Literarishe bleter · 1933-01-13 · 3 (13.1.1933) · p. Seite 42

לױזפדאדיוזוזפ בלססיסוד \װז. ב אדישע דעדצײלוגג שאז׳נויד. און דא שטײעז קלעצער, טע<צע;ר*ף־ם$ופעס — כועז ימון כאך ארויפםפרן, טםוי, אױף א סלאץ, אויף * םלו■. —;•׳שטא װאס מורא צו האבן — זאגט ער — אז סען יזאן פא־ן, םארט מען נישט ארויף. — נו, פוט אכטוננ — זאג איך — זײט ם<ורזיכטײז. אזוי האב איך נעזאנט, וױ טיר ה<ובן א נ$ט. און ב׳באײם ױך :•׳נוט. און אויב כ׳דערצײל, איז עס צוליב;עשיכטע. און דעד שאפע־, א וװיצ מענטשל, האט א סוס נעטון אויף מיד אין זאנט: — נוט, נוט, כ׳װעצ זײן פארזיכטיק. אזוי האט ער;עזאנט, זוי מיר האבן א נאמ. כ׳װעצ זײן םאײ ז-כט-ק, זאנט ער. — :ו — זאנ איך — זײ פאדזיכטית, ברודערצ. און ער האט א מאך נעטון מיט דער האנט — :וס, נוט. — אזוי דעדט — זאג איך. כ׳האב נעװאצט פארשרײבן אונזער היםטארישן שםועס, :אר— באץ, נישטא קײן בצײפעדער. כ׳האב נענומען :ישטערן איז אײן קעשענע: שװעבעצעך, פאפיראםן־&א&יר, א פעשצ קאדטן, אצץ, נאר נ־שט קײן בצײםעדעד. כ׳זוך אין דער צודיטער קעשענע — אויך :ישטא. כ׳האב זיך א הויב נעטון אויםן צוױיטן שטאק, אין דער קאנ־ צעצאדיע —;עקד־נן א קדיש בצ״םעדער. ב׳צויף קדיס — דער שאםעד א־ז אװעס. אט איז ער;אד־װאם דא נעשטאנען אין פוטער,;עקצאפטמ■ ט די םים און ער איז נישטא. און זײן םוטער איז;ישטא. כ׳צויף אהעי, כ׳צויף אהין — ער איז :ישטא. כ׳צויף ארויס אויף דער נאם — דעד שאפער זיצט אין דער מאשין. די מאש־ן םאפעט, דירט זיך פון ארט. און אין דער םאשין— דער טײעדער פירער, װצאדימ־ד איציטש, זיצט זיך. און דער סאצנער שטײט בײ אים. כ׳האב א הויב נעטון די הא;ט צום דאשעס, כ׳האב נעזואצט א נעשרײ טון הורא, נאר כ׳האב זיך דערשדאקן םארן זעצנער אויף דער װאך און כ׳האב זיך א&נערוקט צינקם. כ׳בין אװעק — און כ׳בארים זיך :ישט. כ׳נעם זיך :ישט איבער, אזוי און אזוי, כאטש כ׳האב איציטשן נעזען. יא, כ׳האב אים נעזען. און כ׳בין נציהצעך. און די מענטשן, װאם וױצן זױסן אײנצצהײסן, זאצן זיך װענדן צו םיר פערזענצעך. םון רוםיש — א. פזז\ זײט 42 ם. ז זן ע ס ש ענ ין ז) # ה י ס ש :אנן ל־ננש אין באקן מעשױת װעט דא נארנישט העצםן. אויב דו האםמ געזען װצאדימייר איצימשן — זא;: כ׳האב אים דא און דא נעזען. און א־־ב דו האםט אים;ישט נעזען — שװײנ און קדאקע;־שט. דאם א־ז דע־ א־־נצ־קער און געז־נטםטער צונאננ צי ה־םטא־ ־־שע פערזענצעכקײטן. און דאב, װאס א־װאן םעמ־א;־ט־ע זשוקאװ האצט זיך אין א־ין בא־־מען, אז ע־ האט או־ף א מ־ט־;; נעזען װצאד־ם־־ א־צ־בשן און א־ל־טש ײאט ר־ :א:צע צ־־ט א־ם;עק־קט א־ן פ;־ם אד־ין, איז דאפ א פ־יש־געבאקענע־ ־־;;, :־שט מע־. װ־;א־ האט א־צ־טש אים;ע־ קוקט א־ן פנ־ם א־־־ןצ ם׳א־ז דען א פ;־ם? א צעקנאדע־טע באדד — א בעזעם, א :או - א ־אק. א־ן װ• ־אט א־צ־טש;עקאנט קוקן זשו־ קאװן א־ן פ;־ב א־־־ן, װען זשוקאװ האט ז־ך װידער;ענומען צופ ־א;ױ, דרײט און שװ־ודימ או־ף װאם ד־ ותיט שטײט? פא־ אזא באקן א־ן צ־נן־זאנן װעי א— רעפ זש־קאװן בײ דעד עריעמע״ נערענגדײמ אגיצפייען א פור פניפ. פ־ן אזא באקן א־ן צ־נן־זאנן צײדט בצו־ז ד־;עש־בטע. זעט א־י, א־ך האב ־א נעזען אונזער ט־־ערן פ־־עד, װצאדיםיר א־י־טש צענשען, — או־ף מײן װארמ, כ׳האב א־ם געזען. א־ך, זעט א־־, ־אב א םפעצ־עצע דערצ־־בענ־ש געקר־נן אדײ:־ צוקומען א־ן במאצ;• א־נבט־ט־ט. א־ך, :עט איד, ב־ן א דרײ שעה, .