Literarishe bleter · 1933-01-20 · 4 (20.1.1933) · p. Seite 59

ליװןןץ־^רימע בדטסיוזר 4 (־455.) זייט ײדישע קוילמוד ־םעטיהײם איז דומעניע גןידוש־זזשם — :יט דעם םאציאצן נר$טעסק און ,די גר#בע רײד״ םון ם׳שה אײ(י ־אלפערן. ,שטערנבעדנ דער ״ני׳&ט ײד־שיםטער םון די ײדי׳עע דיכטער װארצצט םונדעםטװענן טיןי אין דער ײדי׳עעד :בואה, װאם א־ר ע־הד־ עאעמענט איז: פחד םאר האצבעײט און בענה׳טאםט נאך אבםאצוט־ ק״ט. א קינד פון די בעסאדאבע־ םטעפעם, װו דער נוצרי קומט צו־ נאםט דעם ײדן בײם שא־אך. ארו־םגעװאדםן ׳טפעטער אויםן םאאסטע־ םון דער גרויםעד ׳עטאט, װו די :אקעמע צינײנערטע בײ דער ״דימ־ באװיצע״ מיט איד אאנגער בארשט אין האנט בערעט םיט איר טעםםעד דאות־הבנעה אין כאעראײ ם־שונה־םארבן מאםקאראדיע_ױעם ציאינדער, װאס זיצט מיט טעמפער נדאות או־פן בא־ארן־קאפ. דעד אזוי טעאט־אציש־צוגעעפ־צמער םאצ־אאער קאנםא־קט םון דער באצקאני׳שער נרו־סישטאט שאםט דעם שטאך םאר עטערנבערנס םאציאצן נראטעםק. ״יעקב נראפער, װעצכער ישטאמט םון מ־באצען, די אמאציקע גרעגעץ צװ־שן אײראפע און באצקאן, םונװאנען מ׳האט געציפערט קםח א־ן דער עםט־י־כי׳שעד בוקאװיגע און דערפאר באנומען ד־ פאעזיע םון ש־צער און הײנע, אונמער װעםענם אײנםצום דער ״בן־ יח־ד״ םון אצט־רומענ־ע, װעצכער האט זיך צײדנשאםטצעך נעצוינן צו זײנע קאצענן־דיכטער םון די נרויסע ׳שכנותדיקע ישובים, האט נעזוננען זײגע צידער םונם אפישטארבנדיקן ײדי׳שן ׳שטײנער אין רוםענישן תחום. ״ם. אצטמאן, דער דיכטער םון דער ״םעשה אן א םוף״ מיט זײן זאפטיקער בעםאראבער שפדאך, װעצכער מאצט אום־טצבאר זײנע ײדישע העצדן םון דער ציגײנער־שער גאם, מיט װעמען ער א־ז א נאי :אענטער שמעצקע. דער זעצבער אצטמאן איז אויך בכח נעװען אוי־ טאדידאקטיש צו אםימיצירן אין זיך די םראגצו־זי׳שע קוצטור און ארײנברעננען אין רער ײדישער ציטעראטור און זשורנאציםטיק דעם ראמאנישן עםפרי, אבער נ־שט אצם א פרעמדן עצעטענט, נאד א םאר־ ײדישטן א-ון אםימיצירטן״. ד״ר ביקצ שטעצט זיך דאן ברײטעד אפ אויח די אײנצצנע שא־ םוננען םון יעדן םון די דרײ דיכטעד. די צעצטע צײענען דערנאך םאד םון די אײנענע װערק. אין א נעשפאנטער שטימונג האט דער םוצ־נעפאקטער זאצ אוים־ נעהערט די רעדנער און דערם־ט נאכאמאצ באװ־זן, וױ נו־טיק ס׳א־ז די רעםטאװראציע םון דער ײדישער קוצטור־טעט־ק״ט אין רומענ־ע, װעצכע האט די צעצטע 3 יאר צוציב אינערצעכע און אויםערצעכע םיבות דענדאדירט צו אומטעטיק״ט. 1. רױזמוא\ בוקארעשט, 10.1.33. םארלאג .ס א ם ר*, װילנע ערסט דערשינען: דר. י. צינבערג געשיכטע פױ דער ײדישער ליטעראטרר 4<םער נאנד פרײז 16 גילדן םאר אויםלאנד 25 פרןןצ. םײערער אדרעםי. 1 .ז1יז סת6קסש5 ,סח1!^ ,״חסוחס?״ ס*1ם1ח׳4ופ1>ץ/<\ דעד חײנט־קער אנחויב־װינטער םאצט צינויח םיטן װידער־ אויםצעבן םון דער ײדישער קוצטור־טעטיקײט אין רוםעניע. דאם דערשײנען םונם ערשטן באנד ״םשצים״ םון אציעזר ׳שטײנבארנ האט ארויםנערוםן ענטוזיאזם אין אצע עקן צאנד. ס׳איז א־יננעארתט געװארן כמעט אומעטום םאראנשטאצטוננען צו הײציקן דעם אנדענק םון םאר׳שטארבענעם שרי׳םטשמעצער. די דיכטעד י. שטערנבעדנ און מ. אצטמאן מאכן נרעםערע דעקציע־טורנעען אין דער פראװינץ. ם׳איז װידער רײף נעװארן דער געדאנק אױםצוצעבן די אמא־ צ־קע קוצטור־פעדעראציע. אין בוקארעשט װערט ענערניש צוגענרײט דאם עםענען םונם ״אציעזר שטײנבארנ־קצוב״, װעצכעד דארף אנהו־בן א ברײטערע קוצ־ טור־טעטיקײט אין דער הויפטשטאט בכצצ און דאם ארויםגעבן ם־ן דער ײדישער װאכנשריםט, נעוױדםעט קוצטור־ א־ן ציטעראטור־ פראנן בםדט. צו דער זעצבער צײט װערן נעמאכט די צעצטע הכנות ארויםצו־ נעבן די שריםטן םון יעקב שטערנבערנ און י. נראםער, װעםענם .