Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 85

זײט 85 רילזערארישלן בוטלזער זץ&י. 6 ח־45.) פיניע בץ איז װםוי פענדלםאן, צװײ קע״זיזצ;, .צװײ טענס״!: פיט נאנ־ד ביזזונדערע בזזיזזקםעדז, זועאבע האבן ני־עט אײנכמזא נע־ פ־װוט נעפען דעם דודעד פון סדיט־ה אין ד• הענט #רײן. פ־ניע כ־ו האט אפ־ר.־ :עו־ן אן א־נטעדעםאנט װעדק באיעפנטרעבט, ״צו דע־ נעיב־בטע פון דעד ־יד־טעד זזגודנאר־םט־ק א־ן א־נענט־נע״. א ב.־ר, װו עד פ־רט פאדב״ פאד אונז א־ן אן אנצ־ענד־קעד ־עפ׳־אך ד־ אינטװ־קרוננ פון דעם ״ד־ישן צ־יטוננס־װעזן א־ן *־נענט־נע. ױםזי פענד־םאן האט עד־ה־ום נאך נ־־םט זײנע װערק א־ן בוך־פאדם נע־ זאבדט, אבעד דעד םענטש האט אן א ט־עוד נע־צד־בן און געיעאםן. װענן ז־־ע־ װ־דקוננ און הטפעה או־ח דעם ־יד־שן יעאםן א־ן א־נענט־נע קאנען פ־ד ז־ך צור־ב ד־ אפב־ענט באד־ננוננען נ־״עט אפ־ יצטיד־ן, וױ־ר זערטן־װען האבן ז־י באװ־זן צו יצט־ין בנונע אדט־קע ׳ם־־־בעד או־ח דעד נעהעדיקעד הו־ך פון אב־עקט־װ־טעט. ז״ערע פא.־־ דינםטן זענען אבעד ד־, װאס זיי זענען טטענד־ק נעישטאנען א־ן א יאנטאקט פ־ט דעם ־יד־־שן דדו־םן און אוניז פ־ט א־ם פארבונ־ן. פ־נ־ע בץ א־ז או־ך א העדרעבעד א־בעדזעצעד פון ׳עפאנ־׳ם או־וי ״די־ט. ז״ן א״נענע־ םט־ר א־ז א פי־נעד און נעטר־פענעד. ־. פענד•־־ םאן האט א־בעדנעיצאפן א־ן דע־ ײד־טער יצפראך א ,־־־ *־עכט־קע נײאדענ־עד רענענדעס. ראס זענען יםס־יבן ײענן דע־ ע־יצטע־ עפאבע. א נאכץ באזונדעד אדט פא־נעפט ברוך בענדערסק־. ער איז א ךא-ך־פענטים, און ז״נע דעדצ״רוננען זענען א פ־ינעד יצפ־נר פון ז•־; "ד״ע־דאי־פ״םע־ םב־בה, און באזונדעד א־ז ער מ־ט ז״ן נאנצן יינבט־ע־״טן נעפ־ט א־בערגענעבן צו ד־ דארפ״םע יצט־ב־חיות און ־יפות. אן אננענעפע־ הופ$>־ ר־נט צענאסן איבע־ ו״נע דעדצײרונ־ נען פ־נם ־יד״צן ־צט״נעד־רעבן או־פן דאדף. יצו־ן יאננ, ײ־ ברו־ בענדעדםק־ א־ז קא4אנ־סט. נאך ארם ײננא צוזאפען פ־ט ז״נע ערטעױן האט ע־ או־ף דעד נ״ע־ עדד ז־ך באזעצט, און ז־ א־ז א־ם ר־ב א־ן א־־נן נעװארן און עד דע־צ״רט װענן א־ד ם־ט ר־בע: ״קו־ם קופט דער זופער א־ן ראנד, אזו־ הו־בט אן או־פנײן א נ״ רעבן אויף ד־ םערדעד. פון דער עדד פ־קן זיך או־ס, װ־ די ה־נדערעך פדן א״, ־וננ־נקע :.־עזערעך. װ.י נאד עדנעץ א קעדנרי, װאם א־ז פאד־קן זופע־ עדנעץ א־אפנעפארן און א־ן דעד עדד זיך באהארטן, דעם װ־נטעד א־בעדצוקופען, אדעד עפעצעד האט עם בב־װן א־ן דע־ ע־ד פא־־צא־ט, קװערט א־צט אן פון נחת און פאד־ נענ־נן. פון װארעפק״ט פון דע־ זון או*ז פ־־בטקייט פון דע־ ערד. װע־ט עס ק״יעכד־ק, פור און פורע־, ב־ז צום צעיצפארטן װעדן, או־ן יצ־קט א׳־ו־ם אױף ד־ ר־בט־קע יצ״ן אט ד־ ע־יצטע צװ־י ברעטערעי־ א.