Literarishe bleter · 1933-02-10 · 7 (10.2.1933) · p. Seite 107

ליזזעראריעזע בלע<זער <ץ<ז. ד (־1458 זײט 107 ש.?. שבײד;1רס$ן1ײ8רשס ל. םלאך - דער הײםלאזעד שדײמעד אין נאר א הודצעד צײט נאן וײן *>נקוםען אין ב<ע;אס־אײרעש יצדײבט ער די ד־אסע ״איבערמם״ — א שטיק וױיטיקאעך ײד״ע רעב;, געבויט אויף ד• פאאגן פון *־ויען־האנדל. איך :דין ׳ניישט דעם ״איבעידגום״, װאם איז פאר׳עײדן •דעפארידט ניעװארן דורך פאי־ ׳ע־־דענע ײדייעע טעאטערן אין פאידיבײדענע ךעינדער, נאד דאס •טס־ין, ־ואב דעד טחבר דאט דע־לאננט אין בוך־פארם. םײ די קאענעו״ע זאכן, װאם ער האט ׳נע׳טריבן ׳טפעטער און ביי ז״ן נרוים פדאזע־װע>־ק ״דאן־דאטיננאם קרײצװענ״ דרוקן אוים דעם יט־״בערם ערנםטע שטרעבוננען צו יעאםן ב־לטע קאאםן־איטע־ ־אטו־, נייצט נויט דער היאף פון ״שװאדץ און וױים״־נעיצטאלטז, :א־ כייט דער תיאף פון לרנםט־ע־ייעע נ״אנס־ריוננען און בדוטאלן, פאריט־שן דעפאדטאזש. ״דאן־האטיבנאס קר״צװענ״ געהעד צו רי װ־בטײזםטע פ־אזע־ װע־ק, װאס זענען אין די ־עצטע עטלעכע יא־ דעריע״נען א-ץז ײד״״ עב איז א דד״םטעד פ־װו ם<־ן דורבברעבן די ט־אד־ציע פונם פם־בא־ ־אניז־דנדיקן ־אטאן אין דער ײדייצעד ל־טעדאטיו־ און אויסצוטייטן די קאנס־אםטה־טע איבע־־עבוננען פון ביסװב און גאױ. דאם דאז־קע ביך א־ז ני״״יט אן פע־עדן — קאנםט־וקט־װע און הויפטועכלע־ בנני־יבטייטע, — אבער דע־ עפ־׳טעד כה און דע־ אינטע־עםאנטע־ יכטאף דעקט אפט צו דידאז־קע חסדובות. דאס ״ד־יצע ר׳עבן אין א־נענטינע — ב־י אין דער יטטאט און םיי אין ד• קאראנ״עס, — ־אט אין דעם בוך געפונען א בולטע אפיטפיגלוננ. ל. טצאך האט אין א באד״טנדיקע־ טאם קינסטרעד•׳־.׳ נעיטטארטיקט דעם ראקוטענטא־ן ״.׳־-יאף, װאב פ. ארפערםאן האט א־ו״םנעב־־עננט א־ן זיײע טעטואי־;. אויך דאם װ־דטען ז־ך דע־ ה־סטא־־׳צעיד טעטע (ד־ נאבנ־יכט פאי־עפנטרעבטע דדאטע ״צינזן״) איז ני׳צט פאר מראבן קיין א&־ "יפ־וננ־בידעט פון דעד יצװעדע־, קאטפ־יצי־טער װירק־עכקײט, נאר, בא־קעדט, א טיט־ זיך צו ־ערנען םא־יצטיין די װירקצעכקײט צויט ב״״יפ־לן פון דע־ געיצ־כטע, כד־ אזיו־ אידום נייטט צו טאכן קײן בע־ע־ן. ד־ דאז־קע דדאטע א־ז נייצט םתם קיין נריבלען זיך א־ן היםטא־ישן .־עקװיזיט, נאר א פדװו פארצויצטע־ן א םראנטעינט נװן ד• פויא־שע אויפיצטאינדם־־ארן. א־ך װיים איויף זיכער, אז שרייבנדיר ד• ד־אטע איז טראכן ־נט- פדעטד נעװעזן דעד ה־בטאר״צע־ םאקט ב־ן ־אק־ב יצע־א, און א־ך האב רעוײבער טאקע נעיצטוינט, ורען דע־ ה״פם—ע-ד א־ז באר ט־ר א״סנעװאקםן אי־ננאנצן װ• די נעיצטארמ ב־ן דעם פ״עי-יצן בונטאד. ־. ט־א־ ניעבינט ז־ך א־צט א־ן םאטע ט־אנם פון איטװרע־ א־בעם. פא־אן ב״ אים א גאנצע ד״ אננעהויבעגע װעדק, איבע־ וױע־ביע ע־ ארבעט א־ן ד• ־ויפנדיקיע צונן איון אין ד־ צופעליקיע ־לאטע־ן בון ני.י״אדק, םאן־פדאנצ־סקא, ־אנדאן, פאיד־ז. וואריעע, א־ן ם׳אװ דיע־־בע־ פ״צ״ט־ק אוינטיע־צוצ״ען ורע־םן ס׳א־ז םך־הב־ װענן ז־ין יצאפן. סא<\י<ז<וסי אגיף אר\י<זב\גפב\ א טיסיײגבארגנז גנירירסי\, סיפזערגאװיצ ׳נזוין ארוים פון דרוק דער עריפטעד באנד םון אליעזד שטײנבארבס שריםטן מ ע ש א ל י ם ו ■ ווינו 14 האלצעונינזג פ\\ ארנזנר?