\ יאר \אכ\ סװיפ פ\\ יאראסזיאװ חאפיט? ועם איז נעװארן צען יא־ נאכן טױט פ־ן באיװוסטן ׳טשעכישן חוסאריםט, ד־עם מחבר פזן דעם באוי־יםט־געװא׳י־ענעם װעדקו ״די פאם־חוננען םון דעם £־אװן םאלדאט שוױיק״, װאס איז איבערניע־ זעצט אויף פיל שפראכן און איז ינעשפילט;עװארן ס־ט נחו־ם דער־ פאלג אויף רי װעלט־בינעם. ״שװײק״ א־ז אויך דערש־נען א־ן א ־ידי־ שער איבערזעצ׳־ננ. אויםער דעם הו־פצדװע־ק ״שוױיק״, זענען אין פאדשײדענע שפדאכן דערשינען א רײ הומאריםסיש־ע ד־עדצ״לונונען פון ־אראםלאװ האשעק, װעלכע שפחודלען סיט חכסה און שארפזין. א גײ בזך סז\ דטם פארשסארבעזעס ד. ג. ואאזדוװס א לאנדאנער םארלאנ חאט איצ׳ט ארויסנעגעבן א ניי םוך פון דעם פארשטא׳־בענעם ענגלישן ראסאניםט ד. ב לאא׳ורענם ״די װונדערבא׳רע דאםע״. לאאוירעטם אייז רער סחבר פון רעם באריסט־ נעװא׳י־עגעם דאמאן ״דער ליבהאבע־ פון לעדי טשעטערל״״, װאפ האט אננעמאכט אין דער ײעלס א נ׳חויסן רושם. צוליב רי חרא׳םטישע ע־טער פון דעם ראמאן, אי< דאם בוך אין עגנלאנד ק׳אנםיסקירט נעװאג־ן, און דעד םחפר הא׳ט נעהאט א״״סצושטײן פיל אנסאלן. אויך אין פיל אכדערע לעגדעד איז שארבאטן דא׳ם פוך אין די איבער־ מצוננען. אי ן אײניסע ערטע־ זענען דערשינען א׳וסלענאילע אוים־ נאבעם סון אט דעם םא״־באטענעם װערק. — לוא׳אורענם סופא איז נעװען שטארק נעקרענ־קט םון דעם פארבאט א׳ון ער האט א׳נגעשריבן א גא׳נצן ט־אסטאמ אין װעלכן ער האט םאחטײדיקט ז״ן װער׳ק״ םייזןלטר װאיס רא\זא\ איך ד\ טפראבץ עם א־ז א־צט ארײן א־ן דעו־ מאדע צו םארעשנטלעכן די װערס שון די פאפרלערע שר״בעד נלײכצ״טיק אין םיל שפראכן. די פאר־ לאגן םון די וגריויסע שריפטשםעלער סוסען באצײטנם אין םארבינ־ דוננ מיט די םאדלאנן אין אנדערע שםי־אכן, דאם װערס װעדט א־בערנעדעצט טון דעם צוגעשיקטן םאנוססרישט און עם דעהשײנט אין איין צײט אין םארשײדענע לענדער. — איצט איז אד׳וים םון דחוס א כײער >־אסאן פון בא׳ל׳־מטן אמעדיסאגער רא׳מאנ־סט םינסלעו־ לוא־ס, דער מחבר סון ראפאן ״בעביט״ און אנדערע, אונ׳טערן כאסען ״אכנא ׳װיסערם״. ראס װעדק איז פארעםנסלעבט מ־טאמאל א־ן 17 לענידעד, אויף 17 שסראכן. עם איז א רעסארד, װאם איז אפשר צום ען־שטן סאל געשלאנן נעװארן דורך דעם בארימטן סינקלער לואיים, װאס האס אגב, פאריקן יאר באסוסען די כאבעל־טרעמיע. נײער ראוזא\ פו\ לטאניד יפאזאװ יעאניד לעאנאװ, אײנער פון די באגאבטםטע רוםישע שרײבע־, ד;.י מחבד ש־ן ״ננב״ א׳ון ״סאט״ (דאם לעצטע זועדס איז נישט יא:־. א־בעדגעזעצט אין ײדיש), — תאט איצם פארעפנטלעכט א גײעם ־אדאן ״סק־טארעוחסקי״. אין ידעם בוך װעדט נעשילדעו־ט דאס לעבן י ן א באריסמן נענערנסז, א. פיזיסער, יװעלכער ארבעט א׳ויף א פי־אב־ י,;ב איבע־צננעבן עלעסטרישע ענערנייע אן דראטן. לימן אוט די י־אנע װאלט נעװען פארן ראטנםאדבאנד א זאך םון סאלאםאלער יאר־־ט־נכ סעדגעי אכדרעיעװיטש סס־טאדעװססי האט נאך אין זײגע פם־ריננטישע יארן זיך ארוכבעט־אנן ס־ט דער םראגע: פון ׳װאנעט;עםען ל־כט־ענערניע םיש אין די געװאלמיסע טיסעג׳ישן סונם אס־נאן? י:ן װאנעט נעםט זײן :ריכילשבע ליכמ ראם גלי־װערעסל? די חברים םל־ענן סאכן שון אים חיזס. אבעד ער האט גישט סעליינמ סיין אכט ץ.