Literarishe bleter · 1933-01-13 · 3 (13.1.1933) · p. Seite 35

זייט 55 דעראגערן 8 פאזיציע;אך 8 **זיציע און חודגרײנן *לץ, װן1ם אױ נ#*ר טעגלעך, כדי צו דערהויבן די כזדרגה םון ארבעטער־שטאגד װירסשמםטלעך, פאליטייע און מאראלי׳ט. ךער ציד איז גארגיטזם — רי גזיסירעך זעגע\ או׳ו.״ רי רןזז־סע קערע האט בײ רי סאציאק־דעטאקראסן ארױםגרוםן 8 שסורעם, װוסם ה#ט גישט נעהאט זײן גױײכן אין דעז־ געשיכטע םון ס^ציאקיזם. ׳ די מיינונג, אז ״דןזס סאציאק־סטישע ענדציצ איז גארנישט״ הןזט 8 םך םאציאליםטן ארויםנעבראכט םון די כצים. בעבעל חז^וס דעםאקט דעריזקערנצ ״װען איך װאקט נישט געגקריבט אין םאציא־ קיםטישן ענדציק, װאקס איך באקד אװעעגעװארםן מײנע סאציאקי־ סטישע כקי :ײן." םזןוציאקיםטישע פארטײ־מזןונן, אינמערנאציזןזנאקע קאנגרעסן האבן דצן יארן־קאננ געקעםשט קעגן בערנשט״נם צפיקורםותן — קײן זאך האט אבער נישט געפועקנב או־םצושקיםן בערגשטייגען םון דער סאציאקיסמישער פארסיי האמ םען נ־שט געװאגע םון אײן זײט האבן אלע נעםוזט אנערקעגען בערנ׳עטײנם אויםריכטיק״ט און ערקעכקײט, םון דער אנדערער ז״ט װידעד און ראם איז דער עיקר — האט בערנשטײן שוין געהאמ פ-ק םיק אנהעננער און םען האמ געטוזמ טורא האבן םאר א שפאר־ שונג אין דער פארטײ. די סאציאקיםטישע פארטײ־טאגן האבן זיך דערפאר כםדר בא־;נוננט טיט פראנרעםט־רעזאקוציעס קעגן רעװיזיאניזם. בערנשטײן האט זיך אין אנהויב אלם ריסציפקינירטער פארטײ־ט־טגקיד אונטער־ געװארםן די באשקוםן פון זײנע תכדים, אינניכן איז עם אבער דער־ צו דערנאננען, אז די פאדטײ האט זיך אגנעהויבן אונטערצוןוארםן ר־ באשקוסן םון די רעװיזיאניפטן. די צאק ־עװיזיאניסטן איז כםדר געװאקםן, און אין םשך םון דער צײט האט בערנשטײנס םאציאקיםטישע ריכסוננ (טיט קקײנע ענדעדוננען) טנצח געװען נישמ בקויז אין דײסשקאנד, נאר אויך אין אנדערע קענדער. ס׳רוב סאציאקי׳םטן אין אקע קענדער האבן זיך אפנעזאגט ם.־ן ו״ערע נרויםע צוקונםטם־פקענער, םון שטײן שמענריק אין אפאזיצ־ע צו די רענירוננען און האבן זיך נעװידמעט א רעאק־ פאק־ט־שע־ און םאציאקער ארבעט קטובת דעם פראקעטאריאט. דע־ שװערפונקט םון דער םאציאקיםטישער ארבעט איז אםט אריבער צ.י ד• פראםעםיאנעקע םארײנען. א־ן ם׳־אנקרײך און אין אנדע־ע לענדער, װו ראם איז םענקעך;עװען, זענען סאציאקיםט־שע םארטרעטער ארײננעטרעטן אין די ־עגירוננען, געװארן טיניםטארן, און רי קאגע םון ארבעטער־קקאס האט זיך א דאנק אזא דעאלער פאקיטיק, ביז צו דער מקחטה כסדר;עבעםערט.;אך דע•־ טקחטה האט דער סאציאקיזם אנגעהויבן צו נ״ן אויױ;אנ׳ו נײע װעגן — בערנשטײנם אטתן טוזן אבער אויך נאך איצט אגע־קעגט װערן, ד־ דײטשע םאציאקיםטן און אויך םאציאקיסטן פון אנדעדע