Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 86

ריסועראריטע בר<\סי(\ר ד\די. 6 <ד1,45 זײט86 ע־ זעע ביצדע־ אזן פא־בן א.־; מאן זײ;ייטס בעצ׳ען. ױם;ז ראבי־;אװיטיט הײסט א צװײטעד ױגנע,־, װאס האט צונעזאנט. עד איי איײן א ביאליסטאקעד, עד האט;עבדאבט םיחמה־אומדנ און ביי־ דע־ פון הוננע־ אין ז״ן מוח און האט נע׳טדיבן פא־צזױיםיטע י־דעד און ד׳ע־צ״יױנע;. ט־ט דע־ צ״ט האט עד זײ;ע ביאייסטאהע־ ־אנדסי״ט דעדקענט אין ב. א״דעס און זײ נענומען באיס־ײבן אין דע־;״ע־ םביבה. אבעד װײטעד װי צו א פאטאנ־אופ־טעד התיצע אױ בײ ׳. ־אבױאװיטיטן;״בט;ע;א;;ען. אויך זײן דאמאן ,דוד.־ פ״עד און װאסעד״, װאס הויבט זיך אן מ־ט דעס םוף מיחמה איז א״דאפע און פי־ט זיך אדיבעד הײן אד;ע;טי;ע, אױ אדויס נייטט איבע־יק נע-־אט;. פא־אן א־בעט און האפ־אדבעט אין י. דאבינא־ װ־ט׳סעס דע־צ״יו;נען און יידע־, אבע־ עס פעיט א״ננטימיעכקײט און אביס־ א״;ע;ע- חן. בע.־4 כ־ױבעד,; — דער ױ;נםטער פון ד■ ױ;;ע — איז אהע־ נעקומען פון װאד־סע, אבעד מיט;עב־אבט;א־ ד■ פיקחות אין הן פון א װאדמעװע־ יאט, אבעד;י׳נזט ק״ן ־עבן־ קע;טע;־׳נו. ע־ דאט זיך ז״ער •כ;עי אקי־מאטױידט און ער אײ דעד א־;ע;ט־;״עםטעד פון ד■ הי;ע *ו;נע שדײבע־ עד האט אוים־;עבאפט ד• ־עבע־־עבה״ט פון ״אויד־ענ־ק״ (אונזעד ״אירײטניק־) אין א־ס;עװ־זן מ־ט ז״ן;א;צע- קי״;קעפ־ד־ק״ט. ז״ן דעדצ״יו;; ״א;ע־ס־בטע װענן ד־ייצן;אזט־ביעך״, װאס יג״ידערט װי אז״ ״א״ ד-ענ־ק״ ־אט באיטיאסן צו נעבן מת;ות ז״;ע א־בעטעד או; ז״;עיצענקט נאזט־כיעך, א־ז א ׳סעדעװר פון א סאט־רע מיט ח;. בעדי ג־־;בע־; האט יא א״ננארט־ק״מ, אבעד דעדװ״י פעיט א־ס אױבדױע־ מ.;דאנײדסט״ן אױ אויך א״נעד פון ד• צוזאננדיקע. ע־ •סטאמט פין װאי•;, אין דער ה״ס האט ע־ שוין נעהאט אננע־ ש-בן און פא־עפנטיעסט צװ״ בענדע־ י־דעד און פ־אזע. א־ן א—;ענטױע האט מיסה נ־אנ־טיסטיין נעדא־פט א־אפקאטיסען פון ז־ך ד־ ב־ת־המד־יס־־אסט, עד האט;עדא־פט ז־ך ביזפ־״ען פין חק־־ה• מאניד א־ן צוקומען צו ז־ך. דער ׳סבי איבעדיסט־ינט ב־י נ־אנ־ט׳סט״נען דאם געפ־י, און ז״נע יידעד און סק־צן זענען עס־י־מעס־ק. ב-ך;־אזמאן האט א־ן;דאױטיסט״נען ,דעדקענט א;אענטן. אױף א ה־מא-סט יסנ״דט ז־ך דא ־סינרה ס־סקאוױטיס, װעיב, מ׳האמ ־סו־ן בד־ך;וזמא אננעדופן דע־ ״אדנענטױע־ שיום־עי־בפ״. ־ס־. ס־סקאוױטיס ־אט א־בע־ה״פט אױפנעבא׳פט דעם עינדן א־ן קא־ מ-יסז פעקי־טהענע־. פאדאן צװ״ ד־בטעד, װאס זע;ען