־ן אט א ׳צפ־צ־קן פ־ירבר..." יעס ײ־רט ,ז־ך דערםאנען נאך צײ״ פ־אד־נםטפורע פענט־צ:, .־ועיבע האבן פ־טנעפאבט די נעבודטס־װ־־ען פון אט יענעד עפאבע, װאם נעפט ז־ך ׳צויז צו אונזעד ט־ם װ״ט־ק רע׳צן. רד. ח. ג $? ד און ם־יזר צװײ דורורת ײדישע שרײבער אױ ארגענטינע נעװען א באראדן־יצד״בע־. עד פרעגט נעםען א פא־ט־קע טעפע או; ז־ אניט־־־י; א־ן נראטע פעדז;. עם א־ז א־יננטרעך געײען פעד טע׳צה, װ־ באראדע. א־ן דדום־אפע־־קע האט ר. פאאך דעי־זען א נייע ײערי-־, אן עקזאט״צע ם״ א־ן קר־פאט, ם״ א־ן רעבנםיצט״נעד, םיי א־ן דע־ פאר־ט־ק. א. פיאך האט נאך א־ן װאדיצע נעבאפט א קוק א־ן דעד װער׳ט, עך ראט דא.־ט אננע׳צר־בן א פ־ן פ־עםע א־ן פע׳־זז ״אפפאר־. א־ן דדום־אםעד־קע האט ער נעטדאפן א םך פון ר־ אפפאר־הערדן און ע־ האט נענופען ־צטוד־דן ז״עד רעבן א־ן א נײע־ כב־בה. עד האט או־ך נעזען דעם קאטף, ,־ואם ד־ האדעפאיצנע ״דן. װאם װ־רן ז־ך פאדפיאנצן או־ף א ר״נעם אופן, א־ן די נ״ע ה״פע;, האבן אננעפ־־ט קענן ד־ ״טפא־ם״ און א דעם קאפף אפ־ נעיצפ־ני׳ט א־ן זיין דדאפע ״א־בעדנום״, װאם האט א דאנק איד אינהאיט א״פנעהו־בן א יצטודעם ב־י דעם דדום־אפעד־קאנעד ײדנ־ ט־ם און נעפ־־ט צו א פ־י־צטענד־קע־ כעפא־־דוננ צװ־׳ען רײן א,׳; א־פ־״ן. ר. פיאך א־ז א־ן דדום־אבוע־־קע יאד־־כעדט געװאדן א־ז װ־םן און א־ן ־צפ־איך א־ן ז״ן ־אפאן ״דאן דאפיננאס קד״צװע;״ א־ז א ־צ־־נע ק־נםטרעד־־צע דעדנד־יבוננ און א נדו־סע אידבעט. פ. ד.;־םעד א־ז או־ך געקופען פון װא־־צע אהע־, ער האט ־צו־ן;עהאט פא־עפנטיעבט עטרעבע ק־עפט־קע ר־דעד א־ן ד־ דא־• ט־קע ׳או־סנאבן. או־פן װענ האין ז־ך נ־סע־ן נעעפנט ד־ קװאלן פון ׳צ־דה. ז־ינע ״ים־ר־דעד״ זענען נעדאנקען פון עפ־נ־אנטן ס־ט א־־םע־נעװ״ניעבעד ק־אפט. נ־םע־ם ר־ד ״קאפ־טאן, קאפ־טאן״, װאם רופט דעפ פ־דע־ יצום ־צ־ף א־אפקופען אויפן דעק יצפעט ב״נאבט, װען עם פ־־צן זיך או־ם ד־ אטעםס פון עטלעכע פערקעד, א־ז א ר־ד פא־ אן אנטא4א;־ע פון עפ־נדאנטן־ר־דע־. פ. ד. כ־םעד האט א־ן ב. א־־־עם אננעיצד־בן א פאעפע ״װאד־צע״, װאם א־ז פור פ־ט קףעפט־קע און בורטע ב־רדעד פון ארטן א־ן נ־יעם װא־יצ־ע. עד האט א־ן א־נענט־נע באזוננען קעל;, װו עד האט א יצט־ק צי־ט;עװו־נט און עפ האט געדו־עדט ראננ, ב־ז װאנען עד האט ז־ך