קענדעד האבן נאך דעד טקחמה אםט געו־ואט די געקעגנ־ הײט א־בעדצונעטען די רענירוננ און א״נצוםירן א סאציאא־סט־שע א־דענוגג — זײ האבן זיך אבער דערםון אפגעזאנט, מחטת זײ זענע; ם/־וב נעװען דורכגעדרונגען םון בערנשט־ינם ט־ינונ;, אז דער אד־ בעטע־־קקאס א־ז נאך ג־שמ י־יף דערפאר אנצום־רן ט־ט דער גע־ זעקשאםט, די ־וס־יעע םאציאק־םט;, ױאס האסן, אז ד־ דוס־שע אד־ בעטע־ זענען ־א ־ײח דערצו (צו װאם ד־ צ־װ־קיזירמע א־בעטע־ פ־ן טע־ב־אײדאפע זענען גישט רײף!) האבן ע־שמ ־עבט ד־ װעקט א־בע־צײגס דערין, או דעד װעג צו רער פארװ־רקקעכינג םון אמת־ ד־קן סאצ־אקיםט־שן א־דעאק איז א שװעדער. בעת דעד טקחטה, װען ס׳יוב טכקוסישט םא־ברענטע םאציא־ -ססן זענען נעװארן סאצ־אק־פאטר־אטן און האבן באװ־קיקט טקחמה־קרעדיסן א. א. װ., האמ בערנשטײן גע־ערס צו די ־חידי־ םנוקה, װאה האבן :עהאט דעם טוט צו דע־קרערן סקחטה דעד טקחםה. א־צט האבן זיך די עקאנאט־שע און פאקיטישע באדיגנוננען א־ן דער װעקט שטארק געענדערט, און םיק םאציאקיםטן (און אםילו נ־שס םאצ־אק־פטן!) כאויפן װידער װי אמאק אין א באקייקן צו־ ואטענבדוך פון קאפ־טאקיזם, נ־שט נעקוקט אבער דערויף, הערשט נאך א־צט א־ן ד־ םאצ־אקיםטישע קרײזן בערנשסײנם םאציאקיםטישע -כטוננ. ל־סיכראריפינו בלפפױור \װז._נ \454)_————— אנטװיקקוננ םון קאפ־טאקיזם, האבן זײ נענקויבט, װעקן זיך װאם־ א טאנ אקץ מער םארנרעםערן די רײען םון ד• באזיצקאזע און אוט־ צופד־דענע םענטשן, עם װעקן טוראז־יק װאםםן ד־ נו־ט און דער עקנט פון ד־ טאםן, ד־ אדבעטער װעקן װאם־אפאק טער אויםנענוצט װערן פון דעד איבעדטאבמ םון קאפ־טאק א- א. װ., און דאן, װע; רי טאס פון ד־ מענטשקעכע קײדן װעט איבערםוקמ װע־ן, דע־ באאם און געזעקשאפטקעכער אומאררענונג װעקן זיך נישט טער קענען האקטן, דאן װעקן די אינם ארבעטם־פדאצעם ארנאניזירטע ארבעמעד רעװאקטירן און איבערנעסען אין זײערע הענט די קאנצענטרירטע םארמעננם םון דער נעזעקשאםט און טיט זײ םארװאקטן קטובת דעם ■ענםשקעכן כקק. אין ז־אזיקן םראצעם האבן די םאציאקיםטן גענקויבט באטונה שקטה. דער דעװיז םון די דײטשע םאציאקדעםאקראמז איז דעמאקט געװען ״אחכה או בכק ױם שיבוא׳/ מען האט כםדר געצײקט די מענ און די שעהן, װען דער םאצ־אק־זם װעט קוטען. די םאציאאיםטישע םירער האבן געהאקטן אין אײן טנקה זײ; דעם קץ. םרידר־ך עננעקם האמ פארייםגעזאגט, אז די גדויםע כא־ ציאק־םטישע דעװאקוציע װעט םארקומען אינם '4־ 1898. או־נוסמ בעבעק האט או־וי א פאדטײ־טאנ אין עדםו־ט דערקקערט: ״ד־ ביר־;עויקעכע נעזעקשאםט אדבעמ אקײן אזוי שסארק פאר איר אונטע־-;אכנ, אז םיר באדארםן כאר א קקײן ביםק צװוארסן, כדי רי מאכס זאק איננאנצן ארײנפאקן אין אונזערע הענט ארײן. איך בין איבע- צ־ינט, אז