Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 88

ליגזעראריטע ברעסיער גוסי. 6 (451.) זײט 88 ־־־.; פא־טאדט ד• ײדײצע אדבעטעד־קאובן, אדבעטעד־ און סאדאםאזר ״ױרן. ד־ ר־;קע האין;אך אל׳ו א ה־פיצע דז־טפעה אױח ד־עד נאש, אפע־ זײ האפ■;״סט יזיין אד;א;־זאצ־עס אדן האפן;״עט קײן כזע;־ ־עפקײט צו זײן עפ;טרעך טעט־ק. דז־פן פא־׳סוױזדן פזן קארױ־זפ פזן דעד אײיערפראך, א־ז ד־ ר־נקע זײט פזן דע־ ײדי״־ע־;עזער טאפטרעבקײט פא.־;עפרמ א־ן;״עט ק־א־. עט פע־ט אײ־״טרעך דע־ הד־טעד־ום, װאם הײסט ״ר־נק״ א־ן דע־ ײדיישעד;עזעייטאפט־עפק־יט. אויי, רנדטר, ײד־׳סיזפ, ״ד־יט, װערטרעפע קירטזד, זענען, רי״צא, ד■ קאטפײנען פא־ ד־ צ־־טא־׳טזרן א־ן פז•?; יאקעטפט :עזואי־ן פזן ד־ קאטזנ־סטן;אך טעד זו־ פ־ן ד■ צ־־טסטן. יײם רעצטן קאטפ״ן פזן פא־א־אדן האין זיך ד־ צ־־נ־סטן פא־האיטן פאה־װ, און א ט״ר האין אפי?ו יײ;ע־ יטט״ע־ט פא־ ד• דאז׳קע ׳צזל;. דע־ ־עיצטעד קאטפײן פאדן ײװא א־ז יא־.ע:;ט;עזוא־ן ט־ט יטטאדקע אטאקעס טצד ד• קאטונ׳סטן (״פאיט־סט;־, ״א־;טעדװע;צ־א;־סטן״ וסדוטה) אזן ט־ט א נעוױםע־ ־עזע־װ־־טקײט טצד ד• צ־זניםט;, פזן װעלסע א;ר־־טע־ טײי האט טאטע־־ער :ײנעיטטײע־ט ט־ט :ע;־; יאד־־טנד־קע ם־טעס. ד־ ״פ־עי־־צ־זן״ א־ן ״הוזאהדזת״, װעיסע האין ז־ך א־צט פא־ײױקט. האפן אהט־װ ט־טנעאדיעט פאדן •־װא־קאטפײן. װעיסע־ א־ז, איזא, דע־ קד־טע־־ום פ־ן ״.־עסטס״ אזן ״ל־נקס ׳ א־ן או־״זעד;עזעייצאפטיעסקײט? װז א־ז ד־ ר־;יע, דעד צע־״ט־איע־ פ־נקט צװ־יטן ־עסטם א־ן לינקס? ד־ טע־ ל־נקע־ע ערעטענטן װאיט װערן האין א;יד־־ט־װערט־ רעסע יטזר רו־ט־ן ט־סטע־ פזן פ־*רן. זײ האין איעד;״טט דעם סח ד־ דאז־קע יצ־־י צו יטאפן. ״-־׳־־; טע־ וױ א ־אד, װ־ עס :ײען אן פ־װון א־־ף דעם :עס־ט — דע־װ״י אן דעדפאי;. ד־ טע־ ־עסטע־ע עלעטענטן, דאם זענען ד־ ײדן, װעיסע נד״ פ־־ן ז־ך אד־ם ד־ תלטוד־תודהס א־ן ד־ ־טזין. א־ן דע־ ־אד־קאלע־ צ־־ט־;:ס־יטפדאך דזפט טען ז״ דא ד־ ״תיט־ד־תודה־״דן״. אסע־ ז״ זע־״ען ז״עד װ־־ט פון פ־וטק־־ט. ד־ ־עיײ״־ע האט דא א־ן או־״זע־ יעסן פא־יו־־ן ־עדן טא־אי״טן סח, א־ן דאס ס־םי רעי־נ־ע, װאס א־ז דא;עסל־ין, א־ז;״טט טע־ װ־ ײד־שעד רעסנםיטטיתער. ד• .