־ו־ א פא־שאיטענע־, נענאנגען א־בער די קא־ידאדן — נעװא־מ און ז— דערװאיט. און;אר;־שט - ב';עם ז־ך :־שט א־בע־ כ׳באדים ז־ך;־שט. א־ן א־־ב א־- דערצ״צ ־א — א־ז עם צוצ־ב נעש־כטע, ב׳זאצ בי־־בן א־ן דע־ ה־םטאדיע. אין ב׳האב ז־ך אװעקנעשטעצט א־ן קא־־דאר פו:קט דריי א ױײ;ע־ נאבמ־טא;. ב׳האב ז־־ אותקנעשטעצט און ב׳שט־י, װי א פא־־ שאצטענע־. ב׳ט־ א קוק, צעבן מ־ר שט״ט א מאנסב־צ א־ן א פוטער, שטייט און קצאפמ ד־ פ־ס פון סעצט. ־ ־ואב - יאנ א־ך - שטײט א־ד און קצאפט מ־ט ד־ פ־ס? -- קאצט — זאנט ע־ — מען פרירט. איך — זאנט ער — ב־ן צענינס שאפעי — אזוי;א־? — זאנ א־ך. ב׳האב א קוס;עט־ן אויף א־ם — א נעוױינצעכער פאדשו־ן, פא־דרײטע װאנםעצעך, א נאז. א״י אײ האט;ארנ־שט דאקענן — זאנ א־ך — יאמי־ ז- באקענען. מי־ האבן ז־ך פא:א:דעדנערעדט. — װאם ה״סט - זאנ איך — איר ם־רט? איר האט :ישט מורא צו פירן? ם׳א־ז :־שט אבי־װעד, :ישט קיין :עװײנצעכער פא־ די ײדישע ריגע צוכמ י1בל־־ פרד די ״ל־״יט. בל־־עטער״ װ־־טםסע םדיגות פון דדום־אםעריסע. שוין:־שט דעזשדיק װענן ברא־ ז־ציען און אדנענטינע, האט זי נעהאט קאנצערטן אין פאדאנװאי, א־ן פערו, א־ן באצױויען, און אומעטום איז זי באנײסטערט אויפנענוטען נעװאדן הן דורכן םחיקאצישן עוצם, הן דורך דער קריטיק, הן דורך די בר־יטע מאםן. איצט האט פרו־ סאװינא, נאך א־ד טריאומף־רײזע א־בער דעד ותלט זיך צוריס אומנעקעדט אין איר ה״משטאמ ר־נע, וװ זי האט שוין ינענעבן אײכיקע קאנצעדטן, װעצכע <ענען דורך טיט נרויםן קינסטצערישן און מאטעריעצן דערםאצנ. אן אםתע ״םעצף־מעיר־מען״ א־ז די צװ־־טע אנט״צנעטער־ן פון קאנצערט, ד־ ױננע קאצדאטור־סאפראנא ם־צ׳ אױ וזאלג. זי א־ז :עבוידן בײ אדעמע עצטערן. םון קינדוױיז אן האם זי זיר *ו־םנע־ צ־יבנט םיט איר שײנעם זיננען. אין 14־־אריקן עצטעד האם זי אונ־ טערנענוםען א דר־יסטן שדיט: זי האט כאשצאסן צו פאדן קײן בערצ־ן צעדנען װננען, און אזױ וױ ק״ן קעצט צו פארן האט זי נישט נעהאט, האט ז־:עםאכט די נםיעה סון איר;עבו־־ן־שטאט דװ־נםק ביז בערצין אונטעדן באנק םון װאנאן. אין בעדצין איז זי באצד אויסנענוםען ־־;ע א־ז די ע־שטע שטאמ, װאם האמ ז־ך אפנערוםן מ־ט א ממשותד־קער אונטערכעמוננ לנבוד דעם 10־־אד־קן ײבצ פון .די ״־־טערא־־שע ברעמע־". דער פאדײן פון רינער ײדישת לימעראטן ״ארף״ ארדנט אײן דעם 19־טז ־אנואר א נרויסן אװ:ט אין קאנצע־ט פא־ ד־ ״ר־ט. ברעטע־״. א־ן דעם קאנצעױמ װעצן אנט־־צנעמען דרײ פ־ן ד־ חשובםטע י־ד־שע ק־נםטרער א־ן דינע, ד־ ז־ננעדינם פד״ א;:א סאװ־גא א־ן פ־י׳ אנ־ מאי׳ה א־ן דע־ פ־ד^ װ־־ט־אז פ־אפ. אדא4ף מץ. ־עדע־ א־־נע־ פ־ן ד־ ד־ײ ק־נםטרער א־ז ותרמ, מען זאצ זיך;ענו־ע־ אפשטעצן אוײ ז־ין ב־אנ־אפיע, ײ־יצ אח־ץ דעס, װאס ז־י האבן ז־ך דע־ײארבן נ־ו־סע;עטען אצס ק־נםטיע^, האבן זײ א־־ך ־ײבע א־ן א־נטע־עסאנטע 'עב:ס־באש.־ײבו::ען. ־־ מעצא־סאפ־אנא פ־י־ אװא םיאוױוא א־ז שו־ז או־םנעװען א האצבע װערט. אה־ץ כמעט אצע אײראפעישע צעכרער, וױ ז־ האט קאנצע־ט־דט מ־מ גדו־ם הע־פאצנ, א־ז ז־ ארו־סנעמיאטן א־ן :־ו־ ־א־ק, א־ן :א;ץ צפון־אמעה־קע, און האמ אנגעשפאדט אזש אין ד־