Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 93

ז״ט ־ 93 ריסיעראריטזזז בדטסיער זגזז. 6 ןיד45.) י ע ק ב ב^ם^׳ם^נםקי" דאס ײדישע סעאטעד איז אדגענטינע ״ען האט;ע״פיאט :א־ ׳ע:ת און ז״טירן אזן ניעז ־אט נעםויט האנן א ״נ״לעטיאד״ — א ״דן, װאפ א־ז ארוכו:ע;אי;;ען פארקו־פן ניאעטן. עט זע;ען נעװען ״ע־ נענעפיט־פא־״עטעאו״ען, וױ;אר-א' טעאטער. נא־יפ טאטאיטעװסהי האט אין 3צ19;אטט־אאירט אין נ. איי־ ־עט אין ג־ויםן און :'״.׳ט־טיאוטן טעאטע־ ״עקטערטיא־״ און ע־ האט אפנעיטאפט דעם נירעטיא־ און דע־ עורם א־ז אא״ן נענאננען צ> דער קאטע. ז״ט דעטאיט־ זע;ען דא יטוין :עװען א טך;אםט־א־ ריאדן; ד־ נרעטטע דע־פא־נן האנן דא געהאט: רודא־ף זאםראװםק־, ־ור־וט אד־ע־ אנ־הם :וא־עװטק־, א. טאטנע־:, דאריט יטײא־־ז, ־עקב נן־עכו־, ק־או־א ־א;;,;ער־ קעטטאן א־ן ם:־טה טקורניק.;א:יז ה־פ־טע דע־פאר־־ן האבן או־ך;עהאט ־אזעד ׳ט״;;א־ד, נא-ט או־ע־־ נאך, ם״ד־ ־ט־תנארד און טעם או־ע־נאך, ־ור־וט :אטא־־טאן א־ן װערא קא:־עװטקא. ד־ '־עצטע ־ארן זעכען צװעקוכוען א טך פע־קע ־טו־־טפ־רע־ און ־טו־־טפ־רע־־כט. עט זעכען דא פארנר־נן ד־ נאיװ־טטע ז־כא ־אפע־' ב־־־ט א־רע דר־י טענטע־: צ־ר־ טעקם, אטת־ און א;א ראפער און ד־ט די צװ־י א״דעב־ט זרײן ה־־־טפערד און :תן קר־ככע־ א. א. א־נענט־כע־ נענו־רעכע ״ד־־טע אקט־א־ן זעכען;אך פא־א: װ־יכ־ק. עט זעכען דא;עװען צװ־י ־טװעטטע־ (זיפצעץ־, או־טע-עװ־־:־ ר־עך נא;א.נטע ׳טו־־טפ־ר־ער־כט, ז״ זעכען נ־־דע;עװען :ענו־דעכע א־ן א־;־ע:ט־:ע, אנ־ע־ ז־י ז־עכ־ען ז־י־ע־ ־ו:;;יע־טטא־נן. וזאוגוערא \ױי<ז א־ז א נאװוטט־ע און נאכאנט־ע ײד־יט־ע ׳טו־־טפ־ר־ע-ן, װאט א־ז;־ענו־רן א־ן א־כענט־כע, אנ־ע־ ז־ ־טפ־רט ד־ ר־עצטע צ־־ט או־ף דע־ ־טפאכ־׳טע־ נ־כ־ע. או־ך פאי־כא ז־;;עדכ־אן, א ה־־;־ענו־־־ע:־ע טא־ יענט־־טע ״ד־־ט־ע אקטר־ם־ע, א־ז אװיעק צו ד־ער ־טפאנ־יטיעד נ־נע. נ־עי־טא ז״״־ע־טאן, ד־ נאר־טט־ע דעקראטאטא-ן א־ז;י־טט נ־ענוירן א־ן א־:יע;ט־;־ע, ז■ א־ז נעקוטען #הער א קייין קי;ד. א־ר קא—ערע האט ז־ א;;־עהו־נן או־ף ריער ־יר־יט־ער נ־:ע. צװ״טן ד־ ׳טו־־טפיר־ע־. װאט ז־ענ־ען א־ן ארנענט־נע ר־יף גיעװארן א־ז נדא־ צו דע־טאכען ס. ז־רנ־ע־נע־; — א קרעפט־ק־עד ט־עראד־אטאט־יטיער ־טו־פ־ט־אע־ א־ן וזרינז ונװטר — א צארט־ע דראטאט״טע אכזיטא:־.