Literarishe bleter · 1933-02-10 · 7 (10.2.1933) · p. Seite 102

ז״ט 102 ריסיטדאויטלט בלטגזטר וזמ. ד ו458) ׳צטדעבט צו פאודגיעכיען דארםן דעם או־בגאן, װידער אבי*וע נדי צ,י דאבן אן איגהאאט פ#ד ז״ן עקזיסטענץ. די דעמאסדאטן װידעד האבן זיך א־ויסגעװיזן פאד רנםרי־ איגופאטענטע גדופעס, ׳,װאם קענען העבסטנם זיך אדנאניזיר;, בדי צו באפן אכואא א מן*נדאט. די יידי׳נוע קאכיוניסטן א״ רוםלאנד אםיקו פ־דן א בםידויג• קאנט־דעװאדוצ־אנעדע פאי־ט־ק. ד• דאטן־׳דענירוגג האט קאנסעק־ װע״ט בא׳ט־אטן א־בעדצו־ג״בטן ד• ייד־־טע באפערקעי־וננ, צו יעאבן ••ד״ג׳ע פונקטן און דא־אנען. עס א־ז א ט״א פון דער רעװאקוצ־ע־ פ־אנ־אם, פון פ־נף־יא־. אלע נאצ־אנאלע קורטורן דאדפן א*ן ״־אטנ־ פא׳־באנד האבן ד• כי־4;לעבק״ט פ־״ און נאגץ זיך צו אנטװ־קידגן און בתובם די ״ד־׳עע. עס א־ז אזא דדייםטער צונאכנ צו דער יידיטע־ פ־אגע, װאס די יידײג־ע קאםונ־סטן קענען אים :•׳ג־ט נאבהאלמ;. ז״, וױ ארע יידן פון אלע •ג״בטן און קלאםן אין אלע צ״ט;, װאם זובן זיך צו דערנעגסע ן צו דעפ הע, שנדיקן קלאס, האבן ^ױרא פא־ עפעם םפעציפ״ב־״ד״געם און פאר ייד־עע־ אויפבו־־ארבעט. ז״ :ענען אזו• ענלעך צו די ייד״ג׳ע בורזשואזע א־נטעלינענטן אין דע־ צ־יט פון דעד פ־אנצויז״ג׳עד רעװאקוציע און סון דעד ערשטעו עכואכם־פאצ־ע. װ• יענע אזו• זובן די מ־מ אלע מיטלען צו \\ײז\, אז ףי זענען ענלעך צו די העד־ג־נדיקע נדופעס, וױ יענע אזוי זוכן ר• מ-ט אלע בחות צו פאד־ג־ר״ען און אפ-יקענען אלע א״נעגע א״ננ־ ט־םלעכק״ט;. און בדי םקיים צו ז״ן ד• םצװה פון דע־ ״רעװאלוציע אױף דעד ־יד״ג־ע־ נאס״, טראבט מען צו פם־ידא־רעװאלוצ־אנעדע אױפנאבעם, װי דעװאלוצ־אנ־זי־ן די ״חבםת־ייטדאל״, אױסדאטן ײ װע־טע־ פון העבדע״מן אפ׳ג־טאם ןובדוםה אז״כע ״וױבטיקע״ 6•:־ פול־ם, װאם אן ז״ װאלמ ד• .־עװאלוצ־ע נ״טט נעקעגט ניין. אט אזו• װענדן אפ ד• ״ד״צע קאםוניסטן אין רוסלאנד ־י ענע־ױע פון ד• ״ד״ג-ע מאסן אויף בלומ־יעט דעװאלוציאנערע װענן, אױף נעב־טן, װאם קענען ק־ינעב ק־יז כוצן נ״טט ברעננע; און דער ־עװאלוצ־ע נעוױס נ״צט. אנ־ג־טאט צו .