נעבױדן אין אדנע;ט־;ע: יסמ־א־ ניאזע־מאן און ד. עפ׳סט־־ן. ז״ קע;ען בײדע נ״סט יסיעבט; -טע-אטוד אױ עפעס צו;״סט;עװאדן... די סביר־ ,עװא־;, צװ״סן ד• שע;דע;צן קומט פא־ א דײםערײ, או, :ן;״סט תמ-ד פא־יסטאנען, װאס מען וױי פון זײ א•; *דיו־דן. ז״ יסרײבן;״סט;עזעי׳סאפכיעך און;״סט א־נדױױדואריסט״ס־. ז״ ׳סרײבן במעט כא—״סט... עם א־ז דא א ׳סװ״;־;עװעט! — און דאך אױ פאדאן אנזא: א־ן ד־ ־סװאבע אױפב-צן. א־בעד־עבוננען זע;ען דא נעװען;רױסע, אפשד װעיז קומען אפקיאננען און אפ׳ס&־ניוננען. צו די ק־־טיקעד פון די :־יע צװ־י עפאבעס דא־ר מען פא־עבענען: יעקב באטא׳סאנסק־, ה. ביא• •ס־טײן און ד״ר י. ז׳ס־טנ־צק־. ־ו־בט צו דעד אוםעט ד• ,־ו פון די ניידעד, דאן עפ:ט ד־ ט־ר ז־ך, װאס פ-ט צום;עװ־םן, און ס׳פאיט די;שמה דא־ט;אקעט אנ־דעד, א־ן ס׳ב״טשן ד־ ״סטדאף־דײד, װאם יאזן :״סט —ען א, װײ ד•־, :שמה, װאם האסטו נעטון? פ-;־רמ, באװאפנט מ־ט ארע קונצן פון דעה מאדע״עה פאעזע, אבע־ יחיוט״ן;״ס־ט אדנאנ״ס. זײ;ע י־דעד קאנען קאנקוד־רן א־ן דע־ טעבנ־ק מ־ט ד•;דעסטע ״טם־וױדטואז;, אבעד א־נעװײנ־ק א־ז א־ן ז״ מע־ װי קאפ :״סטא. ה. בראשט־ין א־ז איײן א קאװנער, ק־יי א,־;ע;ט־;ע א-ז עד;עקומען פון ־אט;פא.־בא;ד איס קא:ט״ דעװאי־צ־אנעד. ד־ קאמונ־םמן האט עד דא נעדופן ״באמסטװא״, מ־ט דע־ צ״ט אבע־ אױ ע־;עװאדן א קאמוניסט, אן אנפ־־ער ם־ן דע־ פ־איעטפען־נ״פע און ע־ האט באיסטעיט ב־י ז־ך איײן פ־איעט־ י־דע־, געיס-בן אױפן סאװעט״סן •סט־״נעד, מ־ט האיבע נ־אמען. פאטאנ־אפ-עס פון א נעוױסע־;עזעישאפמיעבע־ טעט־ק־־ט זענעז ־. ב־א־סט״נס י־דע־ ״א־ב־סו־אינ״ (א־בעטער״סוי־א־נאנױאצ־ע), אבע־;•׳צט תמ־ד קײן עכמע און ז־יע־ אפט צו ־אז נעפא־בטע. ה. ב־א״סט״ן אױ א״צטע־ א־ן ־אטנפא־באנד, װו ע־ האט אדײננע־ באפט א ה־פ־ס ב-סי אױס־״ד פא־ קאנט־רעװאי־צ־אנע־ע (פאי־ ט״עע) הטא־ס און ע־ וזאכסו א־צטע־ דא־ט װ״טע־ זײ:ע י־דע־. -עקב באטא־סאנסק• אױ נעקומען ק״ן א־;ע;ט״:ע פון דומעניע־. אי״ן •סטאמט ע־ פון בעסא־אב־ע. ע־ האט דא או־סנעי״ד־קט ז״נע א״-־אפע״סע א־בע־יעבוננען. ע־ האט הא באזו:;ען ז־ין ה״ס ד• ״מאמע בעסא־אב־ע״ און האט באאט״ס דעהצײיט װענן יעבן פױ ״ד״סע אקט־א־ן א־ן ־עװאיוצ־אנעד;. ע־ האט דא אדױסנע־״עבן דד־י בענדע־ דע־צ״יוננען. די יעצטע צ״ט יסדייבט ־. באטאיסאנסק־ פ־ן א־גענט־־נע־ יעבן, ע־ האט פא־עפנטיעבט א סך דעדצ״יוננעז פון ה־נן יעבן און ע־;—ט צום דדוק ז־ין האמאן ״בוענאם־א־י־עס״, אי- ,׳סר־בז האט װאס .