Literarishe bleter · 1933-02-17 · 8 (17.2.1933) · p. Seite 120

דיסיווסװ־ױויב בל<י<זט\־ ר\ײ. 8 ץ59*1 ז״ט 120 ה. ד. נ א ם ננ ע ר ג בעסט׳ צו כזזראקטעייזיח םאלגגריפער עפיזאד: נאםבערנ האם איז ז״נע י-וננע י$ח בײ ©■׳ויעז קײז דעדומנלג נישט געהאט. אטיצו אזעלכע פרויעז, וואס נעפינען בכליז זכיות פאר םאגסב״לז, הןובן אים א׳ויסנעמיטן. פרויען האבן אים;עהאלטז פאר א העסלעבן — זײנע אפשטײענדיקע נרויםע אויעדן, ז״גע פארפרוירעגע אוינן, וועצ־ כע ״מען ה$ט באדאדפט אפװ־שן מיט א טיכל־, כדי ז״ זאלן גלאנצן, זײן אײננעהויקעדטע האלטוגג א. א. וון. חאבן פדויען אפנעשסויט;. עם פלענט אכיאצ פאםירן, אז מײדלעך זעגעז אװעק פון טישל, װי־ בא<ד גאסבערג האט זיך אהיננעזעצט. ערשט שפעטעד, װען נאםבערג א-ז נעוואדז באדיסט און האט פארדינט פיל נעלנ/ הןובן א״גצלנע םרויען אננעהויבן צו זען אין א־ם ״אן איגטעדעסאגטן־, ״דעמאגי׳טן״, ג״סטר׳יכז מענטש... און זײ פלעגן זוכן ז״ן נעזעלשאפט און מכלוסדשט הנאה האבן פון ז״ן עדיסטן הומזר. אײן םײדל אבער איז א־ן יעגער צײט געװען אן *נויסגא□. נאמבערג פלעגט םיר ■אםט חגייצײלן פון א נעװיםעד קודשיםטגזע ס־טן נאסען נ., װאס א־ז צו אים געװען סעד װי נישט נלייכנילטיק. אטאל האט ע־ מיר ־י דאזיקע קורסיםטיןע םארנעשטעלט ״צװישן בערג״ היגטער ציריך (זע ז״נע דערצ־י׳ונגען), און ער האט מיר דאן געגעבן אגצוגיעהערן, אז ס׳זחןולט צװישן זײ, צװישן אים און דער ס־דסיםטקע, נעסעגט מארייוסען עפעס ערנסטעם, אםשר אם, װאם ״לייטישע״ מעגטשן דוםן אן א ״א גלײכער שידוך־... װען ע־ װאלט נעװען ״א מעגטש״. אבער ח׳ נליקססאן, — האס ער סײ באלד דערקלעדט, — װײסט דאך, אז איך בין ״א שליסזל״, ״א לא יצלח״, א מעגטש, װאס איז נישט םעיק צו נעניסן םונם לעוכן... דערגדיק <וט װעגן דער דאזיקער םדײלין נ״ האט סיר גאטבעינ װענן א׳־ר דעדצ״לט םיל שבחים און ער האט מיר אלס םשל פאי איר קלוגקײס און סענטשן־סעגטעניש איבעדגעגעבן סאלנגדיקן םאל: אמאל האט ער, גאמבערנ, רע_ םרײלין נ. םארנעלײענמ זײנם א דערצײלוגנ (דאכט זיך מאקע ״צװישן בערנ״), װאס איז נעװען א שטיקל אפשפינלווגנ סון ז״ן צוגײגוגנ צו איר. רי דערצײלוגנ האט דיך נעענדיסט זײער טראניש: — דער ״פארליבטער״(װאס איז װי אלע העלדן םון גאמבערנן צו צעבראכן און צעק׳־אכן, כדי.צו דעראבערן דעם אבייעקט םון ז״ן ליבע), טענהט זיך אויס מיט דער געל־בטער םערזאן... און לאזט וזי שסײן אין נײט אװעק. א־ן פלוג קאן מען סײגען סי ױדע זזאס קאן גאך נעשען מיטן העלד צוליב זײן פארצוױיפלוגנ, די קורם־׳םטיזע נ. האט זיך אבער נישט צ>.י שטארק איבערנענומען מיטן טראנישן נורל םוגם העלד. זיי האט נאםבערנן רוי׳ק אויסנעהערט לײעגען ביז צום סוף, האט זיך םארטראבט א מינוט און נעזאנמ ״א יא װםיא טאקי או־ ביעזשדיעגא טשטא אן פאשאל ק אסטראוו׳םקאסו!״ (און איך בין דאך איבעדצײנט, אז ער איז ראן נענאננען צו אסטראװםקין (אין קאפע־הױז). נאםבערנ, װאם .