Literarishe bleter · 1933-01-27 · 5 (27.1.1933) · p. Seite 71

זײט 71 דרגװ־^ריטנו בונןםיצור ז\\ז. 5 (־456.) אויד די אויםנעשײערטע מעשענע טײלן םון טיר און םענםטער. מען האט נערוםן צום אװגט־עםן. כ׳האב םארגעלײנט םײן ׳םכן נײן מיט מיר צוזאמען צום טי״ז. ער האט אײננעשטימט. אין עס־צימער םון ערשטן הלאם זעגען אי5ע טישלעך געװען באזעצט. עם זענען נעװען דארט ײדן, רוסן, דײטשן און עטאעכע עננצענדער־טוריםטן. דער נרעםטער טײ< איז באשטאנען שון אדבעטער און םאװעט־שע און אנגעשטעלטע, װעצכע זענען נע־ פארן אויםנוצן ז״ער אורצויב אין די קרימער און עאװקאזער םאנאטאריעם. די באדינוננ אויםן שיח איז א נוטע, דאם עםן באדײסנד בעםעי־, װי אין די שטעט־שע רעםטאראנען םאר אויםלענדער. דער ״חבר־ קעאנער״, אנגעטון אין װ״םן, א־ז צונעםומען צו אונז און העםלעך זיך פארנײנט, פארצײגנדיק אונז די שפײז־ און װײןהאירטע. איך האב נעבעטן מײן שכן אויםקלײבן א װײן, װאם אים נעםעצט. בײם גאאז װײן האט מײן שכן זיך נאך מערער צערעדט. מען האט :עשפירט, אז ער װיא עפעם אראפרעדן פון הארצן, און :ע־ םינענדיק אין מיר א נוטן צוהערער, האט ער ודיטער דערצײאט פא־־ שײדענע עפױאדן םון זײן לעבן. זײן אעבנסנעשיכטע, װי רי נעשיכטע פון דעם נ־עםטן טײא םאװעטישע בירנעיר, איז אננעפיקעװעט טיט פארכאפנדיקע איבע־־ אעבונגען, מיט רײכע ביאדער און ביז נאר שוידעראעכע מאמענשן. אין די בילדער, װעלכע מײן שכן האט אזוי פראסט, אבער פארבנםעט, אננעװארםן, האט זיך נעשפירט א נעװאלטיקער אוים־ ברויז, אן אנװוקם פון כחות, צוזאמען מיט דעפרעםיעם און װידעי א שט״נעדן. מײן שכן איז נישט נעזוען קײן קינסטיצער, נישט קיין שרײבער, נאר אן אײנפאכער ארבעטער םון םאבריק. און, װי ער אצײן האט זיך אויםנעדריקט, א קינד םון זײן צײט. צו אונזער טישצ האבן זיך צונעזעצט באקאנטע םון מײן שכן. א״נער — רער הויפט־דאקטאד פון אדעםער האםן, דער צװײטער •- א געװעזענער דרוקער און איצט א דירעקטאר םון עפעם א נרויםן טרעםט, בײדע ״דן. אצע האבן נעהאט צו דערצײצן םון נרויסע טעשים, םון געשיכטעס פון ״בימי ההם״. א־ך האב נעקוקט אײו< זײ און דעדבײ נעטואכט — עפאכע־םאכנדע מענטשן, און דערב״ אזוינע מ־דע, אויםגעמאטערטע פון רער אײנענער עפאכע. נאכן עםן איז דער עוצם אװעק אין דעם רויכער־םאלאן צו םא־- ברעננען דעם אװנט א־ן :עזאנג און טאנץ. איך האב זיך אפנעזעננט מיט מײנע נײע באקאנטע און ב־ן אװעק צו זיך אין קאױטע, מחטת םינף דעם ז־ינער פארטאג האב איך באדאדפט שוין פארלאזן די שיו־) און אפשטײנן אין יעװפאטאריע, װוהין