־ער־נ־עזע חופה־־קדו־ט־ן פאדר־דן ז־־ע־ סאדײט־;; אפ־יז אלס יע::סיט־ט־־;ע־. פא־אן א;־ו־פע צאי פון ײד״טע פאריעך, װעריע :א;:ז;ע:ען ז־ך ט־ט פא־יט־״ין־ז־ך א־:ם צ־זו־י־־ענ־םטע־ איס פא־ה־־דאטע. אזא צ־זו־רע חתזנה אן װעיכע־ ס׳א־ז דער־נ־עזע צע־ ־עטאנ־ע ,־ועדט דא אססאלוט :״טט סאט־אסמ אים;עזעי״עאפטיעכע־ ד־ יא־״דסטאניטאפטן װ־קרע• ז־ך דא צװ״ען יעסטס אזן י־נקס אזן האסן אים פ־־דצ־פ אז־סט״דן פאל־ט־ק אזן ־עי־־״־ע. קזרטזדעיע א־נטע־־״עטו־״־״ען יטט־צן זײ. ד־ א־:ע:ט־;עד;עיו־דענע האין יטז־ן אז־ך ז־־עדע א נעזעי־ ־טאפטיעסק־־מ. סאנדט זײ דעדן;״טט ק־ין ״ד״ט, א־ז פאראן ס״ ז״ א יטט־עס־;; צז סי־־סן א־:ם ײד״טן ק־ס־ץ. ד־ דאז־קע ־טטדעסז;; ־־־לט ז־ך א־־ס אפ־יז א־ן ד־ אזטצײי־דע פא־ײ־״ען פזן דעד ,הינע־ ״ד־יטע־ ־ז;:ט א־ן דעד ה־־פט־יטטאט א־ן או־ף דע־ פ־אװ־נץ. אפ־י־ װען א;דז־סע־ ט־יר פ־ן ד־ דאז־קע פא׳־ײ־״ען זע־״ען;״טמ טעד װ־ טאנץ־ אדעד פא־װ־ירו״ס־פא־ײנען, א־ז סאטעדקנםװע־ט ד־ ׳טטדע־ סו;; צז טאנצן א־ן צ־ פא־װײין ז־ך א־:ם אײ;ע;עם ק־ײז. פא־אן סײ זײ א טענדע־״ץ צ־ יע־־״ען ײד״ט א־ן ד־;־ו־סע;עזער׳טאפט פין ה־־נעסו־דענע ״העס־א־קא״ א־ן ד• ־זנכעדע ״ה־־־״־־ך הײנע״ האסן א״;;עפ־־ט קו־ס־ פזן ״דייט. :עיסן א סא;-י װע;ן דע־ קאיאנ־סט״טע־;עזעייטאפטיעסקײט, ײאיט טען :אדא־פט יטד־־סן א סאזזנדע־ע אפהאנדיו;;. ד־ קאיא־;־סטן ס־ידן דעם ערעטע־״ט פזן :איעסאט־יטע־ טטאס־י־טעט א־ן אװזע־;עזעייטאפט, :אטיט אױך ד־ קאיאנ־עס װעדן או־פנעטדײםלט פזן ־אד־קאיע יאז־ננע;, װעיכע סאהע״טן א טײל פזן דעד קאלא־ :־סט״טע־ װ;:ט. אסע־ דע־ דאזיקעד ראד־קאל־זם א־ז :״טט ק־ין :איטט־טטע־, פאז־ט־ײע־, װענװ־־זער־יטעד. ע־ א־ז;א־ דע־ אז־ם־ ד־־ק פזן א;עזו־סע־ א־טצזפ־־—ק״ט אזן;עזעי־טאפטרעסעד אוט־ ־־:ע־יײט פ־ן דע־ קאיא־״־יסט״טע־ ־ו־״־״ט. ־עז־ט־־נד־ק, װ־ל א־ך אװטע־יטטדײכן, אז א־ן דעד א״ענט־נעד ״־״::־;עזעייטאפטיעסקײט דד־קט זיך אז־ס א;עז־נטע־ פארקס־ ט־ם, װעלסע־ האט אט־ע־׳טט ז־ך סאפ־־־ט פזן ד־ אלטע פאדטע;, און װעיסע־ א־ז פא־ניטען צו זזכן א ײע;, װי אװ־ אײנצזארדענעז ז־־ן סאיעסאט־יטק־־ט א־ן יא:ד. פאקט״ט פ־דן ז־ך ד־ :וענאס־א־־־עסעד ײדי,״ע א״םט־טזצ־עס א־נטע־ א יטװאסן;עזעייטאפטיעסן קאנט־אי דאס;עדדזקטע ײד־יטע װא־ט זעט ד־ דאז־קע רא;ע און ־טװ־־נט, אדע־ פאנפעט אזנטע־. ד־ ײד״טע;עזע״טאפט האט דא אז־םנעסז־ט א;עץ פזן;דז־סע אזן ־ײסע סאצ־איע א־נםט־טזצ־עה, אסע־ ד־ פא־זואיטו:; פזן ד־ אװ־ םט־ט־צ־עכ;עפ־נט ז־ך א־ן ד־ הע;ט פ־.ן א קי־־נעד;־זפע, װעיכע ס־־ט ז־ך ססד־ ט־ט ד־ אסיטן אזן װעיכע זוע־ט קאנטדאל־דט פ.־, א;א־״ץ קי״־״עם קד־־ז. א־ך יטט־ײך א־־״טע־: א־ך ס־ן ק־־־״עם;־יטט חז״טד א־ן פא־אזטט־ײען קהייטע;עיטע־. אסע־ א־ן שלעכטע־ זו־־טיטאפט קאן טען דא אנקיא;; א־עטען. ד־ דאז־קע יא;ע האט דא ״טו־ן;״טט א־־ן כזאי;־עפ־־ט צז :א־ זו־ע:־;;ען א־ן אז:טע־;עטז:;ען צ־ יטאפן א ךעזעי״טאפטייעך קהייטיע צ־ענט־איע א־נאנ־ואצ־ע ט־ט א זעקם ־א־ צ־־־ק א־ז דא :ע״טאפ;;־עװא־ן א ט־ן קהיה א־ן דעד פא־ם פ־ן אן ״אי־אנץ״ פון א סך עהז־סט־־נד־קע;עזעייטאפטיעכע א־נסט־ט־צ־יעס. א״עד;אך א הנאפו ־א־ פ־ן טאט־ע־נ־־טן א־ז ד־ אי־אנץ א־;טע־;ע;א;;ען. אזן עד־טט צ־־־ק ט־ט עטייעסע וואסן האט א ׳טטו־ט״טע;יעניע־א־־פאדזאםיז:; פ־ז ־עטיעכיע הונדע־ט ט־טני־רע־ פ־ן דעד חכ־ה קד״טא אפנע־ ־וא־פן א פ־א־־עקט צו פא־װאנדיען ד־ דס־ה קד״טא א־ן א :א־ צ־אנאיע־ קהיח. ט־־ זיע־״ען :״טט קהריט אד־״אכ־ז־־ט. ט־ד האסן פא־ א־ט״עכע־ אז־פנאסע, פא־ א־טיעסע־;יעזער־טאפטיעס־ע־ פװקצ־ע א ׳סאזװדע־ן א־;אן, אזן ד־ א־װצינע א־נאױען עקז־סט־־ן ״עדע־ סאזױ״דע־ פא־ ז־ך. ט— ה־ילן ק״־אנקע, :איטפ־־ון א״עטע אז־ח־ם, סאיט־צן א־ן דע־צ־ען ־ת־ט־ם א.־ז ־ת־טזת, אז־ל־דן זקנ־ם א. א. װ. א. א. װ., אזן ט— האסן פאד דיעפ צזועק א הכנסת א־־ח־ם, א יטפ־טאל, א ס־ת־ ־ת־ט־ם, א ט״טס וקנ־ם, ד־ ט־עסטיקיע חס־ה קד״טא א. א. אסעד ״עיע פ־ן ד־ דאז־קע אװםט־טזצ־־עם א־ז ז־ך א טי־סה פא־ ז־ך און ז־ .־ו־ל;״טט א־־װנ־ין א־ן קײן פעדיע־אצ־עס א־ן :״טט א־ן ק״ן יטום קאאי־צ־עס ט־ט א־״דע״ע ״טלוסות״. א.