־וערק װעצן שציםן דעם ערשטן ציקצ װערק, װאם דאם ײדישע שע־ פער־שע רומעניע האט םיטנעשטײערט דער ײרישער ציטעראטור: אציעזר שטײנבארנ — םשצים, י. מאננער — שטערן אױםן דאך, מ. אצטמאן — בצענדעניש, י. שטערנבעדנ און י. נראפער — צירער. ם׳איז בצי םפק א דעךםרײענד־קע דערשײנונג, װאם נישט קוקנ־ דיק אויף דער עקאנאמישער נויט אין צאנד (אין בעםאראביע און יוקאװינע באזונדער) — איז דער א־נטערעס צו ײדיש און ײדי־ שער קוצטוד נישמ נאר נישט אפנעשװאכט נעװארן. טיטן אריבערםארן םונם דיכטער און פובציציםמ ט. אצטםאן קײן בוקארעשט איז די ײדישע קוצטוד־םביבה בארײכערט נעװארן מימ א באדײמנדיכער קראםט, װעצכע האמ שוין מיטגעהאצםן דעם אנטשטײן פון נאנצעד רײ פאראנשטאצטוננען. ם׳איז צו באצײכענען דעם םארטראנ פון כב אצמםאן איבער ״טשאדצי טשאפצין״ און זײגע העצדן״, װעצכער האט צונעצױנן א נרויסן טײצ פון דער ״דישער אדבעטערשאפט און אינטעצינענץ אין בוקארעשט. אויף א זײער ארי־ נינעצן אוםן כאראקטעריזירט מ. אצטמאן דאם טשאפצינישע װערק. אצטםאן נרײט צו א נרעםערע םאגאנראםיע איבער טשארצי ששאפצין, װעצכע װעט זיכער זײן א נעשעעניש אין דער ״דישער ציטעראטור, װו דער קינא־נעביט איז נאך כטעט פארװארצאזט. א באזונדערן אינטערעם האט ארויםנערוםן דער אװנט אײג־ :עאדתט דעם 7־טן יאנואר םון די ײדישע פאעטן אין בוקארעשט: ־. שטערנבערנ, מ. אצטמאן און י. נראפער. כםעט 600 באזוכער (ארבעטער און אינטעצינענמן) זענען נעקוםען הערן די דערםאנטע ־יכטער םארצײענען םון די אײגענע װערק. אין זײ) איינצ״טוננס־װארט האט ד״ר שצמה ביקצ אוי*ף א ם־יםטערהאםטן אוםן כאראקטעריזירמ די שאםוננען םון די פאעטן, כאטײציקטע אין אװנט. דאם ״װארט״ איז םארװאנדצט נעװארן אין א שעהדיקן רעםעראט, םארדינט אין קורצן ציטירט צו װערן. ״םיר צעבן אין א צײט םון םך־הכצען — יעדעד װיצ זען דעם אינטערצי. דעדםאר האבן ם־ר אזא שםע פון ראםאנען און מעמוארן־ ־■טעיאטור, װײצ ראמאן איז ביצאנם און פאעזיע איז ערשט אנזאנ. ״כ׳װעצ פרװון םאכן ראנד־דערקצערוננען צו די שאםוננען םון די דיכטער י. שטערנבערנ, ט. אצטםאן און י. נראפער, װעצכע זאנן אז א נײע עפאכע און װידעראויםצעבן םון דער ײדישער קוצטור אין נאכמצחמהדיקן רומעניע. ״ײדישע דיכטער װערן באײנםצוםט אויך פון דער נישט־ײדישער שכיבה, װעצכע געפארט אויף די אינםפיראציעם םון ײדישן שטײנער, ניבן אין רעזוצטאט די באקומענע שאםוננ. דער מהות םון צײװיקם ישאםוננ איז: צסונדיקע נעםיט־םארקנעפצטקײט, זעצישער געראננצ טיטן אטעריקאנער םאשינען־טײװצ און אטאװיםטישע םארטירױם־ צ״דנשאםט םון דער אײנענער ראםע. ״נאציצישע אינטעצעקטועצע װױצױננשאםט ארײננעװארםן אין ׳זמעריקאנער ביזנעם־נעדרײ, װאם דרײט אויף אינם דיכטער דעם ־דאן םון בטוצ, טיט װעצכן דורות םון ז״דעם זענען נענאננען אויף