די םאדמירקקעכוגנ םון אונזערע ציקן א־ז אזוי נאענט, אז עם זענען נאר װײניק מענטשן םאראן אינם דאזיקן זאל, װאס װעקן דעם דאזיקן טאנ םון אײנפירן דעם סאציאקיסטישן מקכות נייכט דערקעבן׳/ אין א רײ ארטיקקען אין דער ״נײעד צײט״ מענן ״פראבקעםען בערנשט״ן מיט זײנע װיםנשאםטקעבע אפיקורםותן און האט אוים־ נעניכטעדט אקע מחשבי־קצין. אין א רײ ארטיקקען אין דער ״נײער צײס״ מערן ״פראבקעמע; פון םאצ־אקיזם״ און אין א בוך װענן ״די פארױםזעוננען םון סא־ צ־אקיזם״ האט בערנשטײן װיסנשאםטקעך באוױזן פאקגנדעםו דער קאפיטאקיזם אנטװיקקמ זיך נישט אזוי װי מארקס האט פארויסנעזען; צום םאצ־אקיםטישן קץ איז דערםאר נישט אזוי נאענט. די קקײנע אונטערנעטוננען װעקן נישט אזוי כיך פארשװ־נדן און זײערע באזי־ צער װעקן זיך נישט אזוי ג־ך פראקעטאריזירן. די צאק זעקבםט־ שםענדיקע פו־ערים װערט נישט װאס־אמאק קקענער, נאר ניכער װאם־ אטאק נרעםע־. די קאנע םון די םאבריק־ארבעטער װערט נישט װאס־ א טאנ ערנע־, נאר װאם א טאנ אקץ בעםער און בעםער, און טען דא־ף האפן, אז זײ וועקן זיך בהדרנה זואם־אטאק בעסער אײנאר־ דענען א־ן דער איצטיקער נעזעקשאפטקעבער ארדענוננ, די קאפי־ טאקיםטן זענען נאך נישט אזוי רענענערירט אין טאדאקיש פארםויקמ, װ־ א םך סאציאק־םמן נקויבן. זײ, די קאפ־סאקיםטן, װעקן עס זיכעד באװײזן ז־ך צו ארנאניזירן און צו דערהאקטן זײער װידטשאםט־עכע הע־שאפס. פון דע־ אנדערער ז״ט זענען די ארבעמער נישט אקע בקויז טקאכים — װי םיק סאציאקיםטן נקויבן. צװישן די ארבעטער זענען, ־ײדער, פאראן שיק אומנעקערנטע מענטשן, און די אדבעטער זענען :אך וריט םון אזא טאראקישן טצב, אז זײ זאקן קענען אנפירן טימ רער נעזעקשאפט. באטראכטנדיק דאם אקץ, האט בערנ.טיין װײטער דערקקע־ס, קען טען בשום אופן נישט נקויבן דערין, אז דער קאפיטאקיזם װעט באלד אונטערנײן. און אז דער סאציאקיזם װעט באקד ־רשענען די־יז פקאץ. נא־ טע־: ד־ םאציאר־פטן באדארפן עם זיך אבםאקוט נישט װ־נטשן, אז עס זאק באקד קומען צו א רעװאיוציע, אזעקכע װונטינ־ן אין חקוטות שװאבן :א־ אפ זייער רעאקע פאקיטיק און ארבעטם־ פע־קײט. באזונדערם באריממ זענען בער־״שטײנם פאקגנדיקע װערמער: (װעקכע איך;־ב דא א־בע־ א־ן א נעקירצטער םארם): ״מען דארף עם אבסאקוט :ישט מונמשן, אז ר־ אדבעטער זאקן באקד באקוטען ר־ נאנצע טאכט אין ז״ע־ע הענט. זיי מעקן נישט קענען דערם־קן די פונקצ־עם, װאס עם האבן דערפיקט רי קאפיטאקיסטן און ז״ װעקן או־ך נישט א־טשמאכד ז־ין אײנצוםירן א םאציאק־סטישע א־דענונ;. די אדבעטע־ זעכען;אך נישט נענונ רײף. כדי אקײן אי־ בערצונעטען די טאכט. אם כן, װען עם איז יא אזוי, דארף מען רער עיקר דערצו שטרעבן, אז די ארבעמער זאקן קאנגזאם, בהדרגהדיק