Literarishe bleter · 1933-02-17 · 8 (17.2.1933) · p. Seite 122

ליזפרןורימע ברטסיטר 1141. 8 {1459 זײט 122 א־ז;צײכע׳ר שוין, ער זא< ד• שוועדע פ־ם איייס׳טםחנקז;וי אן *ופנעזזרבעמ פערד, — א פ;ר! ם׳קרערט אוזיןדא־עד, און סעניןוד ד׳ םש־ םאכט ז׳־ך נאך לצנות, װאם זאה םען עצהנען? ער יאל אראפ מיט נוטן? ע־ א־ז, װ• אן עם־הז*־ץ, װאס וןאן זיך ק־ינםאר ג־שמ או־םצןוצן בײ א •ח.״סדײןן פחותן... םען ט־איבט אה־ן־אהער, צ־ װעט פען האבן די העזה םענ־אד;׳׳ משהן פון ז־ין פעלד אדאפצװוארפן, און ער אלײן האט שו־ן פא־נרי״ט א קאסע אן אפנעשארפטע. דער אלטער האט אװעקנעע־קט זײן װן, זײן טאכטער, א־ן עמאט א-־ין, א או־םרײד, עפעם קזו־םן. אט קוםט פען א;! די בי־טיצן א־ן דער ל־םט צעפאכעט, — דע־־ט־עקן ז־ך ד• עופות. אט א־ז םען דא. םען באלעבאטעװעט א־ן ז־ינע ־טמאלן. ד־ ק־ צ־עט־־יבמ םען, און עם ■פו־נן זיך די פויע זאנגען, און;אדד־ק כװאליעט ז־ך דאס קאר;, װ־ עם װאלםן שטראלן פ־ן דע־ ע־ד ארויסגענאגנען. א װארט אה־ן, אהער, און ם׳צהם ׳עט־םע ציטעיט אויף די װ־י־צן, ד־ ־ק״אם דר־י געדוננענע םשדת־ם ראזן ז־ך צום טירל, :אד װ־ א פערז א־ז דא־טן צונעװאקםן פעםט ד׳ םשהס פל־יצע, אז;־שט צו דיר;! עם װ־נן ז־ך ד־ ־טטדארן בײאר׳עםור־ז א־ן זײנע אי־גן, ד־ זון צעבל־צמ זיך א־־־ דער קאםע, בלעטיער רוישן. אט קר״ננען אויף ־טט־לעטן פון ד־ ש־ידן או־סנעצוינן, און שר־ננען א־ין ד־עם קרעב־ז פון םשהן. ם׳האט או־םג־עיג־־עפט דאם װאםע־ פונם דעקסטע קבר, קאיאנ־םטן ז־ענען ז־ך םיט קאציעג׳עי־באניע־רען םתעםק, א לײם־ק ביעדגל הו־בט ז־ך — א כ־שט־נעש־־ביענע םצבה פא׳־ שװיער־ע ־אדן, דר־ים־ק. דאטנפאדבאגד נ־־עט פארנר־־בן ם־ט דעם;עב־ט א־ן ־ידישן דאטנפארבאנד, װו די םל־בה יג־ט־צט ד• ייד־שע שול ם־ט דע־ פולע־ האנט. ד־ע־ קאטאיאנ אכטהארט נעםען פון 45 רעדן־ב־בעד װ־ענן ד־ע־ -־ד־־עיע־ ־צפדאך און ר־טעראמ־ר. א גרויםע צאר פון אט די ב־כיע־ אנטהארטן א־ב־ער 400 ז־יט;. א פד־יד כעםט אדום, װ־ען םיען ר״־עכט אדודך די אפט־ירוננען ״םאטעםאט־ק, פױיק, כיעםיע, נאט־ןד־װיםנשאפטן, נ־עאנ־אפ־ע, עקא־ :אם־ש־ע ג־עאנ־אפ־־ע״, אט רי אפטײלוננען אנטהארטן 59 ב־בע־. דא;־עפ־נ־ען זיך ד־קע ב־ב־ער װעגן אט די אל־ע צוױינן פון װ־םנ־עאפט. אין ד־עד אפטײרוננ פון נעזערשאפטרעבקייט און נעש־במע א־ז פאדצ־יכנט צוױשן אכדיערע אזא װיכטיק בוך, װי פאקראװםק־ם :ע־ ש־כטע פון ׳דוסראנד. די אפטיירווננ ״פיעדאנאג־ק און סי־עטאד־ק״ אכטהארט 37 ביכע־ ותנן דעד פדאקט־שער זײט פון דערצױננ. די אפטײלויננ ״ראנדװ־׳־טשאפטלעכ־ע״, אנמהאלט נעמען פון 75 ב־כיער װענן ראנדװידטשאפט. ד־ נו־טייקײט פון אט דער ל־טעראוטור איז אנטשטאנען מ־מן שט־יגן פון דעד ײד־שער קאלאכ־זאציע אין ראםנפארבאכד. עס איז א פאדנענ־נן צו לײענען די נעםען פון אזעלכע ב־כלעך, װי ״דאס קול־ ט־וױרן װארצר־פדווכמן או־ף פ־טער״ אדעד ״װי קורט־װידט םען באװר״ א. א. א. ד־ער