Literarishe bleter · 1933-01-13 · 3 (13.1.1933) · p. Seite 40

■———^■ ריװנודארױנונו ברס<ז(!<־ ו\\ז. 3 <54י*1 ײננע כוענער, צאלס אבע־ סעהסועצ נצייכנ־צטיק דעם איעענעם ברודער אדעד זון. נאך אן אויםנעצאשענער ציבע, צמשיצ׳ װיאן *פע די םאר־ ריבטע בצייבן צװי׳ןזן זיך, ״װי ברודער און שװעםטער״, װאס טיינט א;אט-ררעך אוטעדאםייםע םריינטשאפט. און אט אזא באראקטע־ ־יםטיעע־ באצ. אײך א מאםקן־באצ װעדט א ױננערמאן פארבאםט דורך פצירט כויט א עצאנקער פדוי, װאם כאט׳ט זי םאםדןירט נעזיכט און ׳שטים, באצייבע־ט זי אבער דודך נדאציע םון םינור און חאצסוננ. אויח דעם חויך־פונקט פון פצידמ װערט אבער דע־ ױננערמאן םאר־ עעסט און אױסנעצאבט, װען ער דערקענט פצוצים אין רער מאםקיר־ טע־ פדוי זײן אײגענע עײעםטער. אט די חומאריםטיעע ם־טואציע ױאצט אבער בײ וױיטערעד אנטװייזצוננ נעקענט װערן טראניש. װען א מענטיצ װערט אװעקנעבראבט פון זײן פאמיציע אין א זוײט צאנד און פאדצ־רט יעדן יצפור װענן זײן פאמיציע, סאן ער אין יארן ארום ח״ראטן עדנעץ אויך א ,־ײזע א יםײנע פ־וי און חאבן מ־ט איר יזינ־ דער. עדשט דערנאבדעם זאצ עד זיך דערװיםן, אז די פרוי איז דין אײנענע מוטע־ ארע־ זײן איינענע כזאכטער. נױאי־דע־םאפאסאן שיצ־ ־ערט אין א דערצײצוננ אזא פאצ, װען א מאן באקענט זיך און בא־ פ־ײנדעט זיך אין ־עםטאראן מיט א ױננ מיידא און נא־ דער ערשטער ־■בעם־נאכט רע־זעט ע־ ב״ם מײדצ אויםן טיש א ביצד פון עפעס א באוזאנטע■־ פ־ײ. ע־ רע־קענט באצד, דאם אמ ד■ פדוי איז זײן אמאציקע װ״ב, װעצבע האט א־ם געבװרן טאסע אט די סײדצ, װאפ ע־ חאט ר• נאבמ מ־ט איר םעקסועצ געצעבט. דער מאן דירט זיך םון זינען און צױפט אװעק א־ן א םדב־. אין דע־ נריכישעד דראםע רוםט עב א־ױם בײ עדיפיכ א .־עצינ־־עז א־נט־מע טראנישע דערש־טערוננ. ם׳קימט דא צי נאך א מאמענט. דער א־נצעםט א־ז אזוי קענן נעםיצ אין ײיצן פ•; מענטשן, קענן ד־ עצעמענטא־סטע מענטשצעבע אינ־ םטינקטן, או דעם כיענטשן דובט זיך, וו■ ם׳ײא4ט נעסומען פון דרויםן, דורך דע־ פרעמדע־ מאבט פון א ״בצינדן םאטום״. יםיר סומען איצט צו דעם א״בפיר פין דע־ א־נטים־פם־באצ^נ־ע: װאס ״אינטימער״ דאם נעפיצ, אצץ־ש־קזאצחאפטער איז עם פאר דעם מענטשן, אצץ־ טדאנישע־ אױ ד• פאריעצוננ פון נעפיצאון אצץ־סיפער איז די אננםט פאר דער מענצעבקײט פון אזא פאר־עצוננ. ד־ ט־אג־שק״ט בײ עדיפ־ס ק־מט דירבדעם, וױיצ דער אינצעסט איז א װידערנאטירצעכע פא־צעצוננ פון ד׳ע־ ״א־נטימער״ צ־בע, םײ פין דער