־עװאלוצ־אניזידן דאס ייד״ע יעב;, א-ם א־בערבויען איננאנצן״ זוכט ביעין ,איינעד ביים צוױיטן עברות, מען באמ־ט ז־ך צו סופפענדירן, טען לויפט כאך און מען פא־אױטיט אויף דע־ רעװאלוציע, ,״יטנדיק און מאבנד־ק א װענ פא־ ױך דו־ך דער ־־עװאלוצ־אכעדעד פראזע. נ״ן ,נ״צט נאד ױי זענען כייג־ט פעיק צו בויען, נאד ז״ ׳צטערן :אך דעם ־עװאיוציאנע־ן א־בערבוי פון ייד״טן לעבן. (םוף קומט) צ־אנאלע פא/־טיי, װאם האט אבער וני׳צט קיין איינענעם יידי׳פן אידעאל, קיין א־דעאל פאנ־ דעם ייידישן פדאלעטאריאט, װאס ע־ װיל ארנאנ-ױדן, ער האמ א־ם אבעד ־•׳ג־ט װאס צו זאגן, ער ניט א־ב כי־ג־ט ק״ן ריכטוננ, װוה־ן צו ׳ג־טרעבן, ער :•ט א-ם ני׳צט קיין בילד, װי דאל אויםזען ז״ן צוקוכפט, די צוקונפמ פון ײריטו\ .ירא־ ־עסאר־אט. נאך מע־ — דעד ״בוגד״ האט מורא פאר עפעם א זעלבטט׳ג־כדהד־קן נעדאנק, ער צ־טעדט, \\אנז \\ענו גזע\ \אג\, װאס װעלן זאגן אנדעדע און װאס װעלן זאנן ד• א״נענע אדנאכיױדטע ״מאכן״, דער־בע־ א־ז ד• נאנצע אנעט־עננוכנ פון ״בונד״ נעזוענדט בלויז אױף א״נצוהאיטן ד• אדנאנ־זאציע, דעד־בעד קומס א־ם אן אזו• יצװע־ א״נצוהתאיטן זיך, נ״עט צעיגיאטן צו װעד;. און באמת איז דאך זייעד יםװער אי־נצותאי־טן א פעסמן פא־באנד בלױז מ־ט ךער דאמאנט״טעד צוכעבוכדנק״ט צו דעד ״א״נענעי״ א־נאניזאציע. :״;, נ־ינזט דע־ ״בונד״ א׳ז פע׳ק צו אזא דד״םטן ׳ס־יט, צ■ אזא ־עװאלוציאנעדן :עדאכק, װ• אכעדקעכען ד• כו׳מ׳קייט פון בא־ צ־אלע־ א־בע־׳ג״בטונג פ־ן ד• ״דייג׳ע פ־אלעטאדי־ג׳ע מאםן און זיך נעמען דאם דורבצופ-ן א•; יעבן. פאר דעם ״בונד״ װאיט עם נע־ װען אן אפ־״קע־,,•;; פון ױין נאנצעד ב-ז־א־צט-קע־ טאקט־ק. א טאקנדק פון אפ־״קענען און :••ג־ט אנע־קענען װאסעדע עפ א־ז םפעצ־פ״ג־ע אינטע־עםן פון ״די־םן פדאלעטאי־-אט. טיף אין זיי; מהות •ג־טדעבט דע־ ״בונר״ צו א צױג־טאנד ד־פונדידן דעם ייד״ג•; פדאיעטאר־אט, א־ב צי צע״כטו־בן א־ן;״ג־ט א־ב צו אונאניױהן א־ן א־ד. דעד א״כציקע־ ייד״ג־ער מאמענט ז״כעד א־ז — די עקױםטענץ פון ״בונד״. עם א־ז;״כט ק״ן א־נאכיזאצ־ע צול־ב אן אייגעכע־ א־דעע, נא־ פא־קע־ט — דע־ אידעאל איז די ארנאניזאציע, אי־ עקױםטעכץ און צו דעם װערן כיעזיובט א-דעען, איכהאיט וואלט אבער נאר נעקומען ד•;ליקלעבע מענלעבקייט, װאלטן א סך, א ם־ פ•; דעם ״בונד״ס ח־תט־קע ה״םע ארעפטן א־ן פאנטרענער נע־ן אנסלאפן צו ד־ע־ ״*לנעמ־ינע־ א־בעט״ אין צעבייקעט דעם ״בונד״, וױ א ״•טאװיניםט״טע״ א־נאניזאציע. מיט א״ן װא־ט — דעד ב־נד א־ז א ■יידישע א־נאכ־זאצ״ע, מ־ט א םך א־נאנ־ױ־ט־ג ענע־נ-ע א•; פאדד־נםמ;, אבע־ אן א יידײטן א״נהא־ט, אן א ״ד״ג־ע־ פדאנ־אפ, אן אן א־דעא־ פאדן ייד״בן פ־אלעטא־יאט. דע־-בע־ לויפט דע־ ״בונד״ נאך ד• ם־טואצ־עם, ״נעמט אן •ג־טע־וננען״, ע־ יג-אפט