־, װאם א־ז אין א־;־ע;טי:יע אין או־ך א־ן נ־אז־ר־־ע נ־עװ־ען ט־ט־טפ־ר־ער־ן פון א. טאט־ נ־ע־;, ־ור־וט אדריע׳־, טא־־ם ־טװא־־ז, ־עקב נן־יעט־ און ם־עטו־ער;ארד־ננו־;. ז• האט;אטטדאר־י־ט א־ן 1930 א־ן פאר־ז. פון ד־ פרװון צו ־טאםן א ׳טט־עכד־ק ״די־ט ט־עאטיע־ דארף טע: דע־טאכ־ען דרײ: ״דאט פארקם־ט־עאט־ע־״, ״־־:;אר;יע:ט־;־ע״ א־ן דאנ :״ע ״ד־־ט־ע ״פארקםטעאטעד־. אנ־ע־ פ—ע־ א קר״ן נ־םר;־ע־ט־בטע װ־ענן א פ־־ניעבן און װיבט־קן ע;־ן. ד־ע־ קאטף פון ד־עט דאריעפא־ט־;־עם ״טוב ט־ט די ״טטאיפ״, ט־ט ד־עם קר־יכ־עם ק־יפר פ־ו־־ע;־ דעכדר־ער דאט ז־ך ז״־ער אפט קאכצעכט־־־ט ארום ט־עאט־ע־. ר־ אוכטע־װעיט דאט פ.־ן תמ־ד אן א ־טײאבק״ט צו ד־עם ־יד־יטן ט־עא־ ט־ע־, און א־ינ־ק־ע יידי־ט־ע אקט־א־ן דאנן א ־טװאבק״ט צו ר־ע־ או;ט<רװ־ערט, װאם א־ז ט־־׳ד, ־טעכקט טת;ות און צ־רו;; א־ן נא צארט ט״־ער פא־ נ־עכ־עפיס־ניי־עט;. הא־עפא־טכע י־דן א־ן נאאענא־ טײצע ־יידן פרעכן ז״ך פ׳יי^ץ ׳צאהי־דט פין דערי ״צבכיצאפט ד• ״ײכיאים״, װ*פ דאבן זיך;עפי־ט אין 'ידייען טעאטע־ דעיטײ נאדענאטים און נ־ע־־עדמ נקו־ל רם;ראניע דייד. :״טט אייכטא4 פי־ע;ט ז־ך א י־ד אויפדו־נן א־ן ט־טן דער פאריטטעאו:; און א־־ם־ יט־־יע;: ״רופ־עכעם, ארו־ם פון טעאט־ע־!״ א־ן 1920 א־ז פא־כיעקוט־ען א;רו־ט־ע־ טקאכדאי און קאט־, װאם האט;עפ־דמ דיע־צו, אז טען זאא ד• ״טטא־ם״ א־;;א:צן נא־ ז״ט־קן פון טיעאט־ע־. ר. טראך דאט א־ן 1920 א״עיט-נן א פ״עטע ״א־נערנוט״, װאם ־טםיזרט אפ דעם קאטף ט־ט ד־ ״טטא־ם״ א־ן בראז־ר. א־ן דער פ־עסע א־ז פא־אן אן אקט־א־, װאט א־ז א קרוב צו דיע־ אוכטעדײערמ■. יעקב נאטא־טאכטק• דאט ד־ פ״ענע פא־:;־־ ־ט־ראגן א טיעאט־ער, און ד־ער א־טפ־עסא-א האט ד־ע־קי־ע־ט, אז ע־ קאן ד־ פי־עסיע;״טט או־פ־דן, ײ־יר עט װיעט ־טארן צ־ א;־עװ־טן טא־ט ״קוכ־ם״... י־עקב באטאעאכסק־ דאמ ד־עם ׳ע:־ן דע־צ״יט אין