־ן א־צט א ײא־ט װע־״ן דעד הװע־ ײד־שע־ ־עסע. ד־ פדעסע א־ז א ט־־י פ־ן דע־ ײד״טע־;עזעייטאפטיעסק־־ט. דע־ פיטוטעד ״ד, װעיס־ע־ סאצאיט ד־עם אסאנאטיענט פא־ ז־־ן צ־־טװ;, פא״טטייט, אז ־ע־ א־ז א ״סאס־יע״ (סאס־יע—ט־טני־ד) פ־ן ד־ע־ צ־־ט־נט ד־ צײטװניעז;־סן דא אפ ז־־יע־ א סך פיאץ ד־;עזעייטאפט־עסע אװ־ סט־ט־צ־עס א־ן פא־־װע;. אסע־ ז־י ה־טן ז־ך װ־ פא־ פ־־ע־ פא־ א װא־ט פ־ן ק״ט־ק. אװזעד;עזעל״טאפט א־ז איזא דע־צזװן :־ע־ װארן ד־ע־צ־, אז ז־ י״דט :״טט אזן פא״טט־־ט :״טט קײן קד־ט־יז. ק־־ט־ק הײםט דא ״א־ײ־״זא;;״ אדע־ א־אפ־־־ס;. א־טא־דע־״ו־״־״ען ־א־ן א־טקא״עקטק־־טן, װיעיסע ק־טען פא־ א־ן ד־ ־יד״ט־ע פא״־־״ען א; א־ אי׳ אװסט־ט־צ״עס, װע־ן פאדיטװ־;; פ־ פא־אן אז־ך אן אנדע־;עזעייטאפטיעסקײט א־ן א״ענטװע, א ל־סט־קע״ע.;עװיען א צ־־ט, װען ד־ קאטזנ־סטן זענען :עװען א;עװאיט־ק־ע־ :ח אז־ף דע־ •־ד״י״ע־ :אכ אזן ז־־ע־ א־;א;־זאצ־ע צז העיפן ד• ײד״ט־ע קאיאנ־סטן א־ן ־אטנפא־סאנד, דע־ ״פד־א־ קאד״ האט קאנצענט־־־ט א־זפ ז־ך ד־ ס־ײטע טאסן א־ן האט ה־פיט קאא־״ק־״־ט ט־ט דע־ צ־ז־״־סט־יטעד אדנא־״־זאצ־ע. ד־ ל־נקע האסן;עהאט א;־־־סע צאי (־יד־יט־ע) א־ס־עטע—טוין, א־ס־עטיע״קיוסן, סא־ן, ד־אטםעקצ״עס, ס־כל־אטעקן א־ן ז־י האסן;יעהאט א־-ך א;־ז־ס־ע היטפעה א־־ף א ס־ קל־װס־־דעדיעסע אװםט־־טזצ״עס אזן ד־ קאאפע־אט־װן, סיעכל און אפ־יו ד־ חסדה קד״טא האסן ז־ך ט ט וײ;יע״ע״ט. -<-ו ■ א —״<״פ אכ<״< ר־״קע ו־ע״ען;־עזויען ׳עט״עסיע סא־א־ סאזױ־טזלן פ־ן ד־ יװקע פ־יעל־־צ־־ז א־ן א פא־ ס־סי־אט־עקן, א־ן ס׳האט ז־ך צזטאי;עפ־לט א־־ך א יעסע״קע־ אט־עם ס־י ד־ ייד״טע ־אצ־א־״אי־סטן. ד־ פ־אפעס־אדע״ע ״ד״טע פא־־װ־ען אזן ד־ ײד־יטיע אפט־ילװנען סײ ד־ אי־״עטײ־״יע פ־אפעם־א־״עלע פא־ײ־״ען זע־״יעז סאהע־׳טט :יעװאדן פזן איע ו—־ ״כטװנען א־ן א־סעדהו־פט פ־ן ד־ עדיטט־ע. עס א־ז דא געװען א;־ײסע א־ן ־־״עװד־קע לװקע ־יד״טע;עזעליטאפט־ לעכקײט. אװע־ייעסע ־ײסװנען אזן ד־ טע:דע;ץ אפצ״טט־־סן פ־ט־ פאט־קע־ טצ־ ד־ קאטװ־סטן. האט אפניעיטוואסט ד־ לװקע ״ד־יטע;עזעי״טאפטי־עסל־־ט, אזן ד־ ״עװאלוצ״ע פזן;ױיטן סעפטיעטסעד 30*זו, װאס האט פא־סאטן דיעם קאטװ־זם, האט ■;יעסדאסן ד־ דאז־קע;ע־ זעי׳טאפטיעסק־־ט. ע־״.־ט ־צז־־ק ט־ט א פאד חדיט־ם האט ד־ דע;־־