איך בין געםארן באקענען זיך מיט די קר־מער ײרישע קאלאנייעם און מיט אונזערע ײדן ערד־ ארבעטער. (סוף קוםט) א כײ יידיש דראמאטיש טעאטעד אין װארשע א־ן װארשע עפנט זיך אינניכן א נײ ײדישע דראמאטיש טעא־ טער. די יידישע טעאטער־סטוד־ע, װאם האט עקזיםט־רט רריי יאר װ• א דראמאטישיער לערנאנשטאלט בײ דער געז. ״קולטור-לינע״, איז :עװארן זעלבסטשטענדיק, און טרעמ ארוים שוין אין די :אענטםטע טענ פאד דעד עפנטלעבקײט ײי א נעשלאםענער )קאלעקטױו אונטע־ דעם נאמען ״ײננ טעאטער״. די אױםירוננען םון דער םטודיע ,״ײננ טעאטעד״ װעלן האבן אן אויםשליםלעך עקםפערימענטאלן כא׳־אק־ ט•*־, סײ ב־״ונע דעם דעפערטואר, םײ בנוגע רער םדענישער םא־- װ־רקלעכונג. שפ־לן װעט ״ייננ טעאטער״ אין דער ״גאלעריע לוק־ סענבורנ״, אין זאל םון שנײרער־צעך, װאם איז צו די צװעקן איבער־ נעמאכט נעװא׳־;. ' פארקוםען װעלן די םארשטעלוננען בלויז סיר טאל אין װאך: פר״טיק, שבת (2 מאל) און זונטיק, יערעם מאל בלדיז םאר 150 פארבעטענע :עםט. ד־ ערשטע א־יפ־רוננ, אויח װעלכער די םטודיע ארבעמ א לענ־ נע,־ע צייט, װעט םארקומען נאר אינניכן. — איר םארט װײט? י— האב איך אננעהויבן מיט דער באנאלער פראנע, -- קײן ליװאריע. איר קענט דעם םלאץ? — נײן, בלויז נעהערט םון דעם. פון מיינע זאכן האט מײן שכן דערקענט, אז איך בין אן אוים־ לענדער. צום אויםלענדעד באציט םען זיך אין ראטן־רוסלאנד באזונ־ דערם העפלעך, מען באמיט זיך אים אכטקעננצוקומען, אויםהעלשן א־ם בײ די זײער אפט נעשאפענע אומפא־שטענדלעכע סיטואציעם, אבער טראץ דעם שפ־רט זיך א צוריקנעהאלטנקײמ, אן אפנעשלאסנ־ ק״ט מצד רעם םאװעטישן ביירנער. דער םאװעטישער בירנער איז א פארקנעפלטער פארשוין. להיפוך פון דעם אטאליקן רוםישן אפנהארציקן פלאפלער, איז ער — דער םאװעטישיער — א טעד שװ״ננדיקער, ער באמיט זיך זײן קורץ א־ן ד־ ,־ײד און זוכט זײ אזוי צו באזינען, אז אלץ זאל זײן קלאר און דײטלעך. מײן שכן, וחזלכער, װי עם האט זיך טאקע ארויםגעװיזן, האט :על־טן םון לוננען־קראנקײט, האב א־ך נליקלעכעדוױיז נעקאנט דינען מיט עפעם א קלײניקײט, װאם איך האב טיטנעבראכט מיט זיך םין אװםלאנד. די דאזיקע קלײנ־קײט האט נעװירקט אויף אונזערע וױי־ י״יערדיקע באצױננען. ער איז שדן נעװארן מער צונעלאזענער צו מ־־, ה־ימישער. ער האט אננעהויבן מיר רערצײלן א שטיקל נעשיכטע פון א־ינענע איבערלעבוננען און דערבײ שטארק דענעדװירט זיך אין נעפיבערט. — אײך איז זיכעו־ נישט אויםנעפומען דורכצולעבן דאם, װאם מ־ר, ײדן, האבן איבערנעלעבט אין אוקראינזנ און װען מען לעבט אלײן