Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 96

ז״ט 96 ליסינן\־אריט\וז בלעסיגןר ן\מי. 6 ן ד1.45 װע;; פידאזאפ\ פו\ רער נמװזוז <אויםטייטעעד פון דעד;שמה), װאם דאם א־ויםנעדופז גדוים אויפטע־קזאפקייט איז דעד ׳צטאנישע־ װערט. ע־ א־יעט איצט אייעד א יוך װענן ׳םפיגאזא. דע־;אידענעד פאדעם יפון דעם ייד־־טן יטאפז א־ז ׳םפאנ־־ע: דם־ן, װאם א־ז םטעט װי א־יעדנעדיםן;עװא־ן ט־טז נירו־ש פון ־א־ 1492, װען ד• יידן האבן פאדיאזן ״ד־ יא?ייטע קאםט־יציע או; א־אנאן״ — װע־ט װ־ד־ער אננעסניפט א־צט דורך דעם ייד־ישן ־טאפן א־ן דע־ א־;ע;ט־;־ים־יםפא;ישעד איטעדאטוד און פויאיצ־םטיק. און ם־אדנע, װי עם זעבען ד• װעגן פון דער;עעיםם־ע: דע־ פאדעם פ־ן ־יד״םן יםאפן א־ן ־עפאנ־׳ט װעדט אננעקנ־פט :־עט דודך ק־־ן ק־נדע־ פון םפ־ד־יםן אפיםטאם, נאר דודך קינדעד פון רום־שע •־־־, װאם זענען;עװען פון דעד ע־יםטע־ נ־ופע פון דער ײד־יםע־ קא־אנ־זאצ־ע.;ײ מ׳־עף װ־ אזו• עט װעין ז־ך או־סװיקיסן ד־ ־וענן פ־ן דע־;עים־םטע... דעד ז־װנ האט אפים־ עויה־־פה נעװע;, איער פאר אונז, פא־;.־־;זער •־ד־יםן יםאפן, — װאס קוטט אדו־ם פון דעם?... א־יע־נעזעצט ל־ם־טיאװםק־ם װע־ק װע;ן א־יניםט־ינם טעאד־ע (דעדי ם־;ען א־ן דעם פא־־א; פון א־נ־װע־ם־טעט) און צװ־י יענדעד פון ד־ינאװם ״נ־־םטע נע־ם־םטע פ־ן ײד־־םן פארק־. פ־אפ. ט. נ־־עניםט־־ן, א ־ם־ו־ן פענם־אנ־דטע־ פ־אפעםאר פ-יז :״ענאם־א־־־עםע־ אונ־װע־ם־טעט (;עװען ־א־ניא;; םעק־עטאד פון א־נ־װע־ם־טעט), װע־ט דא יאט־אםט פאדן םעסט־ן קע;ע־ פון דע־ ענני־יםע־ פ־אנצ־־ז־יםע־ א־ן ד־יטיםע־ י־טע־אט־ד און ע־ האט א־יע־לעזעצט־ א םך פ־ן ה־י;עם י־דע־.;. פ־ננע־טאן (א ז־ן פ־ן דעב פא־יםטאדםענעם טחי־ פון דע־ :עים־םטע פ־ן •־ד־־םע־ קאיאנ־זאצ־ע א־ן א.־;ע;ט־;ע), פ־אפעסא־ פון פם־םא־אג־ע, א;־טע־ קע;ע־ פון אד;ע;ט־;ע־ טיעאטעד. ע־ ־אט פא־עפנטיעבט אן א־נט־ע־עםאנט םוך עםײען װע;ן א־;ע:ט־נעד ט־עאטע־ א־ן א— א־םע־ פ־אםיעטען פ־ן פם־םאיאנ־ע. ד״־ איעקםאנדע־ כאםקאיעװ־טים, פ־אפעםא־ פון ק־טע־אטו־ א־ן פם־םא־אנ־ע, װעיםע־ א־ז ־אננע ־א־ן נעװען או־ך א דאצענט א־ן יא־װאידע־ א־נ־װע־םיטעט, האט פא־עפנטיעםט יעצטנם א ם־ך די;ירשטע פעריאדישע ײרישע אויםגאבז אױ ארגזינטינע און צװ־י טע;. א־ננאנצן זענען דע־ים־נען 20 :זםעדן. ־עדאקטאדי. ט־;עא פאיאק און ם. :ײם־נסק־. די ײדישע האפטגוגג (1908—1917). דעד׳ע־נען א־ן ם. א״דעה. ־עדאקטא־: ימסב יאוזמלזװדיסיט (םן ױסף) — אײנעד פון ד־ םעםטע א־ן ־י־נםטע ״ד־יםע ז־םזדנאר־םטן פזן י&ד׳םטן דזר, זואס האט נע־ ינ־־םן א ז־יע־ ד־ינעם און זאפט־קן יידיים. א דאד־קאר־צ־וניםט־׳םע ־א־־םנאםע. א־ן 1917 א־ז ז־;עזוארן דעד אפ־צ־ערעד אי־נאן פון דע־ צ־ונ־םט־יםע־ פעדע־אצ־ע א־ן אד;ענט־:ע און אונטע־ אט דעם נאמען דעי־ים־־נט ז־ עד ה־זם. ומר אװאגגארד (1908—1920). הזדים־זיםו־נאר, א־נאן פון דע־ סאצ־אק־סטייםע־ א־נאנ־זאצ־ע ״אזואננא־ד״. דע־־ם־נען א־] פ־םך פ־ן 12 ־א־ מ־ט אפטע הפםקות. פאקט־ים: א םונד־סט״םעד אר;א;. דע־ ע־יםטע־ ־עדאקטא־ א־ז;עװען שו־זזאל עאפלאגסןי. א רא־״ע צ־־ט איז דע־;אך;עװען דעדאקטא־ פ. װארד. און צום רעצט — ם. יאראשמװםקי. רי מזסײםמ פג\ אװאגגארר (1909). א־נאן פון דע־ ״א־םקדא״. ־ע־ים־נען 5;ומע־ן אונטע־ דעד דעדאקצ־ע פון גװ װיםאל. דאם ארבמסיטר־לטבר (1908). אן אנא־ם״ם־ק־אפאטק־נ־סט־׳םע־ זי־ם־־נאר. דע־ים־נען 8 נומעדן אונטער דעד דעדאקצ־ע פון מא־' יםאפ־־א. לעב\ או\ פרײהײנו (1908). אנא־ם־םט״ם־א־נד־װ־ד־אי־סט־יטער וים־־נאר. ־עדאקט־־ט פון: יצחק עדלעטײן און פעו—י ־םפ־־נםעד:. הע־־ם־נען 3 נומע־ן. א ײריסזוו וײסי בײ ״לא םראםווםסיא״ (1909). ״יא פ-־אטעסטא״ א־ז א טעניעםע אנארם־םט״םע צייטו;; א־ן ׳םפאנ־־ם. דע־׳ם־נען 200;־מע־ן. ־עדאקטא־: ־צהק עדר־צ>טי־ן. ברויםע או\ עזזרנו (1909—10). צזו־ױואםנז׳םודנאר. דער׳םינען א־נטע־ דע־ היםפעה פון רעאן םאדאנאװ־טים (םתד־אי). דעדים־נען ז־םן :ומע־ן. דע־ אנהו־ם פון םעסע־ן ־יד־יםן װאדט א־ן א־נענט־נע. רער ײריעזער םוװר (1910). װאך־און מאנאט־ז־םו־נאר, קאמע־ר. א־נדוםטר־ע און ר־טע־אטוד. אדו־ס;. װ. אײזענםעדנ; ־עד. י. *. ־צ. י־אם־אװע־צק־, ־. מאק־אנםק• און צ. ׳םקארנ־ס .דער־ט־נען 57 נומעדז. אװוער װארנג (1911). זועםנטרעכע צ־יטונ;, דעדים־נען אונטע־ דע־ ־עדאקצ־ע פון פ. װארד. :״ם אנהו־ם אן אומפאידט־יא־יםעד א־;א;, דע־נאך — א םונד־יםעד. עיסיראזזלע\ (1913). א־רי־םט־י־טע־ ה־דים־־זים־ו־;אי. ד־דעקטאד;: פ. א־ן מ. ־םפ־־נםעד;. דער׳ם־־״ען עטיעםע;ומעדן ם־י דע־ נאענטע־ בי״נ־אדבעיטונ; סין ה, יץ. (ד־ ראזיקע ־יציט־ז איז;עדאבט איבעיהז־פט אײף דעם נדױ.ט פ־•?. םיצם םוך ״צו דעד נעים־םטע פון דע־ ײד־יםער ז׳ם־דנאר־סטיס א־ן ארנענט־נע״. מ־ד האםן דא פאדצ״םנט נא־ ד־ ע־יםטע אויםנאם; ם־ז םוף 1913. פון ־אד 1914 הויםט אן דערים״נען ״־עגרמעםיק ד־ ע־׳םטע טענרעםע צ־יטו;; ״דעד טא;". ה־ינט צו טא; דע־׳םײוען א־ן א־נענט־נע צװיי טעניעםע ייד־׳םע צייטוננען ״ד־ ייד־׳צע ציי- טו::" א־ן ״ד־ פ־עסע״ א־: א;אנ־צע ־ײ װאםנםרעטעד סיי א־ן ם. א״־עפ, ס־י א־ן דעד פ־אוי־ינץ.) רער וױרערןול (1898>. עם זענען דע־ים־נען פ־ן אט דע־ עד־ם־ טעד ײד־־צע־ צ״טים־־פט א־ן א־נענט־־נע ד־ײ נומע־ן, נ־יםט קיי;;עד־וקטע,;א־ העקטאנ־אפ־־טע. ־עדאקטא-. מ־םר הםהן