Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 84

ליסי(\רא\־יט\<\ בלטסיטד ו\ײ. ו זײס 84 שערעד דערצײדו;; ״אין צװײ ציטערן״, װ• פון א קאיעמא,־ א־ײס, זעען טיר דעם שוױנדזוכטיקן חולה, לי;;דיין אויף זײן;םים־־בעס אן א:;עראדע;ער אי;;א;צן טיט אײפערזיכט־זעפילן, ביי זיך אין דער ב־א:קע א=;עזו:דערטקײט דעיפילט ע־, אז דא־ט אונםעד דעד פא־־ דאבטע־ ט־ר, א־:ם צװײטן צימער, ק־טט עפעם פאר, זײן פרו• א־ז א;עזו:טע און אים וזארט דער יצוידער פון א בלי:דעד אונוהײמ־ יעבע־ א:ו:; און ע־ װארפט זיך אין יזרא:קן בעם פו:ם בעט א־י•־ טע־, בר• ■בפעטע־, א;וסםער צו קא:ען א ־בפײ טוען כױט זײן רעצט ־בט־קר רו;; און ר״בע־ז אין פ;־ם ארײ;. אזו־ וזאכדרמ א פע־סא;אז־ב א־ן;ח װ־טא־ם ט־פן־װערט. צו ק־:סטרער־יבע־ יבר־םות קוסט ער א־ן ז־־:ע קרײ;ע םק־צרעך פו:ם ״טאז־בער״ (װא״-עטאט). ע־;־ט א טאזיבע־, און ם־ר האבן א־ם םיט ארע ז־י:ע יבאט־-ם און ע:;ע װ־:קע־י1ך, עס יב־ירן זיך ארו־ם ב־סרעבװ־יז פו;ם ׳בטו־ב ד־ באזו;דערע ט־ ד• טראצ־ק־עקיבבותד־ק און ד• הירפראז־יבװאבע און עה װאקפן א־ן או;ז ארײן די ׳בא־פע בירדער פון ז״ן קורצן און האדבן װארט. :ח װ־טארם זאבן זע;ען עד־־ױם צעװארפן איבע־ א־;ע;ט־;ע־ צ״טו;;ען און זיבודכארן, און ס׳ווארט אװדא•;ע־וען ד־ העכםטע צ־יט, זײ א־ן אײן בא:ד צו;ו־פצוזאםרען. א;דער־ע א־ז ״בראר הערפםאן. א־ן א־פ א־ז דא עפעם ראםא;־ ט־יבם, װאם בי;דט א־פ צוזאםען ם־ט דעם פאריבטא,־בע:עם איזדן בראדםק־. ׳בידכ;ד־ק א־ז זײן פא;טאז־ע;ע־בפא;ט און;עזוע;דט צ• עפעם א ״דורצע;עא". זײ:ע דערצײרו;;ען זענען א;;ע;אםן םיט א םאד;ער ז־םק־יט, װ־ ד־ הא;־ק־טרא;;ד־קע פ־י;ן אויף א פיעכבוים. ד־ ז־םק־יט ר־:ט 'ם־ט דיע׳ר פו־ער ־בפע, או;טער דער ב.־־ע:ד־קער זון פון דעם עקזאט״בן אר;ע;ט־:ע־ אםב־ערס. ז״כע מ״דרעך אוז פ־ו־ען זע;ען װ־ אקט־זוע םע;ע־, פול ם־ט רײדמבאפט, און ד• םע:ער װע־ן דע־־בט־קט פון מ״דדצער פאס־װ־מעמ, עקיב;ותד־קע פא־־ •ביאסכק״ט און אומדערב־״בבארע בע;קיבאפטן. די פא־פא:צערן זיך ט־ט ד־ אײ;ע;ע, יבפע־פורע צארטע;עפ־לן, בלױז אוים םורא, אז מ־ט דע־ דער;רײכו;; פון זייער בא;ערטן המפ, װעמ אװע<אע:וםען װערן פון זײ דער טוי פון דער תמ־ד־יב־מעכד־קער, װו:דעריעבער א־רוזיע. אװדאי װעלן ז־ך;עפו;ען אזעלכע, װאם װעלן פאר־בל האבן או־ף דעם ־אםא:ט״ב־םע;ט־מ־<;טארן ־ערפמאן, ־רמא־ עד האט :״בט פארװע:דט די;ע בחות צו יב־רדעדן א;דערע װ־כקערעך פון דע־;־יע־ א*־;ע:ט־;ער ײד־יבער םב־בה. אבער הערפמאן האט אװפ;ע- דעקט אזערבע פם־בארא;״בע אי;זרען א־ן דעם;עמ־ט פון דעם;־י־;עע;דע־טן ג־״םיצטאט״בן ײד״צן םע:טיבן, װאם ק״נער האט עס;״בט באװיזן. ע־ תאמ פאר או:ז א:טפרעקט;א;ץ באראקטער־םט״בע א״;;ט־מרעבק־יטן ,װאם;יבן או:ז דעם ־צריפר צו ד־ באזוגדערע, א־־רערע :־וא:ם;, װאם װערן או־ם;עװארעמט או;טער :ייע קריםא־ ט־יבע באד־;;ו;;ען און;עזעייבאםטיעבע א.