אלני? א\\ א ביינענזגג פ\\ גמארג לננװנװראל. דיעד באנד הארט 160 מ׳צלים אין םינף ציקלען אויף 320 זייטן, איז פ־אבטםול געחרוקמ און געבונדן און סאםמ םאיד אויס־אנד 1.60 דא־אר, חוץ פאדטא (20 סענט). צו באקומען בײם ״שיז״נבאדנ־קאםיטעט״: ,0617131111 ,11ס1\,3עג0661מ 1<16־מ1ו03 .־1(1 .011131113!! ,1113׳\סס1ז8 .4/11 8113111ז6עגמס *חג81 צװישן די הייםלאזע ױננע ײרייצע ׳םרײבעך איז ל. מלאך אטמײנסמן הײמראז. ם׳א־ז אוטםענ־ ריעך א-ם צו םארבונדן מ־ט א באיעט׳טטן ראנד א,־ן אויסצוגעפונען אין זײנ־ע שאםוננען עפיעס א באזונדערן םענט׳מענט אלן ל־ביצאפט צי װעלבן ם׳איז פ״זאז־צ,. ע־ רארט ארום דער ׳ערד־קו־א, נייצט װײל עם ראקן אים ד■ אײנדרוקן און דער ׳עקזאטיזם םון דעם;״עם ראנד, נא־ וױיר ער ג־ט זיך נייצט אינטיער א־נם געדאננצ טיט דעי פא־צװײפלו;;, פון װערכער ס׳פא׳צט דיער ־וכ פין א■ינז <׳־ < אײנניעזעםעניע ׳צד״בער. . ר. טראך איז;ישט דע־ װאנדע־נדיקעד פא־ עט טיט דע־ קראנ־פ־ײם ל. <ולא\־ אונטערן אדעם, װאם דננס ״ה״טוױי״־רידע־. דאם װאנדע־ן א־ז;״צט פאר א־ם קײן אפקוטענ״צ, נאד א פםיבישע צינויפיצפינונג און כאחעפטוננ םון אונזע־ טרװיעריקיעד ציעכרעקלט־ קײט. עד באװײזט אין ײעדעד נײער יצטאט ״ענע־ אד״נצװואקםן און יצנער זיך ׳צונייפצ•—נדן טיט דער םביבח, צו ורעאב־ער ־עס צ־ט א־ם— צו דיעד ארבעטערשאפט. ־. טראבס נאיענטקײט צו דיעד •*־בעטע־יצאפט איז נ״צט קײן נ—דיערווארביעגע, עד;יעחער נײצט צו די צוניעקיטעניע, צו די, װאם ־אבן;עב־טן דעם פ־אנט (צוריב קאנױנקטוד אדיער צײט־יצטיטונג). ע־;יעהע׳־ צו ד־. װאם זענען או־םנעװאקםן אין נ־עצײטיקט זיך אזם א־בעטער צװ״צן ארבעטיער.;ײצסא דעדיבע־ בײ א־ם דע־ ניעא• פ־ט־שיעד אייניער סין װעלן פאדיט־יײען זיך אלײן טיט אננעבלאזענע, ײעװארוציאנערע פדאזן, פון עוע־ן אניאנן ד■ ״הונדערט און אײנם פ־אציענט״. צו ל. מראבם יצאפן ־אזט זיך;ישט צוקרעפן קײן שור־עטיסיעט, עי א־ז א יצרײבער — א האדיעפאשניק, זואם יאנט ז־ך ני״צט :אך ־ײן עפעקטן, און ד• פארש״דיענע פארטען, טיט װערב־ע יער באנוצט ז־ך א־ן ז־ין שאפן (־יד, דראטע, ־אטאן, :אװע־ע), זיענען בל״ז א פײע־״וצא פון דע־ טיעטע װאס באצװ־ננט אים. אין זיין םטי־ איז ־. ט־אך;אד;איענט צו ד• פ־אנצוװ־שע ־אפוריםטן, װע־בע קעטפן ידענן דער;־אטיקײמ פון םט־ר און שפ־א־ אין דע־ ־יטע־אטיר. :אר אויב בײ דעם ־וננן פראנצויז״צן שר־יביעי־־ די־ (פירײ, ביעױנאי־, דאב־ט א. א.) אזז די םטיר־דעפאדמירוננ א פ־אנ־אטאטײצ״ער יענין, א־ז זי ב־י טראבן א נאטי־רעביע זאך. ז״ן יוארט א־ז נישט או־סניעװאריעטט, נ״צט ארוטנעדיו־בט, נא׳־ זר־ד א־ן;יעי־ורעז — פונקט װ• זײן טאנטענדעך ״עבן. װ• א־ע ױננע ײד־שע שדײבעד פון זיין צײט (פון יאר 1914), ־אט ־ ט־אך אננעהויבן םיט פארקםטיטרעכקײט, אבע־ אין ז־ײ ׳ו״טיע־דיק־ער אנטמיק־וננ ־אט יעד ז־ך באפדײט פון דע־ ז־םרעכע־ :אזיננעװדיקײט, בא־אדישעו־ פאנטאסטיק און ז־ך א װיענד־ניעטון צי בונטיע־ רעאליסטיק. ר. ט־אך איז אײנער םון ד• אװםניעװאנדע־טיע ײד־שע ׳צד״בער, װאס ראזט ז־ך טיטו־ײסן פדן דער טיעטאטיק אין יעידער;ײעד םב־ב־.