ם־;־. רער ײריעזער באואגרא״ (1898) א־ז דע־ים־נען ׳םי־־ן;עהי־וקט, אםע־ מ־ט א ים־־פט, װאם א־ז א;עמ״ם פון אות־ות מ־וכע־ת אײ —ם״־־םתב. ־ע־אקטאי־: פאם־אן ׳ם. הרוי. אנועהו־םן דע־׳םײנען אים װא-םיאט און א־ז םארד פא־װאנדרט;עװא־ן א־ן א צװ־ױואםנםיאט. רער נזאלאויגוסי (1899). װאםנים־־פט פאי־ ״ד־יםע א־נטעדעס־. דע־ים־נע; עטיעםע נ־מע־;. ־עדאקטא־־א־־־סועםע־: פ.;ד־נםראט. רי פאלעעטזסייװע (1898—1914). דע־ים־נען אונטער דע־ ־ע־ דאקצ־ע פ־ן אי־דם װע־מאניט א־ן נדםך פון 10 ־אד םטעט אז א־םע—ם. דאם א־ז :עװען ד־ םקאנדאי־עזםטע ־יד־יםע א־־םואםע א״ א־גענט־נע. ז־ א־ז א־נטע־נענאננען, װען עם זע;ען ים־־ז;עזוען צװ־• טעויעםע ״ד־־םע צ־־טוננען א־ן :. א־־־עם — ״דע־ טא;" א־ן ״ד־ ײד״םע צ־־טונ;״. ד־ ,טענדענץ״ פון דע־ ״פ. ׳ם.״ א־׳ :עװעז ־עי־ניעז־קהיה־קד־יםאד־ק. רער פויע (899( 1901). דע-ם־נעז זע;ען א־ן מיםך פ־ן א־םע־ 2 ־א' 31 :־נערן אונטער דעד ־עדאקצ־ע פ־ן ד. יעװ־ן. איע 31 :־מע־ן זע;ען :עװען פאמפיעטן יזעכן אם־תם װע־מאנט און ז־י־ רי בלוגז (דע״ם־נען א״נע־ אדע־ צװ־י נומע־ן א־ן 1901, אונ־ טע־ דע־ ־עדאקצ־ע פון ד. יעװ־ן. עם א־ז :״םט;עםר־םן ק־ין א״ן עקזעמפיא־). רגור בױוױזסי (1901). װאם;זיעי־.־:אי (צ־ונ־םט־״־ע־. ־ע־- אי־י־־ם:.: ־. ׳ם. י־מםאװעצק־. דע״ם־נען העםע־ 6 מאנאט;. חור באלסוזבלאסי (9—1908). א װאםנםראט, דע־׳ם־נען :״םט ־ענימעם־ק, א־נטע־ דע־ ־עדאקצ־ע פ־ן פאם־אן ׳ם. הרו־, א־ויםוע־ :עםן פ־ן :. א־צקאװ־ט־ם. ײדיפזגו ארגוװסײװור װאכובלאסי (1910—1913). ד־ זעים-ע ־עדאקצ־ע אין דע־ זע־םיקע־ א־ויםנעםע־. אין 1913 פאי־װאנדדט :עװארן א־ן דע־ טעניעבע־ ־יד״םע- צײט־;: א־ן א־;ע;ט־;ע, זואם האס ג<ה*יסן! רמר סיאג(1914—1910). ־עדאקטא־ ־ם. י. ר־מבאװ־צקי. א־ײם־ :עםי— װ. צײט־ר־ן. רגור ײריגזזוור סאלאויװסי (1909—1912). צװײװעם;טיעםע או־ם־ :אםע. א־ו־םנענעםן א־ן דע־ קאיאנ־ע קיא־א (איע פ־־עדד־קע או־ם־ :אםן זענען דע״ם־נען א־ז :. א־ייי־ע־). װאד־םײניעך אים א־נאן פ־, צװײ קאיאנ־םט״םע קאאפע־אט־װן. ־עדאקטא־: ״ם־אי פ־״ע־מא;. א־ז :עװען דע־ א״אן פון ד־ ־ײםע און פ־־װער־נ־־טע קאראנ־םטן. רגור פארסיײריגגור (1912—1913). דע״ם־נען א־ן זןארלאגז לאוזארגוגז, א ׳םיטעטי װאם;עפ־נט ז־ך :עםן דע־ קאיאנ־ע מא—צ־ ה־־ים. א־־־ם־-עםע־: הע־מאן ק־אם־יאװםק־. ״פ־עם־קאמ־טעט״ (דע־ האקצ־ע־קאיענ־־ם) מ׳־דכ־ איפע־םאן, רע־ ־ם־חט הוד;ראדע־מאן א־ן א. ־אזנפע־ד. א־ז :עװען דע־ אדנאן פון ד־ אי־עמע קאראנ־םטן. ואבריבסיו (<י190)) א־ן ב. אײרגונו. א מ־ן טע־.רעכעד ב־ורעטין א־ן ייד־ים. דע״ם־נען ענזדעכע מאי טעניעך און עטדעכע מאר אײנמאר