Literarishe bleter · 1933-01-27 · 5 (27.1.1933) · p. Seite 70

ריזגזואריפזנו ברגזסגו וגגז. 5 ן1456 זײם 70 און װער עם שדײט אדוים דעם נו־ויצ םון טויזנט גויטן, און װער עם װערט פארשטיקט איננאנצן נישט דערהערט. און דא, צװיסן נרויצ אויף טונדצדיקע נאסן, — םון יעדן ׳סטיקל הויף, כםעט בײ יעדן רןזג — עם צערנט זיך א װעלט אכזרױתדיק צו האםן און ׳עיצטן דעם געבורט פון יעדן סרישן ט$ג. אט א־ן אזא געטי׳ע פון זון און ׳עװאדצע יעאטנם, םון נישט רערלעבטע טעג דורך ׳ערײענדיקער נויט — װעדט עטעצער צעפראצט פון װײן און פון געבראטנם, און עטעצער נ״ט אויס פארחצ׳טטער נאך ברויט... און װער םיט שטוםען נרויצ ם׳פאידנעטט דאם װארט ״דעםדע׳טן־, אזן װער עם װארט אין רײ כאט׳ע נאך אביםצ זופ, און װער עם איז שוין טיד פון װויצטאנ און פון פרעסן, אזן װער עם העננמ זיך אויף בײנאכט װו אויןש א םצופ... ם׳איז קײן חיצוק דאם צו װיסן, װעםען ארט עם װאם און װו? — אז םען טראנט ׳&וין דעם נעװיםן םײ־װי צו זײן צעצמער רו — און פארצא׳שן זענען םנורות, און עם צאנקען ׳&װארצע ציבט. און פע םרײט זיך פימ הפקרות, און דער חז׳&ך ברענט געדיכט... 2 פזן יעדער דדיטער ־עטוב עם ׳צזרײט ארוים ״דעפדע׳ען־, און םענער װארמן יא;נ בײם איטן פאגיםטראט. און קינדע־לעך פארצערט ב״ םאםעם בעטן עםן, א,ין םאםעם האבן אפיצו בדויט ני׳טט צזזאט. און יעדערער ביי זיך, :עפאצן און אן נצויבן, ׳טטיים הוננעדיק אין רײ כאטיש;אך א טעצער זזפ. אזן װער עם קזקט פאריטםאכט אויף אויםנעפוצטע ׳סויבן, אזן װעד עם זוכט אין םארק ארזם א הויכן סציופ... און װעד עם איז פון לאננ פק;א ׳עוין א טויטן, און בענט׳&ט זיך טיטן גציק צו פויצן אין דער ערד. און דא, צװי׳&ן הענט און אויסנעדארטע שארבנס, צװי־טן שטומען נרויצ און אויםנעשעפטע רייד — װער הוננעריקעדהײט עם װינט׳טט זיך בעםער ׳עטארבן, און װעד םיט פוצע הענט יצעפט צאפצדיקע פרײד... וזןןננויס/דינזן פוז םײז דײזע איפער דאטז־דוםלאנד טערצעך פון שיף און גענוםען האסטיק קלעטערן, װער צו די קאבינען און װער צום דעק. א ױננער מאטראם האט ארויפנעצוינן דעם צײטער און די ׳נזיף האט אנגעהויבן צאננזאם, צאננזאם אפטײצן זיך פזן דער יב׳טה. אין א וױיצע ארזם האט די שיף אונזערע זיך שוין נעןנציט׳עט איבער די דויקע, פאצביקע כװאציעס פון שװארצן ים. דער פארשײדנארמ־קעד עוצם, װאם האט אננעפיצט די ש־ף און צעטייצט ז־ך אויף דרײ צאנערן — ערשמער, צוױיטער קצאם א־ן דעק, ־אט;אך אצץ;ישט נעקאנט ז־ך אפר־יסן פון ד־ פארענטשעם, א־בער װעצכע פען האט זיך טיף אריבערגעבוינן און;אבנעקוקט ד*, אויפן ־ארױאנט װײטפארבציבענע פצעקן פזן שטאט און יבשה. דער שװאירצער ים איז נעלענן א שטיצעד, א דיויקער, מיט איינ־ נעצאםטע א־נזיכעדיקע שטורמיש״ע כחות און קאקעטירט צו דער זון פיט צז־טערע טראפנם, וױ מיט בצ־שטשענדיקע שמײנעד. צוביםצעך האט דער עוצם אננעהויבן זיך פא;א;דערצוגײן איבע־ די קאבינעם. אין םײן קא-ב־נע, װאם א־ז;עװען באשטיפט פאר צװ־י פערזאן, איז