־מ־צטע:דן. ם— האבן :עבן הערפמא;ען אװעק;ע־בטעיט דעם טרא;י׳כן אהרן בראדםק־, װײר בראדםק־ ,װאם א־ז ביז ה־רפםראז־ק־יט א״:;ע־ ־בפא;ט;עװען א־:ם ־אך פון ׳בװע־ער, טע;רעבער הא־אװא;־ע. ע״־־-עץ א־ן אן או־בער״בט־בר, האט;עהאט א־ן ז״;ע יבריפטן דעם מוז־- קאר״בן קרא;; פ־:ם װארט, װאס ־. הערפמאן, :א־ :אך פ־ר צארטע־ און ז־םער. א־ן ד־ארא;־פארם יבאפט ער דאם ב־רד פון דין אײ:ע:ע־ פאד;עטע־טער ״טאמארע״. אהדן בראדםק־ א־ז;עבוירן א־ן דעפ קרײ:עם ־בטעטר דובאםא־■ (בערםא:ער;ובער;־ע).;אך פון זײן אי־ טע־ ה״ם האט ע־ א־ן זײן זםרון ם־נאעברע:;ט א;ארדע:ע, זו:יקע דע־צײרו;;: ״םארא:־א״, װאם א־ז פארעפ;טיעבט;עװארן אריױ ״יי ברע;ן פון פראטא״, א־ז יצוין קע;טיק דער װע; פון דעם תם־ד־פ־רן ם־ט הרוםות און פ־ז־יב ־ירפראזן אהרן בראדםק־. א־ן ז״:ע װעדק;עפו;ען ם־ר א־ם א־ן זײן;א:צן קױםטרע־־שן פא־;עם און דעדיבע־ א־ז או;ז אזוי אױטע־עםאכט זײן פ־ראקט־קע דראמע ״בוענאם־ א״־עםע־ קױדער״, װעאכע א־ז דורבאו־ם ־עאר־םטי־ב, ה;ם אויך א־ן א־ר זע:ען קענטיק ד־ ־צפ־־ן פון ב־אדםקין, רעם ראםא:טיקער. עס אױ א־ם :״בט באיבערט;עװען ב״ם אעבן צו זען זײנע :ער־בטע װעדק, צו;ױפ;ע:וםען א-ן א״ן בוך, און דער טויט האט םםיא;עװעזן דאם, װאם זײן ר־עבן האט :״בט דערמע;יעכט. און :אך דובט זיך הערט םען דעם עבא פון זײן ריד: ״װען אויף העלע פרי;ר האט;זדבװעבט ם״ן ױ;;ט־טרוים םור רום און פראםט, — דאן האבן ־בט־רע עאט:ס עוין פארװעבט םײן יבװאדצן יב־קזאר אין דער :אםט..." יעך ,אזוי ז־ך פאר;א־אפידט א־ן זײ;ע!־:ע־ ד־ א־ 1- ז־־בער א־ן א־פ;עװען א קאקעטי־ט, :אי א־מצ־יר־ק זע;ען ז־ ר• :עםען פין ז״:ע פ־ו־עז. ר־ יבזמםטע םעױא־יטע <ם יבטעטי ־אבאזעיטא." :■־; גראםען־ח:דר, מ־ט װעיבן ער האט;״בט :א־ או־ך קאװאי־רא־ט־ק ראװר־־ט.;רעכע־ע רידע־ און פאעמע;,;עװ־דםעט װ־: .־ארא״, ״םטע־א״, ״װארע:ט־:א״, ״פיא־ױא״ און א;דע־ע. פון א־פ, פ־־״טיבע׳װםק־, א־ז דאם פא־א;ען ד־ ק־עפט־קע פאעםע ״ריר־עז״. ״א־ן ד־ װע־דע־ פון בראז־ר־ען, װאקםן ק״:מאר :״בט קײן ריריען." ראם א־ז;אך אפ־בר;א־ א;־אם, אבע־ בא־ד קוםט בה: ״ם׳א־ז;עװען אםאר א;י;ער, ױנ; און װ־לד אזו־ װ• א טי;עד. װ־ א צעזע־ ׳ב־א;ק און מעבט־ק און ד■ קרויזן ז־י;ע — פרעכט־ק, מ־ט א בי־אםק פון יבװארצן ד־םע;ט, און ז״ן ב־וםט א פעםטע־ צ־פע:ט. ריפן;־אב און װ״םע צ״;ער, זײזד־ א יב״;ע.