״ף דעם. ער תאט פארנעזעצט זײן שארשוננס־ארבועמ און מיט רע־ צײמ געװא־ן א באריסטער געלעחטער. עו־ ראט באסומען * קא-טעדױע ארן א׳ונױתחם־נזעיט זיעע װערס זענען איבערנעזעצמ;עװארן א׳ויף םארש״דענע שפראכן. >*־ן אט אייז נעסיימען די רע־ װאלוציע. אײן סאל האם ססונארעװםקי אי־ויסגערוםן צו ױך לענ־נען, װע-בער האט זיך ארזסגעטדאגן םיטן נעהאנ|ק װענן ׳עלעסטר־םישאציע. פק־טאדעװססי װערט דעד דחרעקטאר סון אן איגסטימימ װעלכער םא־נעמט זיך ספעצ־׳על מ־ט דער או־פנאבע צוו דעדנײן צו דער;־עקטדיישעד ענעדגיע אן דראטן. ססוטארעוחססי װערזט אן אננע־ ז״נע סא׳װיעט־שע פיגוחו־. — דער\ױיל םלעכט אר״ן לעאכאװ א ר־י פע־זיענלעכע געשעענישן איגס לעבן סון דעם שראםעסאר. זײן זיון, ,ױאם איז נעורען אין םארבינדוננ םימ די אינזשיכערן־שעדיסער, בא־;־ש ועלבסטמארד, און ססוטארעײםקי זיצט בײ זײן ט־יטן־בעט און רע־ט און האט פארשײדזגע א־בעדלעבענישן, װעלכע זענען נ־שט נא־ אין אײכסלאכנ סיט ז״ן מאטעריאל׳יסטישינר װעלט־אנשײאוננ.;כ ר״םמ זיך ארײן אין זײן רויס פראםעםארישן לעבן א מעש־ סיט א ליבע צו א יז־כנ םיידל, װאם ער באנעגנט בייכאכט אין װע: ה־נטער מאססװע. שיעד־שיער יװערט עו־ אן ז״ן נלײכנעײיכט. עד יעצט אבער םאד זײנע פארשינכען. לסוף סוטט םאר דער פחוזו, װאם נ־ט ז־ך אכעד דערוױ״ל נ־שט אײן. אבער עד פאלט ב״ זיך נ־שט א־אפ, ער זעצט וױיטער סאר זײן סארשוכגס־ארבעט. די םאװעטישע סד־טיס א־ז נ־שט א־כנאנצן צוםרירן מ־ס לעא־ נאװם נײ װעורג1 הנם דער דאמאן איז א־ן אלנעטײן געשדיבן לויט רינ־ פארם ארן נעשטאלט, װאס ׳װערט איצט םארלאננם אין וי־אטנ־ פאדבאנד, — עד איז ארורכנעדרוכנען ט־ט דער אידעע שון אזיםבו־ און פראחוצחו־סײס, — אביער םען זעט אײן אין דעט װע־ס אפנוי:, ילאסנט, דערדדיקנדיסע טענער. סד־בונור געבויתױאג פ\\?. <\סיא\יג\רא\\נז?י דער באר־סטער רוס־שער רעזשיםער אזן אנם־רער שון רעם :ואםסװעד־ סינסטלע־ישן טעאטער סאנםטאנטין םטאנ־סלאװסק־ װערט איצט אלט 70 יאר, א׳ון נלײכצײטיס װעדט 50 יזאר זינט ער האט אננ״תויבן זײן א׳חסיםטיש־זרעזשיסערישע סאריערע. — אין דעד 5יאסקותר טעאטער־װעלט גדײט טען זיך גאר ברייט צו פײערן דעס יװד׳ט־ב. סטאניסלאװסקי איז שוין פון לאננ באשאנקי;; םיטן טיטל .פא־קם־ארטיסט״, און איצט האט ער באסומען אן ארדן פון רויטעד שאן פון ארבעם. — נאןך אין יאר 1888 האט ער גענרינדטט אין םאנקװע ״א נעועלשאפט שון סונסט און ליטע׳ראט־ר״, װעלכע האט ׳\יב ערשטן מאל נעשטעלט אין רחםלאנד ״אטעללא״, ״פיל טוטל פון נא־נ־שט״, און ״אוריאל אקאסטא״. אין 1898 האט ער נענרינדעט יעם מאססװער קינסטלערישן טעאטער, אין װעלכן ער האט דעד־ 'י״בן די ״־׳עיזשיסערישע סונסט צו נאר װיכטיסע םדרגות. ער האט צום עדשסן סאל אױסנעפ־רט טאלםטאיען, טשעכאװן א׳ין גארקין.— יײנע אויםחחונגען דעגען נעװען װיכטיסע געשעעגישן אין דעד נע־ -יעניע שין ר׳וסישן וױ אוחך םון דעם אײראשעישן טעאמער. עו־ האט נעשאפן פיל תלממ־ים א׳ון נאכםאלנער, און זתנן יערער סון זײן