האט אן א־נפאדמאט־װן װע־ט. •. באטאיסא; א סך קד־ט״ס־—טע־א,—יסע עםײע;. אב־נד— •ספ״צע־ אױ נעקומען אהעה פון נאר־צ־ע, נעיס״בן א־בערהויפט דראמען, צװ״צן װעיבע ד• דהאמע ״אױב״, װאס א־ז א צוזאננד־קע ארנעט. זי־ן ת־קון קרינט ••ספר־צעה א־ן יס״נע, הנס צו מאנאטאנע קױדעה־מעיסהיעך. ד• צװ״טע עפאבע האט :״סט קי־ז קיענעדע ט־איענטן, װי ד• ע״סט־ע, אבע־ ז• א-ז עפעס צע״נען נעװאדן. ד• יסד־פטיסטעיער פ־ן ײד״״ נדאנט־ן. י. מיא־ בן האיבע עמ־ דע־ צװ״טע־ עפאבע זענען;עבי• די איז;■<סער; נזגפינט ז־ך אייך באטאיסאנסק־ א־ן ה. ב־־איעטײז זענען אוועק, :א־ טיט א״ן פיב א־ן אר;ע:ט־:ע ה־ ־ו״ע הא: און אפ־־ס־ טאקע נא־ א•; װע־ן ד• ד-טע עפאבע האיט;אך האםז ז־ד -•;עװען א ־ס מ־ט ׳־זעקס ־א־ א־ז ■ו:;ע, א״צטער זענען :עבייבן ק״ם א פא־. ־. פי״פאן א־ז א דעד־ צ־ילעד מ־ט ק־אפט, אבעה אן אױטעיעקט. ע־ האט :עהאט א;■י־ :ו:; צו באיסר־יבן אונטע־װעיט און רענענעדא־צ־ע און מ־ט־ צ״;עד־כטע פארבן. עס האט ז־ך ב־י א־ם אי־ז צונױפנעקיעפמ. עד;עהע־ צו דעד פראיעמפען־נדופע, אבע־ ע־ באנעמט :״ס־ט קיא־, װאם מען װ־י פון א־ם. טע;דע:צ-עז ש—בן קען ער;״סט, װ״י זיז.?. ש 1 ס ד> די ײדישע געועלשאפטלעכקײט איז אדגענטינע 1 - איס ק־בו־ן (או־ר װ־פיי מען קען דעדן װע:ן א קיבוץ ב־י דע־ דע־מא־-טע־ יאנדסמסנ־סאפטיעבער צעט״יוננ) האבן די םפדד־ם קיין ׳סום;עזעיס־אפטיעבע, קויסודערע,;אצ־אנאיע,;״סט אפ-יו ק״ן רעי־נ־עזע יס־־בות םיט ד־ אנדעדע יידן. אפ־יו דעם צ־ו ■;־זפ האט ױך :״צט א־ױנענעבן צו יסאפן א װעיכן נישט אױ נע• זעייסאפטיעבן קאנט־אקמ צװ־יסן ספ־ד־פ און אשכנז־ם. אויםנאםע :עפױען ז־ך א־ן;עװ־םע ״סוב־ם אויף דעד פדאװױץ. ד• ײדן פון אונזעד םזרח־אײ־אפעי׳סן קויטור־קרײז ביידן ס ק־בוץ פון אומנעפע־ א פעדטי מ־ייאן ■;ס׳שות. איך זאנ קויטו־• קד״ז און :״סט קויטוד־ט־פ, ווײי ׳ספראביעך און קויסורעי בייד, מ— האבן נ״סט קײן סטאט״סט־סע דאטעס װענן דע־ צאי ײד; א•; א״ענטױע. אויפן סמך פון אומנעפע־ע •סאצױנען .־עבנט פע;, אז א•; יא;ד;עפױען זיך א ד־״ מאי הױדע־ט מו־זנט ״דן, פון װעיבע אדופ פע־צ־ק טוױנט זענען ספ־ד־ם, עטיעבע מויזנמ דייט׳סע, עםטרי־ב״סע, פ־אנצו־ז״סע, ענני־שע, א־טאי־ענ־יסע א. א. װעגן ד־ ספ־ד-ס האט מ- אמאי;ענעבן דעד נעװעזענע־ ה־נעד ספ־ד״צעה רסבױעד יסבתא־ דזיסאיען אײכ־קע דאטן. ד• א־־סטאקדאט״ע, דעס ט־פ פױס אס־מ■־ יד;. מא־אקאנעד ב־יו ־טן ״יאטיױ״סן״