ארנענט־נ־ז־־ט און נענופען ז־ננען דאם ־עזאננ פון ״ד־־צן א־בעטע־ א־ן ב. א״־עם — צופאר קופט אדוים ב״ א־ם אב־ם1 נעבעבד־ק דעד א־בעידע־, בכרר אבע־ א־ז פאדאן פוט און נר,״בן און — נעײ־םן. נ־סעד א־ז פון ד־ וױיכםטע ד־בטע־ ב״ אונז. עד א־ז טעט־ק (עד;־ט א־צטעיד א־ו־ס א ח־ד׳צ־דצודנאר ״אפםנ־־״) און װא־ א־ן ז״ן פאעפע ״צ־ניינעד״ ז־ננט עד: און ־צדעקרעך א־ז װאך ז־ין ב״נאבט, װען פארביםן פא־אן א צװ״טעד דוד ״ד־־צע שד־־בעד א־ן אדנענט־נע, און ־צו־ן אפ־רו א דד־טעיד, אבעד ביידע דורות הארטן נאך א־ן וועד:, און קיין פך־הבר ראזט ז־ך נ־יצט אונטעדס־דן. דעד צײײטעד ד־ד באיצמ״ט בכעמ דורבו־ס פון יצדיפט׳צטערעד, װאם זענען ׳צ־־ז;עקופען פעד אדע־ וױ־נ־קע־ פאדפ־דטע *העד; דאם זענען: ר. פיאך, פ. ד. נ־םעד, ־עקב באטא־צאנפק־, ה. ברא־צט־ײן און אב־נדו־ ׳צפ־יצע־. דע־ א״נצ־קעד פון אט דע־ עפאכע, װאפ א־ז פאדפ־דט;עװאדן א־ן א־נענט־נע, א־ז דעד ד־בטעד אברהם פאיצקאװ־מיצ. אי־ין א ־אסע־ האט ע־ ט־טנעבראכט פון ז״ן הי־ם אן עפפ־נדיעבע ־וננטרעבק״ט און א זאפט־קן פאידאװאנ־־צן ״ד־׳צ. ־אם א־ז א ה־פ־ יצע יצמאט, אב־הם פא־צראװ־ט־ט א־ז א שנײדעד, עד האט, הייבט עם, א נדו־ם־צטעט־שע פראכה, דאך האט א־ם נעצו־נן א־ן פערי א־•־;, און עד א־ז נעװאדן דעד באז־ננעד פון ײד־שן קאראנ־םט. עד א־ז אנכעק־פען ק״ן אדנענט־נע, װען ד־ קאראנ־זאצ־ע האמ נאך;ע־ בי־ט און עד האט;עטראפן יצפע ב״ם קאראנ־סט און עד האט באזוננען ד־ פכוחה, ד־ זאמק״ט, די יצװערע אדבעט און דעם יצבת. קאראנ־סטן ײד־יצע, א נעזונמ א״ך א־ן די בײנעד, ע־יעבעד װ־ א־ר פארד־נט דאס ברו־ט, פאדד־נט נ־־צט קיינעד. אדעד: ־צבת א־ן יצטוב, א־ז יצבת או־ך א־ן פערד... פא־צקאװ־ט־ט א־ז נעװאדן אן א־נאנ־־עע־ ט־יר םון פערד. עד האט באזוננען די זאננען װי נאענטע און א״נענע ־עבעד־קע בא־ ׳צעפענ״צן. ד־ זאננען דע־צ־ירן ב־י א־ם יצו־דעדיעבע פע־ט־־ות װענן דע־ קאםע. א־ן דע־ קאיאנ־זאצ־ע א־ז;עקופען אן א־בע־ברוך, עם האט ז־ך אננע־וקט קר־ז־ס און א. פאיצקאװ־טיצ האט נעפוזמ ב״טן ד־ טאנא־ט, פון ״פאדויצא־׳• האט עד נעפוזט א־־בע־ צו ״מ־נא־״ אוז ע־ האט נ־יצפ־ תפ־ד;עקענט בא&ן דעם טאן. ע־ האט פאד דע־ צ״ט אננעש־־בן א םע־־ע ר־דעד װע־-ן קינדע־, װאכ אטעפען פ־ט ב־־־ד פ־ן ז־ין און פ־ט װאדעמעד יטײנקײט. ארע אנדע־ע ד־בטער און ׳ט־־פט׳טטעיע־ פון אט דעד עפאבע האבן פ־טנעב־אכט דעם אופרו פון דעד װעי־ט־פיחפה און דעװא־ ' צ־ע כ־מ ז־יך. ל. ניאך א־ז אהעד ועקומען פון פו־רן, ער א־ז