סעקם־עצער, סײ פון דעד מ־טערצעבער. אױך ד• אננםט־חצ־מות װענן טױט םון נאענטע מענטשן דר־קן א״ם ד• ט־םע אננםט, װאס ם׳האט בנונע דעם מענצעבן אדע־ דראענדיסן טײט פון ״אינט־ם״־נאענטע מענטשן. חצום און קונסט־דראמע, װאם בײדע (יעדע אויף א־ר שטיעער) עמאציאנעצע שאפוננע;, װענדן ז־ך צ• •״א-נטיטע״ דע־שיטערוננען, װײצ אױף וױפ"4 ד• דאז־קע צאזן אויסדר-קן די םםעריש־עמאציאנעצע פע־זענצעבק״ט א•; א•־ אומבאנרענעצטע־ עכטקײט און אינדױױדוע־ צער פיצנעשטאצמיקײט. זײס 40 ■— איד צערנען און פרײנטשאםט םיט די אויםנעסצערסע. זי דעדצייצט צאננ, ביז איך שצאף אײן. א־ װען דאם װאצט נישט נעװען קײן פאנטאז-ע." טיר וועצן דא נ־שט באהאנדצען אויםם־רצעך דעם חצום. ם׳איז נענונ אנצװױױן, דאם אין דעם קריטישן מאמענט פון זץער נעפעד־ צעכער קראנקײט קוסט דאם ביצד םון דעד מוטעד (א־ן חצום) ײי א סצא־ מזש־ע, װאם ברעננט הײצוננ און ־עט־ננ. אויך אין דער ערינערוננ דערש־ינט ד• םוטעד אין דע־ טדאג״שער נעשטאצט פון העצד־ש־צײדנדיקער סושערצעכקי״ט. א־ן דער פאנטאז־ע קומט װ־דע־ אן אידיציש ב־צד, װען די מוטע־, װאס שט״ט אויף פ־ן קבר זיצט אין זיין סינדע־ישער הײם, זיננט און דע־צײצט... און עד, דעד דע— .ױאקםענער נעװ־אסטענ־קעד, א־ז אזוי קינד״ש אומבאחאצםן, דאם א־ן רער םאנטאז־ע שצאפט ער אײן טאקע גאר װי א ק־נ־ א־ן מיטן דער חערצ־יצוננ — ״פונקט וױ עם איז נעװען אמאצ״. דא חאבן מיר א בא־אקטעדיסט־שע צונעב־נדנק״ט צ• רע־ מו־ טעד, װי א נאטירצעבער אױסד־וק םון נעװ־אםטענ־ש־ס־נרע־שע־ אומבאהאצפנקײט. ד• םוטערצעבקײט איז אײננטצעך בצויז א טײצ פון ־ער פאמ־צ־ •ען־ציבע, װאם קומט דו־ך דע־ ארנאנישער בצוט־פא־װאנדשאפט צװישן םימנצידעד פון אײן פאםיצ־ע און װאם דדיקט דך אויך אױב אין דעד פאטע־־ציבע צום קינד (פאטערצעבקײט) און א־ן דע־ א־נא־ נ־שער נאענטקײט צװישן ברודער און שװעסטע־ (ב־ודערצעבקײט) נישט נאר באצ־ט זיך ד• מומער־ציכע או־ף אצע ק־נדער, נאר ד־ ראזיקע ציבע טדאנט שױן אין זיך ארנאנ־ש א ציבע צ־ב פאטער או; דערנעדער פון ק־נד, צום גרינדע־&ון ו־ער פאם־צ־ע, װי או־ך צו דער נאנצער פאנדציעךאטטאםפער. מ־ס אנדעו ע ווע־טע־, רי נועזןפוטרנו רירנו אױ אױריװירװור, ר. ה. ראציסי ויר ג־ו א יװיץ־; רי נזוסיערלסיכנו ריבגו איז וזטזפװווריע, ר. ה. אױ װאררװרו וזױזי דוװז פאװידקנוו?ארעעװױו. םיר דעען, דאש םעקסועצע און מוטערצעכע צ־בע זענען אין פיצ ריכטוננען פארשײדן און א־ן זײערע זועזנטצעכע אײננשאפטן זענען דײ דורכוים קעננועצצעך. צװינוװ װום־גור או\?