Literarishe bleter · 1933-01-13 · 3 (13.1.1933) · p. Seite 41

ױיט 41 ריסיעראריסנו!רדנסזסיד. און תוסן זיך םארגצױוערם *רום. רי ײדענעם הויקערן, זיםצנדיפ, אײן די פאײצעס — זײ טחזנז צאםטן י םון ׳טעהן, יארן — פאר׳לוירן. רי טאםטן — טראנן א שיף טיט שװערע נאלאםםן, רידן זיך, רערנעגטערן זיך פארנאױוערטע, צום םארשטיהטן םײער אין מערב. די ײדענעם פיט רי פאט־טילעס קאײנן צונויף א פאי ׳נאענזלעך םײער צונעד־יקמ צום אלטן תארצן — די קארטע נײנער צו דעדװארעסען אין פ־אםט־יןע, זאװיערוכע־׳נעכט... — אוי,;אט זאל זיך דעדנארעםען!... נ־אראסטאצק• :עהעד נישט צו די לײנמ־רינטנריהע, ער פילט די ם׳צא פונפ װארט און זי נאשװערט אי־ אפט. ע־ נראנדז־שעמ ני־עט נלינד אינערן םעכאניזם פון דער פאעטיק און רערפון ה־טט טאהע רי או־טא־־טאטיװע;עװאנטסײט פון אפטן נאנוצן זיך םיט נאנארע נ־אםען, פא־ װעלכע אנדערע דינטער, אן דער זינעריזײט, אינטאייפן. אין אאע אירער זיױע, אפירו א־ן די שװאנםטע, פירט זיך ד• עדנםטקײט פונם דינמער און ראם ננױונדיהע או םםיידן נ־איהע עפעהמ;, װי ער זאגט עם אאײן אין זײן ארײנפיר־א־ד צום ציקא ״נײפ־ אנטאאאנ־ע״: עס ט־עפט א ינ־עה און ס׳װערט ימיר דע־װידע־ די;־אםען, ם־עטרען, זינננדיקע אידער. א־ך װאאט אזוי א ניטערער אוועה אויף װענן, און נײ דעם ער־עטן נעסטן מענטשן װאאט איך ״פרענן: - נ־׳ניט זיננ, נאר רעד, דערצײא מיר פראםט און אפן, וואט האט נײ אײך פאםירט, װאם האט נעטראםן. אין ניאאאסטאצקין נונטעװעט ז־ך דער דיכטער־רעפאדטער הענן דעם פאעט־נאזיננער: ״ד• פנימעד נעשרומפענע און םאםסעס, װי ראאעטז קומט אן א מחנה האדיהע פאעטן. הוםט אן א מחנה נעטאערישע שטיםען — זאנט אײנער הדי׳ע און דער צװײטער זיננט א הימען.״ ניאאאםמאצקים דיכטערי׳עער װעג איז ראס פשוטע דערצילן מענמ׳נזאעכע פאסירוכנען, דער װעג םונם דיכמער־, עפארטער, אין בעםערן זין סון רעם באנריף. באגריסוכג פרכם יידישן פען קלדב צו ת ג ביאליק געזען די הוגדערט׳נזטאקיהע קאםערץ־נעניידע־ס םון נױ־יארה, דעם :אאדענעם נעםארק, און רא אאטע ה״זער, הארק אויף קארק, םאאוױישאן־ארמײ, קאמויאישע שװעסטער, שמיקאעך נרויט םימ זופ, א״ין דײען, רײען, דײען — שטייען: אאנגנאױסער נריך, קיננאקיקעד נענער אאננפניםדיקער איראענדער,;עמיש, נעפאעבט, צונויםנעשמעפט, צונויםגעשאעפט; שארםנעזיכטיקער םיאיפינער, סאאװ, איטאאיעגער, ײד, און םתם א מחנה, װאס דער חותם םון די פנימעד ארא&נעװישט דורך נאװער, זשאותר, שטינקענדיקן אװיר, א־ז שוין םון אאנג פארװעאקט, פארנעאט, און נישט;עזען װי ם׳בײאט זיך פויסט, װי שנאה װאסםט און שפראצט, װי נושה צו ױין אן ארעםאן װערט כעם, װערט פאאם, װעדט נאײז, ױאם דײסט זיך שאאננ־ק הייך, ניז צו דעפ העשסמן שפ־ץ, — ־ע־ איז ־אינד!" (״אין רעם אאנער פון די ארעמע״) ם׳א־ז א שאד, װאס ניאאאטטאצסי האט דעם ־עטראמפעקטיװן .