־, ז״ער א יביײער! הויך אויף צװײ ם־ט הארבן מעמעד, ז״ן;עצעלט בארעקט מ־ט ביעמער. דוױן־קר־םדרעך, ברוםען—יםיעך צ״בן די;עד־בטע ב״םרעך." ם. פ־וטיבעװםקי א־ז;עװעזן אן ״אומרו״, א װא;רעד און ׳בוין רא:;ע יא־;, װי ער .האט פא־ראזן ד־ אר;ע;ט־;ער ערד. א־צט;עפ־נט ע־ ז־ך א־ן ־וםרא:ד, וװ ע־ בא:וצט ז־ך ם־ט א דעװארוציאנעדע־ טעמאט־ק. אין קע;;זאץ צו פ־:טיבעײסק• א־ז;עװעזן אבא קרי:ער. זײ:ע יידע־ דערצײאן פון ׳בט־רקײט, פון;עטריעבק״ט, פון פ־ומע־ פאר־ סראבמק״ט. ער איז א םיםט־קע.־,;״בט בלו־ז א־ן זײן פא:טאז״ע, :א־ אויך אין אל־ע ײע;דו:;ען פון זײן יעבן. ע־ האט זיך;עװ־דםעט דע־ ״פעאזאפ״בער״ ייעדע. און :י׳בט א־י;םאר האט דע־ קר־ױװ־קם־קע־ און יבט־ריע־ קרי־;יע־,;״םט־ק באז־;מ דיעם אומצויםבא־ן, צעראזיע־״יעם פ־;ט־בעװםקי. ע־ ריאט א־ם באהיעריבט ם־ט דעם א־בערױעײ־כט פון ז״ן קע;ט־ע;י׳ב,;וטפ און םע;ט׳בי־עםן װ־םן. ע־ א־ז;עװ־ען אן אידעארעד ד־בטע־, פון װעמע:פ פ;־ם עם האט;יעװ״עט ם־ט :א־וו־טיעט און בא׳בייד;־ ק־יט, און װעיבער האט;עזו::ען: ״עם האט א טיפע :אבט ז־ך א־יםנעיבפ־״ט ארום, א ט־פע;אבט, א םדב־־־״אבט, אן א;דן :אבט... א־־־ן;א־ א־ך האב דאן;עװאבט: ם־ין יצאטן או־ך, װאם האט בא;רײט ם־ך יצטום. הוץ פױנדצעװםקין און אבא קרי;ע־, האט א־;ע;ט־:ע צו דער זעיבע־ צ״ט;אך ד־בטע־ פארםא:ט, װעיכע פא־יעבעױען ז־ך עד־ הױם פא־ ױ;;ע, אבער;״צט ק־־דעם פון ז־י, קא:ען מ־ר;״בט א־ײ;;עמען צװ״צן דע־ :רופע פון דעם דאז־קן ״צװײטר״ מ־ט מ־ע־ צײט־קע און בא־אקטע־־םט״בע איי;:יבאפטן הויבן ז־ך א־ו־ם ד־ אר;ע:טי;ער ײד־יביע פ־אזיע״בר״בע־. א״נע־ פון זײ, :ח װ־טאי5, האט ז־ך קױה־יבם;יעװ־ען איפ דער ׳בטאדקטטער פ־אזא־קע־ ב״ אונז. זיינע קר״ניע ״כאזיבע״־םקיצן (װא־יבטאט) פא־םאגן אזא;עהאםע־טן או־םד־וק,;רייך ז־י װארטן א־ן ־ו־טן קופער;עטייפט;עװיען. ־עדע־ ־בט־־ך, פעםט און ז־כע־. ־עד־עכ װא־ט — בולט און יבא־ף א־ן יעם קום״ען צום *ם״ן — טי2;> י״דן און ב־ידר־עבע א־בעריעבעױ־־בן. ער א־ז אוםב-הם;ותד־ק קור־ו און א.־מםע:ט־םיע:טאר. װ־טאי האט יבו־ן;•־במא־ינמאר;עפ־וװט ם־ענ־ ט־מע;טאי צו װע־ן, איער ־עם א־ז א־ם װ־י:־ק װאם :ערו;:ען. זיין װא־ט א־ז וו־ א זיע: יבפיצ־ק;עקא־בט און דא־ט װו יעם פארט, םיז א ײו;ד אדע־ װ־ױ־קסטנכ א .־ו־טער צ־יבן פארברייבן. פון אר־ע ז״;ע היעלדן ־בפריצט מ־ט בלוט,;״בטא בײ אים ק״ן א־ט פא־ .־וארט־יבפ־ריערי״ע;. א־ן זײנע דערצ־ירו;;ען רעדט ביי א־ם לדוב דאם אױיעי־יעב־ע. מע:נדברעב־ע, ברינדיע :עפ־ר פון;עדעםפסע רײדנישאפטן און בענק־באפטן. ע־ א־ז :קמהד־ק, װ־ מ־ר זעיען עם א־ן זײן נדע־