ױד, װאגז ונװגו\ ױאר ר\ור\ רורך װוװנוררגוכנזר אור־פארװאודננזאפוז, איז די (וענזוזראויװ כנאצנװגזריטיגו וזנועוזונורזו ויױװנ אװי װירנורגאוזיררנוך, װי וזיאױ אוװװנוגרנוך צ\ ״פארװאודרנוך• א װרנוװונו װרוי אי\ א\ נוכװנור װװזנור אין אצע צ יטן חאבן;ארםאצע םענטשן :עפיצט אומ־ט־כא־ אן אור־ שפ־ינגצעכן אומבאזינבארן עקצ אדעד וױדערנעפיצ קענן א־נצעםטועזע באצױננען. אונזערע אב־עקטױוע קצינישע פאדשוננען באװײזן, אז או־ך בײ שװערע :עװ־אטיקע־ זענען א־נצעםט־נ״גיננען א זע־טענע פערװערזיע. ם׳איז אצעמאצ נעװען א מאטױו פאר חומא־ און טראנעד־ע דע־ באקאנטער נרונט־םאקט, דאם א שײנע םר״, װאב צאקט אזוי שטאדק י. ביאלאםםאצמי מען זעט בפ—ש װ־ ב־איאסטאצקי שט־קמ זיך אין דעד;ע־ צײמטק״ט א־ן א־ן ד־ קודצע, שפרוננדיק־ע שידחצעך פון זײנע נ,־א- ט־עטקעפ, אין װ• פ־ײ עד אנדעמט אפ א־נם בדײטן, זעבצנזיצביקן פע־ז. אט זענען צוױ■ ב״שפ־צן: גראוזנװזוןנו ״ע־ טראנט א בא־ד, א :ראיע באדד, נא־ א־זן א-ז ע־;אד א ײננעצע. קען ז״ן — חאט :א־ :א־ נישט;עצעבט, — בארד איז א׳ים בצו־ז צונעקצעפט. חאםטו נעזען אביםעצע! א־ן מיסן טאנ, א־ן םיטן :אם, ע־ קען א שפרוננ טון אײף א פאס, א טאנץ טון מיט א פיםע־ע א־ן אויםשטעקן א ציננעצע..." (״א ײד״) א־ן אט אױ א ־עפארטאזש־ציד פון :ױ-ארסעד ־אפן: ״זוער ס׳האט בײ דען־ זייט פון טיםטיסײט א־ן נאענטסײט ש,?. ש2ײדסרם8ןן89ריז ד י ל י ד ע ד פ ו ז ב. א־ן ב־אצאםטאצק־ן ־אננצט ז־ך רע־ צי״סע־־באזיננע־ מיטן ר־בכדע—עפא־טער. דע־;עראננצ א־ז א װאקין״קער און;ישט :צײכ־ ניעם־ק א־ן ד• נחוה. דעד ד־בטער־ד־עפא־טעד אױ װאױקעד, ח;ם קװאנטיטאטױו נאך;א־ ײי־נ־ק ־עפ־עזענט-ט. צײענענד־ק דעפ :רויםן באגד צ־דע־ חאב א־ך באקוטען דעם אײ׳נדרוק, אז מ־טן •צױאמענקצװבן אצע צ־דער פון פא־שײדענע צײטן און בא־אקטעד חאט דעד ד-כטעד, אן א ש—ענדיקן מאנ־פעםט, נע־ װאצט מאבן א שט״ך, אפ־ויטען דעם װא־שטאט פא־ א נײעם דיב־ טער־שן כױן, װאם אױ שװן טײצװײז אם־צו אננעדײט אין דער אפ־ טײצוננ ״נײם־אנטאצאניע״ און אויך אין אנדע־ע צידע־, װאס זענען צעװאדפן איבערן;אנצן באנד.;נראטעסקע באצאדן־רינטוננ און רעאציסט־ס פון א באדײטנדער, םאציאצעד טאנידוננ -־ דער :עראננצ צוױשן זײ;ײט בסדר אן איז ביאצאםטאצסיס צידעי־בוך, אבע־ דורך דעד ־עאציםט־ק דײסט זיך ב־אצאםטאצס־ אמכימסטן ארײן אין נעמ־ט פון צײענער, װײצ סײ ר• םאדם און םײ דאם ותזיט ־זיינס חאבן א־ן די דאז־קע ״דע־ א שטארק• אינטפױױנגס־כח.