דיע־ ׳עפכטר־עבק״מ און ט׳א־ז :־עװארן א ־טטו־עם. ־עט האט ייד אװיעינע נפ־־ויט טאקע דאט יידי־טיע טיעאט־ע־ א־ן א■—־עכט־כ־ע,;־־טט דא־ א־:ע:ט־;ער ־יד־יט־ע טיעאט־ע־. פא־אן ז״־ע־ א טך ״ד־־ט ט־עאטיע־ א־ן א־נ־עכט־כ־ע, קומט ד־ער ס־עזאן, א;דו־נ;דיק פון חודיט אפר־ר (נ״ אוכז דו־נט ז־ך אן ד־ע־ האדנםט א־ן אפ־־ר), װ־ערט נו־עכאט־ א״־־עט פור כו־מ ״ד״ט ט־עאטעד. א דארנ פראיז פון;עד־וקט ־י־־־טן ײארט וױערט;עװ־דמעט ד־עם טיעאט־ער, ד•;א;צ־ע ־טטאט ־עדט װ־ענן ט־עאט־ער, אר־ע;עזיעריטאפטר־עבע עכ־נ־ם װ־ערן אײעקנע־ -קט אויף דיעם צװ־יטן פיאן און מ־ען ר־עדט ײ־ע;ן דעם אקט־אד א־ן ׳ע;עי פ־עטיע און ־עם קאן ז־ך או־םדונטן, אז נ. א־יר־עםעד יידז -אנן;״טט ר־־ן אכד־עד דא;ד װ־ :א־ ״ד״ט ט־עאט־ע־. אט טאקיע, ־ו־ען מ־־ יט־־ינן א־צט־ע־ אט א ד־ ־טורות, א־ז א־ן נ. א״־־עט פאראן פ־- ־־ד־יט־ע ט־עאטערס.;יעכו־ װ־פ־ר ״דן ם׳זעכען פא־אן א־ן נ. א״־עט א־ז ־טװ־ע־ צו װ־טן. אכט־ט־עמ־טן זא;ן: א דארניער פ־ר־א;, מד־־פ־תכ־ק־עס זא;ן — ,הונדערט טו־זנט. א פיערטר מ־ר־אן יידן א־ז ־ט־־ן ז־נער פאראן.;״טט ארע;־״ען א־ן ״די־טן ט־עאט־ע־ ארי־;, נא־אן יטו־ן א םך אט־מ־ר־רמ־ע ייד;. פ־ר ״ד״ט־ע ט־עאט־ערס א־ז צ־פ־י פוכדיעסטװעגן דארטן ז־י ז־ך. אין ד־ ײד״ט־ע ניעט־ער יט־ר־ינן;״טט במיעט עפ־עט אנדיע־יט. ־ו־ :א־ װע;ן ט־עאטער. פאראן דא א צ״טו־״, װאס ז־ דאט פ־־, פ־;ף ט־עאטער־קר־ט־ק־עד. דע־ ר״טא־טיקריער, ד־ער פאר־ט״טיער און עקאכאמ״ט־ער קאמיעכטאטא־, ד־ע־ פער־־עטאכ־בט און ד־ער קד־מיק־עד •־.־־־•נן וו־ע;; טעאטער. יעס קומ־ען אפט אן פ־אטיעכטן פון דעיד פ׳־א־ ־,־•:־;, ד־ רייעכע־ פון אויםע־ ב. אייריעט ־ט־־ינן, אז ז״ האנן :״טט ־ואב ־צו ר״עכ־ען או־טער װיע;ן ט־עאטע־ א־ן ־עט ד־ערפט;י־טט. דאך, עב א־ז :אך במ־עט;אדכ־־טנו;־ע־טאפן נעװא־ן ק־י־ טפ־עצ־פ־יט־ א־נעכט־כ־־טעם א־ן ח־נן ײד־׳טן טעאט־ע־, ײ־ל ט׳א־ז דא הויר־ע־ א־מפא־ט. עט קומ־ען אחע־ נעםס און נ־־ע״ען פא־ט־קע א־נ־עט. ד־ער ״ד״ט־ער ״טוב א־ן ארנ־עכט־ניע א־ז איט־ א 43־44 ־א־. דאש ־ —ט־־ע ט־עאט־ע־ א־ז;עװ־ם :״טט ק־ין