אבע־;״ג-ט ק״ן ס־טואצ־עם. אט וױען עמעצע־ אן אנדע־ בת וױאלמ אנ־ כעתויבן ד• א־בעט פון אזא א-בע״ג-בטונ;, װען ד• ארבעט װאלט יג״;;עכאנכען. דעמאלט װא־ט דעד ״בונד״;עוױם;עקופען און נע־ א ל ע ד ז״ פון רער פאריםקלאפטע־,;עפעכטעטער אינדױױדואליטעמ. ד• אנטני־טיקע און אמתע באפ־״וננ פו; שוישפילערי׳שער פעד־ זענ־עבקייט — דאס איז באמת דע־ רעצטעד סאכ פון איע .־עזואלו־ צ-עם... א־ן ײריט־סעאטעד!! און יעי־׳טט דאן, װען דע־ קאמף פון צאפלדיקע נ״םטעד פא־ דע־ ׳״בטיק״ט פון ז״ע־ ־יד װעט נ־׳ג׳ט װערן פאדוױרט און פאד־ װיקיט אין עקל פון םאטע־יע, װען פון ד• פארצװ״פלטע שלאכטן צװ״ג־ן נאציעם און קלאםן װעט ארויםקומען;אכץ און דערהויבן דאכ פאלק דאם יידייםע, בא־ערשט און;עםירט דו־כן קלאס, װאם שאםט, ,ױאס ארבעט און װאם ׳ג־מ־דט דעם פרצוף פון נייעם און באפר״מן מעכט׳גין און יידן... אבעד דאם אלץ א־ז דער פאטאם פון פאדבעכקטן אקט׳ארן־ הארץ, דעד פארשטיקטעד יג־טודעם פון נישט־אויםנע־ג-פילטע־ ק־אפט... װאם אױ מ־ט דעד וױדקלעבק״ט אין די רייען םון ״נעשלא־;ענעפ חיל״?? בליכיד, עלינט און פאריאושט שלאנן זיך די דייען מיט די ׳ג־טע־נם אן די װענט או זיובן נעבעך אין די איינענע ד׳ אםות פון זי״ע־ אומנעבונג ד• ס־בות און... ״די שולדיקיע״. ןן. ם $ ר ס װ ס 1 װ ןועע ״ג א ם ס ד עב אױ אן איטע־ בל־ פון קלאם־׳ג״ע מלחמה־קאד־עקםן: ״מען משפט נ-שט ק״ן ױנע־". א•; ד• ראנע־ן פון באדנטע אבע־ זעכען נישטא ק••; נעי־עיבט׳ע, אין װאפ העבע־ איבעי־ן מ־טלװוקס עס שטעקט א־וים א קאפ אין ד•;עש־אניעינע ״ײען, איץ־אומפא־מ״דלעבער מוז אים טרעפן ד• •ג־ס־אפנדיקיע האכט פאד דע־ אלנעמיינעד ־דידת און שפליות... דאם ח•־ וױע־ט צעשאטן און צעז״ט; פע־זענ־־ער ד״ע״־דע-קט און צעט־אטן מוזן װע־ן ד• נענע״עלער. * * * ״ד־׳ג טעאטעײ איז ה״נט צו טאנ — א ״נע־טלאגענעד חיל״... ד■ ירידה פון ייד״גין טעאט׳עד האט טויזנט פ־בות אר\ג\ דיעם אקמיאר; ס־בות, װעלבע \זאלסו\ אױ\ אין ז״עד צװאננ, און װעלבע ע־ קאן כײטט עכדערן, װייל ־עכדעדן ז״ קאכען נ־׳ג-ט קיין טלכים און קיין נענעראל;, קיין דיקטאטאדן אען קיין קאמיסארן... אז ד״ער אקטיא־, אלס זעלבסטשטענדיקעד קינםטלעד, זאל קיעכען קוםען צום פדי״ען אײסדדוק פון דינע ׳ג״עפעיד״ג״ע פאטענצן, דע־צו מוז די װעלט אראפװארפן פון א־רע סטרוקטורן טויזכטע־ ק״טן — כישט כאר סאציארע, כייעדט סם־ב״ג״ע... װײל דער אקטיא־ א־ן אוכזעד צ״ט א-ז דער ׳ג־ארפסטער מוסמע־