נעפארן א ײדישע־ ־וננעדםאן פון אוק״־א־נע. נעפאדן איז ער ק־ין צױואדיע (א פלאץ אין קדים,'װו דער קײזער ניקאלא־ פלענט פארברע״ען דעם זיומער) אויף אפרו. איך האב זיך אײננע־ קוקט אין דעם ױנננםאנם א־ו־נן, געװאצט פון ז־י אידויםצייעגען עפעם אזז־נם, װאם זאצ ם־ר קצאר פאבן, װעד און װאס שטעצט ם־ט ז־ך פאר, א־ך האב אבער באםעירקט בצו־ז א פארדעכט־קט פייערצ, װאם זאנט עדות, אז דער דאזיקער םענטש א־ז;־שט איננאנצן;עזונט. א־ך האב באשראםן בײ זיך אויפצזפ־ר[ זיך אזוי, װי פען פידש זיך אויף א־ן א ציםער פון א חולה: איך בין נעװען או־םעדט אײ•־ געהאלטן א־ן פ־ינע באװענוננע;. דעד ױננעירםאן האט דאם באםערקט אזן פ־ט א שװאכעד שטים א זאנ נעטון: — שטערט אײך;ישט. פאכט ז־ך באקװעם. םיד שטערט א־ר פיט נאר;־שט! א־ך האב פארשטאנען, אז א חוצה האט פ״;ט, װען מען שטר״כט א־ם או;טער ז״ן קראנקײט, און האב אננעהויבן פיט א כױון ר־רע־ו־ ד־קער זײן, באטראכט מײן קאכ־;ע, פא;אנידער;עצײנט םײנע זאכן און טוענדיק אזוי די ארבעט, האב איך זיך פאםיגיצעך םא;א;דער;ע■ דעדט טיט םײן שכן: 1 אויל דעד שיף ״גדױיא״ ״נרוזיא״ — אײנע פון די פאדערנםטע שיפן א־ן ראטן־רוםצאנר, א־ז געשטאנען גרי־ט אפצושװיפען פון אדעםער האפן צו ד־ ברענן פון קרים. א־ן האפן האט ז־ך שטארק;ערודערט. די קוצות און געשרײען פזז ד־ א־בעטער, םאטראםן און דיעם פ־צקעפיקן ע׳ולם, װאם האט נעריבטערהײט נעשטראםט צום ש־ף דורך ד־ פאדשיידענע גאםן, װאס ט־רן צום האפן, — האבן :עהאלטן אין אײן שטײנערן און אפנע־ הילכט אין דער צופט, װי דער קצאנג פון פוםטע פעםער, װען םען קײקצט זיי אויף שמ״ן. די צופם איז נעורען א שטיקנדע. די זון, נישט נעקוקט אויפן א:־ הויב הארבסט האט א צענצימע, א צעפאל־עטע, נעהאימן אין אײן פאטשן ט־ט א־רע אנגעשפיצמע שטראצן א־בעה די קעפ פון םענטש;. ד־ פ־יער־פ, װאם צ־ען שו־ן פון פר־־ען הארבםט ארויף אויף ז־ך די שעפםענע פע־צלע־ האבן, שצעפנדיק או־ף זיך שװערע זעק מ־ט קאטט;ם, נעהאלטן א־ן א־ין װ־שן די שטערנם ם־ט ד־ ברודיקע צע־ דערנע ארבלען און געקראכן ייעדע װײצע פ־ט ד־;ראבע פ־ננעה א־ן די, פון שוױים פארפאפטע, קא־טענעם האד. — צום רוח, ס׳א היץ' — האט אײנעד א פויער, קריכנדיק אן אננעואטיטער ם־ט שװערע פעק אז־ף די פלײדעס איב־ער ידי שםאל־ע צײטערליעך םזן שיף, *רז־םנעז־פצט. — א :אצדעניער האדבםט, — האמ א־ם צונעװארפן א ״וננע ש־קסיע, נײענדיק ה־נטער אים אויפן צײטערצ, אננעטון א־ן א לײכט םיטצן קצײדצ, מיט א פארטפיעצ אין הא:ט. דעה פויער ,האט אפנעררײט דעם קאפ, פארװארפן א פאר כיט־ע אויגן אױף דער שיקפע און אפװישנדיק דעם ציעשװ־צטן, דארן פ:ים, א זאנ נעמון: — א נו ד״ד... און האט או־םניעשפ־גן. דער קויפען פון ש־ף האט פיטאפא6 א שװיערן ר־עװע געט־ן און או־םנעשפינן א געד־כמן קנױצ חו־ך א־ן גאדנ־שט אפװארטנד־ק, דא טאקיע נצײך, א צװײטן מאצ שטארק ז־ך צערעװעט. עם האט געהײסן — מיר פארן. דער נאכנעבציבענער עוצם האט זיך א װארף געטון צו די ציי־