טך ־ו״־ע־ פון ״ט־ב, אב־ער ־־־; דאקומעכט־ן ק־ין ■ניענו־ע זעכען נ־יטט־א. ארם;ר־נדיער פון ח־:־ ״ד״טן ט־עאט־ער;־מ ז־ך אן ד־ע־ יטו״טפיר־עד בערואררא װיױזוזאך — ־ואט ־טטאמט אר״ן פון רומיעכ־־ע. ־ער א־ז אננ־עקומ־ען ק־ין נ. א״ד־עט א־ן 1901 ־א־ און נארי נעכומען ׳טפ־רן טעאט־ער מ־ט ר־נחאניע־. א־ן א צ־־ט א־ום חאט ־ער אדאפנעבאפט אד־ע־;־עסט און א״ננ־עפ־־ט ־עם :אטט־אר־א־ן־ם־םטעם, ײאט עקז־סט־רט ז״ט ד־עמארט. װע־ ,האט א־ן א־נעכט־־כע;״טט;אסטדאר־רט! מא־־ט מא־טקא־ יו־ט־ט, ד־כד אנראמאװ־ט׳ט, קרמן ױײיער־ר, מארײ־כא ראנער; די עקזאט״ט־ע פא:־ װאד־ ־עפיטט־ין א־ז דא :יעװ־ען א ר־בר־;;. ׳טו״טפ־רע־ א־ן ׳טו־׳טפ־ר־ער־כס פון ארע ־עקן װ־ערט האנן דא;אםטדאר־דט. א״ג־קע ז־עכיען דא ר״ף נעײאד;. ד־ װ־ינ־קער נאקאכטע מ־;א און ־א־י נוטכטאכ און ד־ע־ נא־־מטע־ ט־עמוער;ארד־ננור; זענ־ען א־ז א־:יע:ט־:ע או־םנעײאקםן. פון ד־ ניט־עתו נאדימט־ע ׳טו״טפ־ר־ער א־ז דא פאדנריבן איחרן א:־ע־, װאט;־עפ־כט ז־ך דא יטו־ן ז״ט אד־ב־ער צװאכציק יאר. ע־ א־ז א בא־אקטע־־קאמ־ק־ע־ פ.־ן גארדפאד־ען־׳טנ־ט, װאם חאט ז־ך א־״״עפאםט או־ך א־ן ־.;אדדין־רעפעדט־אר. אהרן ראגער א־ז א :אר־ציאנ־ע־ אנער זיין;אמיען דאט ע־ .נעקרינן א־ן דוםראכד. ־ו־ ־ע־ דאט ־א־כרא״;ע־טפ־רט צוזאמען מיט זיין ׳טװאכ־ער סאבםא־. א״ך דיע־ נאקאכט־ע־ ־טו״טפ־ר־עד נן־צ־ון פאר־עפאד־ע (באקאכט א־נ־ער־״פט א־ן;אר־צ״ע) א־ז פא־נרינן א־ן א־נענט־נע. נע־נאדד ־ו״נמאן און נ. צ. פארעפאדע דאבן פאר־עפנטר־עבט ז־י־ע־־ע מ־עמוא־ן א־ן ״ד־ פ־יעסע״ און א־רן ראנער — א־ן ״ד• ־יד״ט־ע צ״טו״״. פא־ ־ע־ :יע־ט־ינטע פון ״ד־־טע טעאטיע־ ז־עכ־ען די דאז־ק־ע מעמואדן פון ״*״ס װ־נט״ק״ט. צװי׳טן ד־ ׳טו״טפיר־ער פון פר״ע־ד־קן דור זעכיען;־עװען ד• בא־ קאכטםטע — איז־דאר צוקעדמאן — א בא־אקט־ער־־טו״טפ־ר־ער און :ד־ם;דאדוכאװ — א פאט־ע־־ראר־םט־. ז־י האנן דא;־ע־טפירט זאיא־ עא־עװםק־ם ־עפ־ערטוא־ און ט״רײ״ז או־ך;א־ד־נס. א־ן דער צ״ט פון דע־ װ־ערט־מרחםד דאנן ק״ן גאסטראריא- :־ טט :עקאנט קומ־ען אדעד און דאט טעאטער דאט ז־ך א״ננע׳טרומפ:.