ר־עצמעד כדוב, נו,;אט צו דאנלען, שט־יט נאך לײד־ק. ם־ען קאן דאך נ־שט ב״ ־עדן םאר צום רידר באפן, און ער אלײן, ב־ע־-־א־ ר׳ םשה ורעט דאך נישט, בלי נדר, בײ פ־עםד־ע קבר־ם ק־אפן... אװי האט קאלטס און ,־ואדעטם, טדוקענ־ש און האגל־ען נדענ־אר ר׳ קאצ־ענ־עלבאנען דורבנעמאכט, אבי ק״ן ע־ן־הד־ע א ײד־ש דארף איז דא ציעבל־מ, און װארצלען ט־ף;־עשלאנן און ״שור שננח את הפדה״... נא־ בדענ־אד ר׳ פשה א־ז פאדשד־בן או־ף דע־ שװארצעד ר״סטע, אז ־עד א־ז נ־שט פון ד־, װאס לאזן ז־ך א־ן קאש־ע שפ־יען, טא װאפ פארניעםט עד ־ק״אם יע־ד אוםז־׳סטע, אײ וױל ז־ נישט באפר־ייען?... נאד םשה לאלט און ס׳־אבן ם־ט ד־ ט־פיע קארבן, װאם האבן ז־ך פון שורעד־ער ם־ ג־עש־ניטן אין ז־ין שמ־עדן. עם װאלט געװ־ען פא־ ד־ע־ קאלאנ־ע א בושה און א הרפה אזו־נע שט׳־ת־ם הע־ן... נא־ הײנט, װיען םשה קוטט אה־־ם, פארני־עםן װאס, א שרײפל, דע־זיעט ע־ או־פן טיש ב־ים בדו־ט און ם־עםיע־, א װי״ם פאפ־־, נ־עחתםהט וױ ד־ חת־םה פונם טײװר, נו, פארט״ק א־ז דער עםק... אט דאם איז א־־ו. דעדפא־ האט עד פא־יפן ד־ אס־פה א־ן ם־מנװאך, א־ן שנ־טצײט. וױיצן שטײ־ען צ״ט־ק. ז־צט םיען א־צטער א־ן א שוױיגן א פאדט־פטן, און ט־פע־ א־ז ד־ע־ וױ״ט־ק. ם׳־שובט ד־ך אה־ן־אהעד, א ש׳װעדעד ־עםק. דאם בדו־ט פ־ן ־עדן קאיאנ־בט א־ז פדײ און אפן, נאד צ־ או־ף דעם האט קאצענערבאנען א ־אד דדײס־ק אזוי אפנ־עהא־עװעמ? אז א־צט, ער זאל בײ ט־שן אנדעדע אד־פק־ו־בן בד־עק־־עך, און ש־אפן א־יף א פ־עםד;,;־עש־אנקענ־עם נע־ענע־? א. 3 א? ק ' ר $ 1 נ ' ן י # ר ק דאם ײדישע בול ר־־ענעז א ב־ב־עי־־קאטאיאנ ז־עט או־ם צו ז־־ן א ט־וקענע א־ן;־שט־א־נטעדעבאנטע ארבעט. אביע־ א׳םא־ א־ז די ,־ש־־םה פון ב־בע־ ד־ ־־כט־ק־ע םאב צו ם־עבטן דעם קולם־ר־צוש־טאנד פ־ן א פאי^ק, אדע־ א ״אנד. אט האב א־ך ד־־בניערײענט דעם קאטאלאנ פון י־ד־ש־ע ב־כעד, װאם יעם האט א־ו־םניענ־עבן ד־ע־ ׳צענס־אר־ער ביכער-אנע־ פ־ן װענן ד־עם פ־ל צו.ד־עדן. דע־ קאטאיאנ אנטהא־ט נ־עם־ען פון 1264 ביכע־, װעלכ־ע זענ־ען א־ו־םנענעבן נעװארן אין ־אטנפא־באנד פאי־ די ־עצט־ע צען ־א־. א צאל ב־בע־. װ־ צום בײ־עפ־ל, ל־ענ־נפ װ־ערק און ב־כער װענן ריע־ נ־נ־ען װערן א־בעדנ־עחזדט א־ן עט־־עכ־ע אפטײריונגען, אזױ או ם— קיענען פ־ן דע־ צא־ ארא&נ־עם־עז א׳־ום 40 אד־עד 50. ם־ר ־ועלן ז־- א&ש־טע־ן אי־ף א 1200 ביב־ע־.;עוױינלעך, ורען ם־ען זאל פארגלײכז פ־אפא־צ־אנ־על ד־ ײד־שיע ב־כ־ע־־פ־אדוקצ־ע םיט דער ־ום־שער איז ־אטנפא־באנד, א־ז דאב זיי־ער א ק־ײנע צאל, אב־ער פא־נלײבנד־ק ם־ט ד־ע־ ײד־ש־ע־ ב־כע־־פ־אדוקצ־יע א־ן אכד־ע-ע לענדער, א־ז דאב א גאנ־ו ל־יט־ש־יע צאל. דעם װ-כט־קםטן פיא״ו א־ן קאטאלאנ פא־ניעםען רערן־ביב־ע־. דאם א־ז דיעד א דעדפד־יענד־קע דע־ש־ינוננ. דאם װ־יזט די אנט־ װ־קל־ננ און װוקם פון דעד דאדט־קיע־ ײד־שער שול. דאס ײדיש־ע פו־רן, רפשל, װ עם זענ־ען דא י־ד־ש־ע שולן, קען װײט־וױ־ט ז־ך איז