קאנד גי׳נ־ט א־יננעסײאמ אין כדאנאאאנישע ציקאען, וױיא הנם ד• אידער זענען םענרענירמ אין םעריעס, אויט ז״ערע מאטיװן, א־ז אנער די קאנטראסט־רוננ אין ד־ סעריעם;ופא אםט אזוי שטארק, או ס׳א־׳ פשומ שװער צו דערהאאמן דעם איינדרוקס־נא־יבנעװיבט. ביאאאסטאצקי סאמפאיצידט זײנע א־דער מימ ־עםאעקס־װע־ װיזיאנער־שקײט א.ין ס׳איז זיך שװער, נישט אײנמאא, אדורכצורײסן דורך ,דעד נעריבטעניש און דער דינאמיק פון די נעשיאדערטע פאם- ־וגנען, װעאכע עד נאז־רט זעאטן־װען אויף מעטאםארעס און ניאדע־. אבער פונהם װ״ עד םארקנו־אט זיך אין אײן איד, ױיקאט ער פונסט אזו־ או־ף אין א צוױיטן איד ד־ פשומק־יט םון ניאדע־, דערנײט צ־;4ענצנדער פערספעקט־וױדערנענטער׳וננ און ניט א װונדעראעך רויקן פ״זאז׳ס פון נר׳ויסן, מאאער־שן שניט. אט זענען צוױי סוםטעדן: ״אאץ װיאדעי זוערט ד׳ בהאה פון אאע ׳זייטן און װינסעאעך — טופנדיסע טריט, אויפן, אנטאויםן-— םאזשיקער, שװערער נערוך, האאעװעשקעם נישמ דערנדענט, קויאיק־נעסארבמע — נײגער, ריפן, םקעאעטן, — קינדערשע םים און הענט, אש נוון פארשרםהטע װענט ױננ און אאט — נעשטאאט נאך נעשטאאט אין אויף, אין ־עאויףן קאאפעדײ םין טידן, שטאנגען באיפענד־קעד, םסריפענד־קער רעדער־נװאאד — נװאאד, נװאאד- (״האאעװעשסעם״) זײער אינער און גרויםעד דיכטער! צו אײער 60־טן געבוידנטאנ האט דעד װארש־עװער ײדישעד פען־ קאוב דעם כבוד אײך אייעדצושיקן ז־ינע װאדעמכטע;דיםן און ײ׳־נטשן פון א װײטערדיקער פ־אנעששאאטיקער און א־נטענםױוע־ טעטיק״ט אויף דעם נעניט פון איטעראטור און פאעזיע. םיר ײינטשן א״ך, אז אײער נרויםער דיכסער־נײםס זאא זיך נאך נישמ איין סאא אנטפאעקן אין טאנוםענטאאע װערק. טיט אויםריכטיקער םארערוננ און חבר־נרום: נ״ם צװײםן סוסטער זועא איך זיך דעראוינן צו צימירן דאס :אנצע א־ד, װײא דאם איז, או־ט מײן מײנונג, דאם בעםטע איד אין רעם באנד: צװײ ײחוממז בײגו ־נז צװײ ײדענעס אין צװײ פאטשילעם זיצן ב״ם נרענ םון ים. איבערן ים — נעפא. ה־נסערן געפא א םארשטיסטער זינאיכט אין טערב. װארטעװער ײדישער פעךעדוב ףארװאדסװמ װארשע, 8 יאנואר 1933. צוױי פאסטן — אננעצוינן שטום — הוינן ארויף די קעפ פון אשיקן םאאם