דאס נישט איבער, איז שװער צו נלויבן, אז אזוינם איז גאר מענלעך. אט הערט. איך האכ נעלעבט א־ן א קלײן שטעטל נ־שט זוײט פון ק־עװ. װען די מלחמה האט זיך נעענדיקט, און עם האט זיך אנ־ :עהויבן דער בירנער־קרינ, פלענט בײ אונז אין שטעטל ־עדע וױילע ז־ך בײטן די םאכט. אײן באנדע האט םארביטן די צוױימע. און יעדע באנדע האמ געקוילעט, :עשאכטן, געשונדן רי הויט םון לעבעד־קע מענטשן און אין נ׳־עסטן טײל — פון ײדן. איך בין אלט געװען דאן א־בער א יאר אכצן. איך תאב נעהאט א כלה — א ױננ לוסט־ק מײדל מ־ט פלאקםעי״ע האר און ברענענדיקע אוינן. װען די באנדעם פלעגן ז־ך ארײנרײםן צו אונז אין שטעטל, האב א־ך זי שטענדיק אוים־ באהאלטן א־ן מײן פאטערם הו־ז און אלײן םון דער שװעל נישט אפ־ נעטדאטן. אײנמאל, א־ן א םימן נאכט, האבן זיך ארײננעו־יםן צו אונז א גו־ופע באנד־טן, און דערזעענדיק זי, מײן כלה, האט אײנע־ או־םנעשריגן: — װאט זש־דאװאטשקא, םיעכט בי ־עיא, — און ארויסצ־ענד־ק פון באליאװע א שארםן בל־שטשענדיקן מעסער, צו םיר א זאנ נעטון: — נא, שנײד איר אפ רי רעכטע ברוסט און ניב איר מיר ־צ־ם אויפפדענלען. אזױנע ױננינקע בהוסטן, זשיד פארכאטי, זענען :־ט צום פ,־ע:לען. דער צװײטעד האט נענומען ר״םן דאם קלײד םון איר, שלעפן י א־ד פאר די האר און נעװאלט איר א װארף טון אויםן בעט. א־־ נעדענק נישמ, װי אז׳ײ דאם א־ז םארגעקוםען, :אר אין אײן אויננ־ בליק האב א־ך באװיזן ארײנצולאזן דאס מעסער אײינעם פון ר־ באנד־טן אין םאמע ר־פ אדײן און אים אװעקלענײנמ או־םן ארט. מײן כלה איז אריו־םנעשפרוננען דורך א פעגסטער און איז אנטלאפן. א־ך ב־ן נעבליבן זיך ראנגלען מ־טן צוױיטן באנדיט, און נאר, צול־ב א נליקלעכן צופאל, בין איך נעבליבן לעב;. דער סוף איז אבע־ נעיוען א ב־טערערו מײן כלה איז םון יענעם אנפאל אן אראפ פון זינען. בײ מײן שכן האבן די אוינן אננעהו־בן בדענען, ד־ מוםק־לן פון נעזיכט אננעצוינן, און די אונטערשטע ל־פ האט, װי אן אפנער־סענע־ אבר ז־ך געבאמבלמ. — איר פאדשט־יט, א ױננ ק־נד לויפט ארום אפנער־סן, אפנע־ שליםן, :ישט נעװאלט קײן קלײד אויף זיך אדויםנעמען און ששאמלמ: — נא, נא, פרעגל מיײ״ע בדוסטן, פרענל זיי. ײען א־ן א פאר װאכן א׳־ום זענען צו אונז א־ן שטעטי ארײו ר־ רו־טע, בין א־ך נעװאדן א פארט־זאנער, :ענומען ארבעטן םא־ ד־ער םאװעטן־גמיגימ א,־ן נישט אײן באנד־ט האב איך ם־ט םיינע אײנענע הענט אװעקנעשיקט צו זײן טאטנס טאט;! א־ן קאױטע צו א״־נז האט אננעהויבן ארײנצוםליםן א ראזא־וער אײנט־שײן, די םארנאכטיקע שטראלן האבן אזוי מילד זיך נעשם־למ