פיענט שטענדיק זוכן ב״ מומטשן פארפופיסו־ רעויבו, איבערתויפט בײ םדויען, פארשסענדעגיש םאד זײן צעבראכנ־ קײט, איז כעװען אגטצ״קט פון דער דאזייזעד באמערקוגג... או• חאט זי סיך נעקענט — האט עד אויסנעדופן, סותלגדיס םון חנאה... װוהין דען האט סײן העצד דאן נעקענט ני״ן? חנדגדיק װענן גאסבערנס ד׳ערםאלנן בײ םרויען, וױל איך דא איבזב־נעבן נואך א> כא׳־אקטעריסטישן עפיזאר. דעד שטעגדיה־הײםלאזער גאסבערנ, װאס האט כסדר נעבענקט גאך שײנק״ט, נאך אביסל װײבקי״ט און צערטלעכקײס, םלענס זיך געװיס שטארק מצעד ז״ן צוליב דיגע אפטע מיסערפאלנן בײ םרויען. זןד־ פלעגט דערפאר זייך אפט באגײסטעדן פאר די סאמע גארישע און לײכטזיגיהע םרויע;, װעלכע ער פלעגט אידעאליױרן און בא־ װונדעדן. ס־ילמאל םלענט ער באלד אײנזען זײן טעות און דעדן פון םרויען מיס איראגיע — כאוװנדערם אין זײנעי לידער, ס׳רוכ דד. זז.;ליקלוסןןן/זוןועע ז כ ד ו נ ו ת װ ע ג ז 1(1. די יאר\ 906ו—ל90ו*) כי־ט א יאר ש&ע־ טעד, אגהויב װי׳גטער 1906 ־ 1907, האב א׳ך;אסבעדגן נע־ ס־אפן אין װארשע. ער א׳ז שױן געװען לגסדי אן אגדערעד מעגס״ש — א מכלו־ מ־שמ עולם ־ הזהדי־ קעד. ע־ האט פאד־ דינט פיל געלט (א 120 דובל א חורש) און ער םלענט דע־ רויף שטאליז ז״ן. ״עדן אװגט פלעגט ער קיםען צו אםטראױ־ םקין (א ימזפע ־ הויז עק זלאטע און מאר־ שאי־קאװםקע, װ\ עפ;עפ׳גם זיך איצט דיי פ־־מע פראמבאל), װו ם׳פלענן אויך אהיגקומען פר׳ל, אש, רײזען , דער טויב־ שטומער מאלער ם־נ־ יזאװסקי אידן פיל אנדעדע ײדישע ש־ײבע־ און קינםטלער. בײם טישל פון שרײפערס םלענמ אפט או־ך זיצן דאס שײנע פרײלין ־ארא ק. דאס עדשסע װאדשעװעד באלעבאט־ש גג־דישע םײדל, װאם האט געהאס דעם סוט זיך צו חבדן מיט דער ײדישער ליסעדארישע.־ באהעמע. גאמבערנ פדענט נדויס הנאה האבן פאר נױד און פרי־לין ק צו באצאלן. אבדהם ד״זען פלעגט אפט ױצן שעהן־לאננ פאדמשכגט איז קאפע־ הויז, ביז דעד ״גביר״ גאמבערנ ײעט אים אויסלײזן. איגם קא&ע־הױז פלענט :אמבערג גתפעל װערן פון רער םוזיק, פון די קאבארעט־פא־שטעלוגרען און ער פלענס חלומען, אז מיר זאלן שױן זיכה זײן צו האבן אזעלכע אײגעגע ײדישע קאװיארניעס סיט ײדישע סובידעטיגס. יער פלעגט דאס קאפע־הויז פאידלאזן ס׳דוב אריום 2—3 בײגאכט. דערגאך פלעגט ער;אך שפאצ־רן ביז פאדטאנס — און דאן ערשט אהײמנײן שרײבן. אין אסס־אװסק־ס קאפע־הויז האט זיך גאמבעדנ א-ויסנעלערנט בילאדד ש־&ילן און עד פלענט לײדגשאפטלעך בילאדד שפילן אפט נאגצע טענ און נאנצע;עכנג װען איך האב א־ם אפאל בײם בילארד״טיש נעטאכט א פאדײו־ף: — היתכן. װ• קען א מענטש װי איר פאדברעננען אזוי םיל שעהן סיט אזאי נאריש ש&יל? האט טיד :אמכערנ נעעגטפערטנ — איר זעגט פאדט א שטיק ״זשידלאה״. א ײד האט גארהגאה פזן א שפיל, װאם איז פאדבוגדן םיט שכל אדעד ט־ט נעלט נעוװנען. די נאנצע שיינקײט פון בילא־ד־שפילן באשטײט דװקא דעריז, װאם עס איז דעדין קײן שבל:ישסא. אט קוקט װי עס לויפט א בא־ לעכל צו א באלעכל... צ• אי׳ן דאם גישט שײן? עס לויפןי די באלעבלעך אהין און אהער, רערװײל פארנ״ען די טענ און די יארן... און מען שטארבט. װאם באדארף מען דען םער? * # * נאמביערגם דעמאלטיקע צונעבוגדנקײט צום קאפע־זזויז איז אמ־ 1^.1^ 11x3 \ז. ר. ואװביברג ׳:; פון ואפ׳א בא־גשסײן) *) זע ״ל־ט. ברעט.״ 1932, נומ. 51.